Kaldırıma Masa veya Tezgâh Koymanın Cezası Ne? İzinsiz İşgal ve İnşaat Malzemesi Yığma Cezası
Dükkânının önüne birkaç masa ya da ürün standı koydun, zabıta gelip tutanak tuttu. Ya da sokakta yürürken kaldırımın tamamen kum, tuğla ve demirle kapatıldığını görüp yola inmek zorunda kaldın. "Kaldırıma bir şey koymanın cezası ne, kim şikâyet edilir?" diye soruyorsan, bu rehberde izinsiz işgal ve inşaat malzemesi yığma kabahatini anlatıyoruz.
Hangi davranışlar işgal sayılır?
Kabahatler Kanunu, yetkili makamların açık ve yazılı izni olmadan şu alanları işgal etmeyi cezalandırır:
- Meydanlar,
- Caddeler ve sokaklar,
- Yayaların gelip geçtiği kaldırımlar.
Örneğin:
- Dükkânın önündeki kaldırıma izinsiz masa, sandalye veya teşhir standı koymak,
- Kaldırıma ya da yola tezgâh açıp ürün satmak,
- Kaldırıma kalıcı saksı, tabela veya engel yerleştirmek.
Aynı madde bu alanlarda izinsiz olarak mal satışa sunmayı da ayrıca sayar. Yani seyyar tezgâhla izinsiz satış yapmak da bu kabahatin kapsamındadır.
İnşaat malzemesi yığmanın cezası daha ağır
Kanun, izin olmadan meydan, cadde, sokak veya kaldırım üzerine inşaat malzemesi yığmayı ayrı bir fıkrada düzenler. Kum, çakıl, tuğla, demir, moloz gibi malzemelerin yola veya kaldırıma bırakılması bu kapsama girer.
Bu kabahatte ceza tek bir tutar değil, alt ve üst sınır arasında belirlenir. Zabıta, ihlalin büyüklüğünü, ne kadar süre devam ettiğini, kusurunu ve ekonomik durumunu dikkate alarak tutarı belirler. Bu yüzden basit işgale göre çok daha yüksek ceza çıkabilir.
Cezayı kim verir?
Her iki durumda da idari para cezasını belediye zabıta görevlileri verir. Kanundaki tutarlar her yıl başında yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır.
Belediyelerin ayrıca kendi meclis kararları ve özel kanunlardaki hükümler de saklıdır. Bu yüzden bazı belediyeler kaldırım kullanımı için ücret ya da ayrı yaptırımlar uygulayabilir.
İzin nasıl alınır?
Dükkânının önündeki kaldırımı masa veya stant için kullanmak istiyorsan, belediyeye başvurup yazılı izin alman gerekir. İnşaat yapıyorsan malzemenin nerede ve ne kadar süreyle tutulacağı için de belediyeden izin istemelisin.
- İzin yazısında izin verilen alanın sınırları ve süresi yazar; bunun dışına taşma.
- Yaya geçişi için yeterli genişlik bırak.
- İzin süresi dolunca alanı boşalt.
Sözlü izin ya da "zabıta bir şey demedi" düşüncesi yeterli değildir. Kanun açık ve yazılı izin arar.
Zabıta eşyalarına el koyabilir mi?
Kabahatler Kanunu'na göre bir eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine ancak kanunda açık hüküm bulunan hallerde karar verilebilir. İşgal maddesi kendi içinde sadece para cezası öngörür. Uygulamada zabıta, belediye mevzuatına dayanarak tezgâh ve malzemeleri kaldırabilir. Eşyalarına el konulduysa sana verilen tutanağı sakla ve eşyanın iadesi için belediyeye yazılı başvur; ayrı bir karar verildiyse ona da süresinde itiraz et.
Kaldırımı işgal edilen yaya olarak ne yapabilirsin?
- Belediyenin zabıta hattını veya Beyaz Masa'yı ara, adresi ve durumu bildir.
- Fotoğraf çekip belediyeye ya da CİMER'e yazılı şikâyette bulun.
- Engelli, yaşlı veya bebek arabalı yayalar için tehlike oluşuyorsa bunu özellikle belirt.
- Kaldırımdaki malzeme yüzünden düştüysen ve yaralandıysan, malzemeyi bırakan kişiden ve gerekirse belediyeden tazminat isteyebilirsin.
İnşaat alanında gerekli güvenlik önlemlerinin alınmaması ayrıca suç oluşturabilir. Bunun için Hakkını Sor'daki inşaatta güvenlik önlemi almamak rehberine bakabilirsin. Sokağa moloz ya da eski eşya atmak ise başka bir kabahattir; bunun için çöp ve eski eşya atma cezası rehberine göz atabilirsin.
Cezaya nasıl itiraz edilir?
- Ceza kararının tebliğinden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hakimliğine dilekçeyle başvurabilirsin.
- İznin varsa izin yazısını, izinli alanın dışına çıkmadığını gösteren fotoğrafları ekle.
- İnşaat malzemesi cezasında tutar alt ve üst sınır arasında belirlendiği için mahkeme tutarı indirebilir; ihlalin kısa sürdüğünü veya küçük olduğunu anlat.
- Cezayı bir ay içinde ödersen dörtte bir indirim yapılır; ödemen itiraz hakkını etkilemez.
Kısaca yapılacaklar
- Kaldırımı kullanmadan önce belediyeden yazılı izin al.
- İzinli alanın sınırlarına ve süresine uy.
- İnşaat malzemesini yola veya kaldırıma izinsiz yığma.
- Ceza aldıysan tebliğ tarihini not et ve on beş gün içinde itiraz et.
- Yaya olarak işgali belediyeye fotoğraflı şikâyetle bildir.
Dayanak mevzuat
- 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 38/1: Yetkili makamların açık ve yazılı izni olmadan meydan, cadde, sokak veya kaldırımları işgal eden ya da buralarda mal satışa arz eden kişiye belediye zabıta görevlilerince idari para cezası verilir.
- 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 38/2-3: İzinsiz olarak bu alanlara inşaat malzemesi yığan kişiye belediye zabıtasınca alt ve üst sınırı gösterilen idari para cezası verilir; özel kanunlardaki hükümler saklıdır.
- 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 17/2: Alt ve üst sınırı gösterilen idari para cezasının miktarı belirlenirken kabahatin haksızlık içeriği ile failin kusuru ve ekonomik durumu birlikte göz önünde bulundurulur.
- 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 18/1: Eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine ancak kanunda açık hüküm bulunan hallerde karar verilebilir.
- 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 27/1 ve m. 28/9: İdari para cezasına karşı on beş gün içinde sulh ceza mahkemesine başvurulabilir; alt ve üst sınırlı cezalarda mahkeme ceza miktarını değiştirerek başvuruyu kabul edebilir.
En çok sorulan sorular
Dükkânın önüne masa koymak yasak mı?
Belediyeden açık ve yazılı izin almadan kaldırıma masa, sandalye veya stant koymak işgal kabahatidir ve zabıta idari para cezası verir.
Kaldırıma kum veya tuğla bırakmanın cezası ne?
İzinsiz inşaat malzemesi yığmak, alt ve üst sınırı kanunda gösterilen daha yüksek bir idari para cezası gerektirir. Tutar ihlalin büyüklüğüne ve kusura göre belirlenir.
Seyyar satıcılık da bu kapsama girer mi?
Evet. İzin olmadan cadde, sokak veya kaldırımda mal satışa sunmak da aynı madde kapsamında cezalandırılır.
Kaldırım işgalini nereye şikâyet ederim?
Belediyenin zabıta hattına veya Beyaz Masa'ya bildirebilir, fotoğraflarla belediyeye ya da CİMER'e yazılı şikâyette bulunabilirsin.
Cezaya kaç gün içinde itiraz edebilirim?
Ceza kararının tebliğinden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hakimliğine başvurabilirsin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.