Kaçak Yapı İçin İmar Para Cezası ve Yıkım Kararı Geldi: Nasıl İtiraz Edilir?
Evinin bahçesine küçük bir oda yaptırdın, balkonu kapattın ya da çatı katını genişlettin. Bir gün belediyeden bir yazı geldi: "Ruhsatsız yapı tespit edilmiştir, yapı mühürlenmiştir." Birkaç hafta sonra da yüklü bir imar para cezası ve yıkım kararı tebliğ edildi. Bu rehberde kaçak yapı nedeniyle verilen imar para cezası ve yıkım kararına karşı haklarını anlatıyoruz.
Kaçak yapı nedir?
Belediyeden yapı ruhsatı alınmadan yapılan ya da ruhsata ve projesine aykırı olarak yapılan yapılar, kaçak yapı sayılır. Örneğin:
- Ruhsatsız olarak yapılan bina ya da müştemilat.
- Ruhsatlı bir binaya, ruhsat alınmadan kat eklenmesi.
- Balkonların izinsiz olarak kapatılması.
- Projeye aykırı olarak yapılan tadilatlar, örneğin taşıyıcı duvarların kaldırılması.
- Çatı katının projeye aykırı olarak genişletilmesi.
Belediye nasıl bir işlem yapar?
Tespit ve mühürleme
Belediye, ruhsatsız ya da ruhsata aykırı bir yapı tespit ettiğinde, bunu bir tutanakla belgeler ve yapıyı mühürler. İnşaat devam ediyorsa durdurulur.
Aykırılığın giderilmesi için süre
Belediye, yapı sahibine, kanunda öngörülen süre içinde ruhsat almasını ya da aykırılığı gidermesini bildirir. Bu süre içinde ruhsat alınırsa ya da aykırılık giderilirse, yıkım kararı verilmez.
Yıkım kararı
Belirlenen süre içinde ruhsat alınmaz ya da aykırılık giderilmezse, belediye encümeni yapının yıkılmasına karar verir. Yıkım masrafları yapı sahibinden alınır.
İmar para cezası
Ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapılar için, yapının büyüklüğüne, bulunduğu yere ve aykırılığın türüne göre imar para cezası verilir. Ceza, yapı sahibine ve bazı durumlarda yapıyı yapan müteahhide de uygulanabilir.
Yıkım kararına ve para cezasına nasıl itiraz edilir?
İdare mahkemesinde dava
Yıkım kararına ve imar para cezasına karşı, kararın tebliğinden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açabilirsin. Bu süreyi kaçırırsan karar kesinleşir.
Davada şunları ileri sürebilirsin:
- Yapının aslında ruhsatlı olduğunu ya da ruhsata aykırılığın bulunmadığını.
- Yapının, ruhsat gerektirmeyen küçük bir tadilat olduğunu.
- Ceza miktarının yanlış hesaplandığını.
- Tespit tutanağında ya da usulde hatalar bulunduğunu.
Yürütmenin durdurulması
Dava sürerken yapının yıkılması geri dönüşü olmayan bir zarara yol açar. Bu nedenle, davayı açarken mahkemeden yürütmenin durdurulmasını, yani dava sonuçlanana kadar yıkım kararının uygulanmamasını istemelisin.
Ceza davası da açılabilir
Ruhsatsız yapı yapmak ya da yaptırmak, idari yaptırımların yanında suç da oluşturur. Bu nedenle belediye, savcılığa suç duyurusunda bulunabilir ve hakkında imar kirliliğine neden olma suçundan ceza davası açılabilir. Kanuna göre, yapıyı imar mevzuatına uygun hâle getirirsen, bu durum ceza davası açısından da lehine sonuçlar doğurabilir.
Kaçak yapıyı satın aldıysan
Kaçak bir yapıyı satın aldıysan, yıkım kararı ve para cezası seni de etkileyebilir. Bu durumda:
- Satıcının yapının kaçak olduğunu bilerek sana söylemediyse, satıcıya karşı ayıp nedeniyle haklarını kullanabilirsin.
- Ev almadan önce belediyeden yapının ruhsat ve iskân durumunu mutlaka kontrol et.
Daha önceki imar barışı düzenlemeleri
Geçmişte, belirli bir tarihten önce yapılmış kaçak yapılar için yapı kayıt belgesi alınmasına imkân tanıyan düzenlemeler yapılmıştır. Yapın için daha önce böyle bir belge alındıysa, bu belgeyi sakla ve belediyeye sun. Bu belge, yıkım kararı verilmesini önleyebilir.
Kısaca yapılacaklar
- Herhangi bir yapı ya da tadilat yapmadan önce belediyeden ruhsat al.
- Belediyenin tespitinden sonra verilen süre içinde ruhsat almaya ya da aykırılığı gidermeye çalış.
- Yıkım kararına ve para cezasına karşı altmış gün içinde idare mahkemesinde dava aç.
- Davada mutlaka yürütmenin durdurulmasını iste.
- Ev alırken yapının ruhsat ve iskân durumunu kontrol et.
En çok sorulan sorular
Hangi yapılar kaçak sayılır?
Ruhsat alınmadan ya da ruhsata ve projeye aykırı yapılan yapılar; örneğin izinsiz kat eklenmesi, balkon kapatılması ya da taşıyıcı duvarın kaldırılması.
Belediyenin verdiği süre içinde ruhsat alırsam ne olur?
Ruhsat alınır ya da aykırılık giderilirse yıkım kararı verilmez; imar para cezası ise ayrıca değerlendirilir.
Yıkım kararına ve imar para cezasına nasıl itiraz edilir?
Kararın tebliğinden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açarak.
Dava sürerken yıkımı durdurabilir miyim?
Evet. Davayı açarken mahkemeden yürütmenin durdurulmasını istemelisin.
Kaçak yapı için ceza davası da açılır mı?
Evet. Ruhsatsız yapı yapmak ya da yaptırmak suçtur; belediye savcılığa suç duyurusunda bulunabilir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.