Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi: Sabıkaya İşlenir mi?
Savcılıktan bir karar geldi: "Kamu davasının açılmasının beş yıl süreyle ertelenmesine." Hakkında dava mı açıldı, açılmadı mı anlayamadın. Ya da sen mağdursun ve şüpheliye neden dava açılmadığını merak ediyorsun. "Kamu davasının ertelenmesi ne demek, sabıka kaydı olur mu, bu karara itiraz edilir mi?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararını anlatıyoruz.
Kamu davasının ertelenmesi nedir?
Savcı, soruşturma sonunda yeterli şüphe olsa bile, belirli şartlarla dava açmayı beş yıl süreyle erteleyebilir. Bu sürede şüpheli kasıtlı bir suç işlemezse hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir ve dosya kapanır.
Bu, hiç dava açılmadan, şüpheliye bir şans tanınması anlamına gelir.
Hangi suçlarda verilir?
Bu karar, üst sınırı üç yıl veya daha az hapis cezası gerektiren suçlarda verilebilir. Ancak şu suçlarda uygulanmaz:
- Uzlaştırma ve önödeme kapsamındaki suçlar
- Suç örgütü kurmak, yönetmek, örgüte üye olmak ve örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar
- Kamu görevlisinin görevi sebebiyle veya kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen suçlar
- Askeri suçlar
- Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar
Şartları nelerdir?
Savcının bu kararı verebilmesi için şu şartların hepsinin birlikte bulunması gerekir:
- Şüphelinin daha önce kasıtlı bir suçtan hapis cezasıyla mahkum olmamış olması
- Erteleme halinde şüphelinin suç işlemekten çekineceği kanaatinin oluşması
- Ertelemenin, şüpheli ve toplum açısından dava açmaktan daha yararlı olması
- Suçla mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade, eski hale getirme veya tazmin yoluyla tamamen giderilmesi
Son şart önemlidir: Mağdurun zararı giderilmeden bu karar verilemez.
Beş yıllık süre boyunca ne olur?
- Beş yıl içinde kasıtlı bir suç işlemezsen kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir.
- Beş yıl içinde kasıtlı bir suç işlersen ertelenen dava için kamu davası açılır.
- Erteleme süresince dava zamanaşımı işlemez.
Taksirli yani dikkatsizlikle işlenen bir suç, ertelemenin bozulmasına yol açmaz; kanun kasıtlı suçu arar.
Sabıka kaydına işlenir mi?
Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararları, bunlara mahsus ayrı bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar sabıka kaydında görünmez ve ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak savcı, hakim veya mahkeme tarafından istenirse kullanılabilir.
Yani bu karar, işe girişte istenen adli sicil kaydında yer almaz. Adli sicil kaydını Hakkını Sor'daki sabıka kaydı rehberinde bulabilirsin.
Karara itiraz edilebilir mi?
Evet. Bu karara hem suçtan zarar gören hem de şüpheli itiraz edebilir. İtiraz, kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz usulüne göre yapılır: Kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde, kararı veren savcılığın bağlı olduğu ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hakimliğine başvurulur.
Şüpheli neden itiraz etmek istesin? Çünkü bu karar, şüphelinin suçu işlemediği anlamına gelmez. Yeterli şüphe olduğu kabul edilerek verilir. Suçu işlemediğini düşünüyorsan, kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmesi için itiraz edebilirsin.
Mağdur ise dava açılmasını istiyorsa ya da şartların, örneğin zararın giderilmesi şartının gerçekleşmediğini düşünüyorsa itiraz edebilir. İtiraz usulünü Hakkını Sor'daki takipsizlik kararına itiraz rehberinde bulabilirsin.
Tazminat hakkın devam eder mi?
Mağdur olarak zararın tamamen giderilmiş olsa da, giderilmeyen başka zararların varsa, örneğin manevi tazminat talebin, hukuk mahkemesinde ayrıca dava açabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Savcı, üst sınırı üç yılı aşmayan suçlarda dava açmayı beş yıl erteleyebilir.
- Şüphelinin kasıtlı suçtan mahkumiyeti olmamalı ve zarar tamamen giderilmiş olmalıdır.
- Beş yıl içinde kasıtlı suç işlenmezse dosya kapanır.
- Kasıtlı suç işlenirse dava açılır.
- Karar sabıka kaydında görünmez.
- Karara iki hafta içinde sulh ceza hakimliğine itiraz edilebilir.
Dayanak mevzuat
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 171/2: Uzlaştırma ve önödeme kapsamındaki suçlar hariç, savcı üst sınırı üç yıl veya daha az hapis cezası gerektiren suçlarda yeterli şüpheye rağmen kamu davasının açılmasını beş yıl erteleyebilir; suçtan zarar gören veya şüpheli bu karara 173 üncü maddeye göre itiraz edebilir.
- 5271 sayılı Kanun m. 171/3: Erteleme için şüphelinin kasıtlı suçtan hapis cezasıyla mahkum olmaması, suç işlemekten çekineceği kanaati, ertelemenin daha yararlı olması ve zararın tamamen giderilmesi şartları birlikte aranır.
- 5271 sayılı Kanun m. 171/4-5: Erteleme süresinde kasıtlı suç işlenmezse kovuşturmaya yer olmadığına, işlenirse kamu davası açılmasına karar verilir; süre boyunca zamanaşımı işlemez; kararlar ayrı bir sisteme kaydedilir.
- 5271 sayılı Kanun m. 171/6: Örgüt suçları, kamu görevlisi tarafından veya ona karşı görevden dolayı işlenen suçlar, askeri suçlar ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda erteleme uygulanmaz.
En çok sorulan sorular
Kamu davasının açılmasının ertelenmesi ne demek?
Savcının, yeterli şüphe olsa bile dava açmayı beş yıl süreyle ertelemesidir. Bu sürede kasıtlı suç işlenmezse dosya kapanır.
Kamu davasının ertelenmesi sabıka kaydına işlenir mi?
Hayır. Bu kararlar ayrı bir sisteme kaydedilir ve sabıka kaydında görünmez.
Erteleme süresinde suç işlersem ne olur?
Beş yıl içinde kasıtlı bir suç işlersen ertelenen dava için kamu davası açılır. Taksirli suç ertelemeyi bozmaz.
Kamu davasının ertelenmesi kararına itiraz edilir mi?
Evet. Hem şüpheli hem suçtan zarar gören, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hakimliğine itiraz edebilir.
Zararı ödemezsem erteleme kararı verilir mi?
Hayır. Mağdurun veya kamunun uğradığı zararın tamamen giderilmesi, erteleme kararı için zorunlu şartlardan biridir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.