İşveren Öldü: İş Sözleşmem Sona Erer mi, Kıdemim ve Haklarım Ne Olur?
Yıllardır çalıştığın küçük işletmenin sahibi vefat etti. Mirasçıları işyerini devam ettirip ettirmeyeceklerine karar veremiyor, maaşın gecikiyor ve geleceğin belirsiz. "İşveren ölünce iş sözleşmem sona erer mi? Kıdemim ne olur? Haklarımı kimden isteyeceğim?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde işverenin ölümünün iş sözleşmesine etkisini anlatıyoruz.
Kural: İş sözleşmesi sona ermez
Türk Borçlar Kanununa göre işverenin ölümü halinde işverenin yerini mirasçıları alır. Yani işverenin ölümü, iş sözleşmesini kural olarak kendiliğinden sona erdirmez. Sözleşme mirasçılarla devam eder.
Bu durumda işyerinin devrine ilişkin hükümler kıyasen uygulanır. Bunun anlamı şudur:
- İş sözleşmen bütün hak ve borçlarıyla mirasçılara geçer.
- Kıdemin sıfırlanmaz; ölen işverenin yanında geçen süren, mirasçıların yanında geçecek süreyle birleştirilir.
- Ücret, izin ve diğer haklarını artık mirasçılardan istersin.
İşyeri devrinde işçinin haklarını Hakkını Sor'daki işyeri satıldı veya devredildi rehberinde bulabilirsin.
İstisna: İşverenin kişiliğine bağlı sözleşmeler
İş sözleşmesi ağırlıklı olarak işverenin kişiliği dikkate alınarak kurulmuşsa, işverenin ölümüyle kendiliğinden sona erer. Örneğin:
- Yaşlı veya hasta bir kişinin bakımı için çalışan hasta bakıcı
- Bir kişinin özel şoförü veya özel asistanı
- Bir avukatın veya doktorun kişisel yardımcısı, iş o kişinin mesleğine bağlıysa
Bu durumlarda iş sözleşmesi ölümle sona erer. Ancak işçi, sözleşmenin süresinden önce sona ermesi nedeniyle uğradığı zarar için mirasçılardan hakkaniyete uygun bir tazminat isteyebilir.
Mirasçılar işyerini kapatırsa
Mirasçılar işyerini sürdürmek istemeyebilir. Bu durumda:
- İş sözleşmesini feshetmeleri gerekir. Mirasçıların yaptığı bu fesih, işverenin yaptığı bir fesih sayılır.
- Şartları varsa kıdem tazminatı ödenmelidir. Bir yıllık kıdemin varsa kıdem tazminatına hak kazanırsın.
- Bildirim süresine uyulmazsa ihbar tazminatı da istenebilir.
- Ödenmemiş ücret, fazla mesai ve kullanılmayan yıllık izin ücretleri de istenebilir.
Kıdem ve ihbar tazminatını Hakkını Sor'daki kıdem ve ihbar tazminatının hesaplanması rehberinde bulabilirsin.
Borçlardan kim sorumlu?
İşverenin ölmeden önceki işçilik borçları, örneğin ödenmemiş maaşlar, terekenin borçları arasında yer alır. Mirası kabul eden mirasçılar bu borçlardan sorumludur.
Mirasçılar mirası reddederse, alacaklarını terekeden istemen gerekir. Bu durumda alacağını tereke tasfiyesine bildirmen önemlidir. Mirasçıların borçlardan sorumluluğunu Hakkını Sor'daki resmi defter rehberinde bulabilirsin.
İşverenin ölümü ile işçinin ölümü farklıdır
İşçinin ölümü halinde iş sözleşmesi kendiliğinden sona erer. Bu durumda işveren, işçinin sağ kalan eşine ve ergin olmayan çocuklarına, yoksa bakmakla yükümlü olduğu kişilere, ölüm gününden itibaren bir aylık; hizmet ilişkisi beş yıldan uzun sürmüşse iki aylık ücret tutarında bir ödeme yapmakla yükümlüdür. İşçinin mirasçıları, şartları varsa kıdem tazminatını da isteyebilir.
Ne yapmalısın?
- İşverenin mirasçılarını öğren. Mirasçılık belgesi alınmışsa bir örneğini iste.
- İşyerinin devam edip etmeyeceğini mirasçılara yazılı olarak sor.
- Ödenmeyen ücretlerin varsa mirasçılara noter aracılığıyla bildir.
- Mirasçılar işyerini kapatırsa ve haklarını ödemezse önce arabulucuya, anlaşma olmazsa iş mahkemesine başvur.
- SGK hizmet dökümünden sigorta kayıtlarının doğru olup olmadığını kontrol et.
Kısaca yapılacaklar
- İşverenin ölümüyle iş sözleşmenin kural olarak devam ettiğini bil.
- İşin işverenin kişiliğine bağlıysa sözleşmenin sona erdiğini ve tazminat isteyebileceğini bil.
- Mirasçılarla yazılı iletişim kur.
- Kıdem, ihbar, ücret ve izin alacaklarını hesapla.
- Haklar ödenmezse arabulucuya, ardından iş mahkemesine başvur.
Dayanak mevzuat
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 441: İşverenin ölümü halinde yerini mirasçıları alır ve işyerinin devriyle gerçekleşen hizmet ilişkisinin devrine ilişkin hükümler kıyasen uygulanır; hizmet sözleşmesi ağırlıklı olarak işverenin kişiliği dikkate alınarak kurulmuşsa ölümüyle kendiliğinden sona erer, ancak işçi süresinden önce sona erme yüzünden uğradığı zarar için mirasçılardan hakkaniyete uygun tazminat isteyebilir.
- 6098 sayılı Kanun m. 440: Sözleşme işçinin ölümüyle kendiliğinden sona erer; işveren sağ kalan eşe ve ergin olmayan çocuklara, yoksa bakmakla yükümlü olduğu kişilere bir aylık, hizmet ilişkisi beş yıldan uzunsa iki aylık ücret tutarında ödeme yapar.
En çok sorulan sorular
İşveren ölünce iş sözleşmesi biter mi?
Kural olarak hayır. İşverenin yerini mirasçıları alır ve sözleşme devam eder.
İşveren öldü, kıdemim sıfırlanır mı?
Hayır. İşyeri devri hükümleri kıyasen uygulandığı için kıdemin devam eder.
Mirasçılar işyerini kapattı, kıdem tazminatı alır mıyım?
Şartları varsa evet. Mirasçıların yaptığı fesih işveren feshi sayılır.
Hasta bakıcıydım ve baktığım kişi öldü. Hakkım var mı?
İş, işverenin kişiliğine bağlı olduğu için sözleşme ölümle sona erer. Ancak süresinden önce sona erme nedeniyle zarara uğradıysan mirasçılardan hakkaniyete uygun tazminat isteyebilirsin.
Ödenmemiş maaşlarımı kimden isterim?
Mirası kabul eden mirasçılardan istersin. Miras reddedildiyse alacağını terekeden istersin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.