İzinsiz Reklam SMS’i ve E-postası: Nasıl Durdurulur, Nereye Şikayet Edilir?
Telefonuna her gün bir mağazadan kampanya mesajı geliyor, e-posta kutun reklamlarla doluyor ya da hiç tanımadığın bir firma seni arayıp kredi, sigorta veya tatil paketi satmaya çalışıyor. "İzin vermediğim reklam SMS'leri nasıl durdurulur, nereye şikayet edilir, firmaya ceza verilir mi?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde istenmeyen reklam mesajlarına karşı haklarını anlatıyoruz.
Ticari elektronik ileti nedir?
Kanunda reklam mesajlarına ticari elektronik ileti denir. Bir firmanın ürün veya hizmetlerini tanıtmak, satış yapmak ya da kampanya duyurmak amacıyla telefon, SMS, e-posta gibi elektronik yollarla gönderdiği mesajlar bu kapsamdadır.
Onay olmadan reklam mesajı gönderilemez
Kanunun temel kuralı açıktır: Ticari elektronik iletiler, alıcılara ancak önceden onayları alınmak kaydıyla gönderilebilir. Bu onay yazılı olarak ya da elektronik iletişim araçlarıyla alınabilir.
Yani bir firma sana reklam mesajı göndermeden önce senden izin almış olmalıdır. İzin vermediğin halde gelen reklam mesajları kanuna aykırıdır.
Onay gerekmeyen durumlar
- Bir firmadan ürün ya da hizmet aldıysan ve iletişim bilgilerini bu amaçla verdiysen, aldığın ürün veya hizmetteki değişiklik, kullanım ve bakımla ilgili mesajlar için ayrıca onay aranmaz. Ama bu, sana yeni ürün kampanyaları gönderilebileceği anlamına gelmez.
- Esnaf ve tacirlere önceden onay alınmadan ticari ileti gönderilebilir.
- Fatura bildirimi, kargo takibi, şifre gibi bilgilendirme mesajları ticari ileti sayılmaz.
Reklam mesajında neler bulunmalı?
Gönderilen her ticari iletide:
- Gönderen firmanın kim olduğunu gösteren bilgiler
- Telefon, e-posta gibi erişilebilir iletişim bilgileri
- İletinin konusu ve amacı
yer almalıdır. İletinin içeriği de senden alınan onaya uygun olmalıdır.
İstediğin zaman reddedebilirsin
Daha önce onay vermiş olsan bile, istediğin zaman ve hiçbir gerekçe göstermeden ticari iletileri almayı reddedebilirsin.
- Firma, ret bildirimini kolay ve ücretsiz bir şekilde yapabilmeni sağlamak ve gönderdiği iletide bunun nasıl yapılacağını göstermekle yükümlüdür.
- Ret talebin ulaştıktan sonra firma üç iş günü içinde sana mesaj göndermeyi durdurmak zorundadır.
Mesajların sonunda genellikle "Ret için X yazıp şu numaraya gönderin" gibi bir ifade bulunur. Bu yolu kullanabilirsin.
İleti Yönetim Sistemi (İYS)
Ticari ileti onaylarının tek bir yerden yönetilmesi için İleti Yönetim Sistemi kurulmuştur. Bu sistem üzerinden hangi firmalara onay verdiğini görebilir ve onaylarını tek tek ya da toplu olarak geri çekebilirsin.
İYS'ye internet sitesinden, mobil uygulamasından ya da e-Devlet üzerinden ulaşabilirsin.
Nereye şikayet edilir?
Ret bildirimine rağmen mesajlar gelmeye devam ediyorsa ya da hiç onay vermediğin bir firmadan mesaj alıyorsan Ticaret Bakanlığına şikayette bulunabilirsin. Şikayet başvurusu e-Devlet üzerinden yapılabilir.
Şikayet ederken şunları hazırla:
- Mesajların ekran görüntüleri, tarih ve saatle birlikte
- Mesajı gönderen numara veya başlık
- Ret bildiriminde bulunduysan, bunun tarihini ve nasıl yaptığını gösteren kanıt
Bakanlık şikayeti inceler ve kanuna aykırılık tespit ederse firmaya idari para cezası uygular. Ceza tutarları kanunda aykırılığın türüne göre ayrı ayrı belirlenmiştir ve zaman içinde yeniden değerlenir.
Tanımadığın biri telefonla arıyorsa
Firmaların seni telefonla arayıp ürün satmaya çalışması da kural olarak senin önceden onayına bağlıdır. Bu aramaları da İYS üzerinden kontrol edebilir ve şikayet edebilirsin.
Ayrıca telefon numaranın ve kişisel bilgilerinin firmaya nasıl ulaştığını sorgulamak için firmaya kişisel verilerle ilgili başvuruda bulunabilirsin. Bu konuyu Hakkını Sor'daki kişisel veri ihlali ve KVKK başvurusu rehberinde bulabilirsin.
Dolandırıcılık mesajlarına dikkat
Bazı mesajlar reklam gibi görünse de aslında dolandırıcılık amaçlıdır. "Ödülünüz var, bu bağlantıya tıklayın", "Kargonuz bekliyor, ödeme yapın" gibi mesajlardaki bağlantılara tıklama ve kişisel ya da kart bilgilerini paylaşma. Bu tür mesajları savcılığa ve bankana bildirebilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Firmalar, sana reklam mesajı göndermeden önce onayını almak zorundadır.
- Onay vermiş olsan bile istediğin zaman ücretsiz olarak reddedebilirsin; firma üç iş günü içinde mesajları durdurmalıdır.
- İleti Yönetim Sistemi üzerinden verdiğin onayları görebilir ve geri çekebilirsin.
- Mesajlar devam ederse ekran görüntüleriyle e-Devlet üzerinden Ticaret Bakanlığına şikayette bulun.
- Dolandırıcılık amaçlı mesajlardaki bağlantılara tıklama.
Dayanak mevzuat
- 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun m. 6: Ticari elektronik iletiler alıcılara ancak önceden onayları alınmak kaydıyla gönderilebilir; esnaf ve tacirlere önceden onay alınmaksızın gönderilebilir.
- 6563 sayılı Kanun m. 7: Ticari elektronik iletinin içeriği alınan onaya uygun olmalı ve gönderenin tanınmasını sağlayan bilgiler ile iletişim bilgilerini içermelidir.
- 6563 sayılı Kanun m. 8: Alıcılar diledikleri zaman gerekçe belirtmeksizin ticari iletileri reddedebilir; hizmet sağlayıcı ret talebinin ulaşmasından sonra üç iş günü içinde ileti göndermeyi durdurur.
- 6563 sayılı Kanun m. 12: Kanuna aykırı ticari ileti gönderen hizmet sağlayıcılara idari para cezası uygulanır.
En çok sorulan sorular
İzin vermediğim reklam mesajları yasal mı?
Hayır. Esnaf ve tacirler dışında, ticari elektronik iletiler alıcının önceden onayı olmadan gönderilemez.
Reklam SMS'lerini nasıl durdurabilirim?
Mesajdaki ret yolunu kullanabilir ya da İleti Yönetim Sistemi üzerinden onaylarını geri çekebilirsin. Firma ret talebinden sonra üç iş günü içinde mesaj göndermeyi durdurmak zorundadır.
Reklam mesajları için nereye şikayet edebilirim?
E-Devlet üzerinden Ticaret Bakanlığına şikayette bulunabilirsin. Şikayetine mesajların ekran görüntülerini ekle.
Alışveriş yaptığım mağaza bana kampanya mesajı gönderebilir mi?
Kampanya ve reklam mesajları için ayrıca onayın gerekir. Ancak aldığın ürün ya da hizmetle ilgili değişiklik, kullanım ve bakım mesajları için ayrıca onay aranmaz.
Firma reklam mesajı gönderirse ceza alır mı?
Evet. Kanuna aykırı ticari ileti gönderen firmaya Ticaret Bakanlığı tarafından idari para cezası uygulanır.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.