YouTube

İyi Hal İndirimi (Takdiri İndirim) Nedir? Ceza Ne Kadar Düşer?

Ceza davan sonuçlandı ve kararda "sanığın geçmişi, duruşmadaki tutum ve davranışları dikkate alınarak cezası altıda bir oranında indirilmiştir" diye bir cümle gördün. Ya da davan devam ediyor ve "İyi hal indirimi nedir, nasıl alınır, ceza ne kadar düşer?" diye soruyorsun. Bu rehberde Türk Ceza Kanunu'na göre takdiri indirim nedenlerini, halk arasındaki adıyla iyi hal indirimini anlatıyoruz.

Takdiri indirim nedir?

Takdiri indirim, hâkimin kanunda sayılan ölçütlere bakarak sanık lehine cezayı hafifletmesidir. Kanun bu indirimi zorunlu tutmaz; hâkim somut olayda şartların bulunduğuna kanaat getirirse uygular. Bu yüzden adı "takdiri" indirimdir.

Halk arasında "iyi hal indirimi" denir. Ancak indirim yalnızca duruşmadaki iyi davranışa bağlı değildir; aşağıda anlatılan ölçütlerin hepsi birlikte değerlendirilir.

Ceza ne kadar düşer?

Takdiri indirim nedenleri varsa:

Örneğin hâkim sana iki yıl hapis cezası belirlediyse, takdiri indirimle bu ceza en fazla dört ay azalarak bir yıl sekiz aya iner. Uygulamada süreli cezalarda indirim çoğunlukla tam altıda bir oranında yapılır.

Hâkim neye bakar?

Kanun, takdiri indirim nedeni olarak şunların göz önünde bulundurulabileceğini söyler:

Bu liste örnek niteliğindedir; hâkim olayın özelliğine göre başka sebepleri de değerlendirebilir.

Takım elbise ve kravatla gelmek indirim sağlar mı?

Hayır. 2022 yılında yapılan değişiklikle, sanığın duruşmada mahkemeyi etkilemeye yönelik şekli tutum ve davranışlarının takdiri indirim nedeni olarak dikkate alınmayacağı açıkça kanuna yazıldı. Yani yalnızca görünüşe dayalı, gerçek pişmanlığı yansıtmayan davranışlar indirim sebebi sayılmaz.

Bunun yerine somut ve samimi davranışlar önemlidir: zararı gidermek, mağdurla iletişim kurup özür dilemek, dosyadaki delillerin ortaya çıkmasına yardım etmek gibi.

Gerekçe zorunlu

Takdiri indirim uygulanırsa da uygulanmazsa da hâkim nedenini kararda göstermek zorundadır. Kanun, takdiri indirim nedenlerinin kararda gerekçeleriyle gösterilmesini ister.

Bu nedenle kararında "takdiri indirim uygulanmasına yer olmadığına" yazıyor ama neden uygulanmadığı açıklanmıyorsa ya da sabıkasız olmana, zararı gidermene rağmen ölçütler hiç tartışılmamışsa, bunu istinaf veya temyiz dilekçende ayrıca itiraz konusu yap. Gerekçesiz uygulama veya ret, üst mahkemede bozma nedeni olabilir.

Takdiri indirim ne zaman uygulanır?

Ceza belirlenirken hâkim önce suçun kanundaki alt ve üst sınırı arasında temel cezayı belirler. Ardından sırasıyla şu indirim ve artırımlar yapılır:

Takdiri indirim en son uygulanır. Yani altıda bir indirim, diğer bütün artırım ve indirimlerden sonra kalan ceza üzerinden hesaplanır. Haksız tahrik, teşebbüs ve zincirleme suç için Hakkını Sor'daki ilgili rehberlere bakabilirsin.

Takdiri indirim ile diğer indirimleri karıştırma

Bunlar birbirini dışlamaz. Şartları varsa aynı dosyada hepsi birlikte uygulanabilir.

Takdiri indirimin diğer sonuçları

Takdiri indirimle ceza düşerse bu, başka kurumlardan yararlanmanı da etkileyebilir. Örneğin sonuç ceza iki yıl veya daha aza inerse cezanın ertelenmesi ya da hükmün açıklanmasının geri bırakılması, bir yıl veya daha aza inerse paraya çevrilme gibi seçenekler gündeme gelebilir. Bu kurumların her biri ayrı şartlara bağlıdır; Hakkını Sor'daki hapis cezasının ertelenmesi, hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve hapis cezasının paraya çevrilmesi rehberlerine bakabilirsin.

Kısaca yapılacaklar

Dayanak mevzuat

En çok sorulan sorular

İyi hal indirimi ne kadar?

Süreli hapis ve adli para cezalarında altıda birine kadar indirim yapılır. Müebbet hapis yirmi beş yıla, ağırlaştırılmış müebbet müebbete iner.

Takdiri indirim her sanığa uygulanır mı?

Hayır. Hâkimin takdirine bağlıdır; ancak uygulanmazsa da gerekçesinin kararda gösterilmesi gerekir.

Duruşmaya düzgün giyinip gelmek indirim sebebi mi?

Hayır. Mahkemeyi etkilemeye yönelik şekli tutum ve davranışlar dikkate alınmaz.

Sabıkam varsa takdiri indirim alamaz mıyım?

Kendiliğinden kapanmaz; ancak geçmiş, hâkimin baktığı ölçütlerden biridir ve aleyhine değerlendirilebilir.

Takdiri indirim haksız tahrikle birlikte uygulanır mı?

Evet. Şartları varsa ikisi birlikte uygulanır; takdiri indirim en son yapılır.

Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.

Sana bu konuda tavsiye ettiğimiz siteler

Bu konuda bu siteler sana yardımcı olabilir.

Soru sor Danışmanlık al