Kamuya Yararlı İşte Çalışma Cezası: Günde Kaç Saat, Nerede, Gitmezsem Ne Olur?
Mahkeme kısa süreli hapis cezanı "kamuya yararlı bir işte çalıştırma"ya çevirdi ya da ödeyemediğin adli para cezası yüzünden savcılıktan çalışma kararı geldi. Nerede çalışacağını, günde kaç saat çalışacağını, gitmezsen ne olacağını merak ediyorsun. Bu rehberde kamuya yararlı işte çalışmanın hangi durumlarda verildiğini ve nasıl yerine getirildiğini adım adım anlatıyoruz.
Kamuya yararlı işte çalışma hangi durumlarda verilir?
Bu yaptırım iki farklı yoldan karşına çıkabilir:
- Hapis cezasının çevrilmesi: Mahkeme, kısa süreli hapis cezasını seçenek yaptırımlardan biri olan kamuya yararlı bir işte çalıştırmaya çevirebilir. Bunun için senin gönüllü olman şarttır. Süre, mahkum olunan cezanın yarısından bir katına kadar belirlenir.
- Ödenmeyen adli para cezası: Adli para cezasını ödeme emrindeki süre içinde ödemezsen, savcılık ödenmeyen kısma karşılık gelen gün sayısını hapse çevirir ve senin kamuya yararlı bir işte çalıştırılmana karar verir.
Kısa süreli hapis cezası, bir yıl veya daha az süreli hapis cezasıdır. Hapis cezasının çevrilebileceği diğer seçenekler için Hakkını Sor'daki hapis cezasının paraya çevrilmesi rehberine, adli para cezasının ödenmemesi için adli para cezası rehberine bakabilirsin.
Kimlerin cezası mutlaka seçenek yaptırıma çevrilir?
Daha önce hapis cezasına mahkum edilmemiş olmak şartıyla:
- Otuz gün ve daha az süreli hapis cezaları,
- Suç tarihinde on sekiz yaşını doldurmamış veya altmış beş yaşını bitirmiş kişilerin bir yıl veya daha az süreli hapis cezaları,
seçenek yaptırımlardan birine çevrilir. Mahkeme bu durumda kamuya yararlı işte çalıştırmayı da seçebilir; ancak bu seçenek için senin rızan gerekir.
Çalışma süresi nasıl hesaplanır?
- İki saat ücretsiz çalışma, bir günlük cezaya karşılık gelir.
- Günlük çalışma süresi en az iki, en fazla sekiz saattir.
- Günlük süreyi denetimli serbestlik müdürlüğü belirler.
Örneğin 60 günlük cezanın karşılığı 120 saat çalışmadır. Günde iki saat çalışırsan 60 günde, günde sekiz saat çalışırsan 15 günde tamamlanır.
Nerede çalışırsın?
Bir kamu kurumunda veya kamu yararına hizmet veren bir özel kuruluşta çalıştırılırsın. Denetimli serbestlik müdürlükleri bölgelerindeki kurumlardan bilgi alarak bir hizmetler listesi oluşturur. Uygulamada okul, cami, park ve bahçe, belediye hizmetleri, huzurevi veya hastane gibi yerlerde temizlik, bakım ve benzeri işler verilebilir.
Çalışma ücretsizdir; bu iş için maaş veya sigorta primi ödenmez.
Süreç nasıl işler?
- Hüküm kesinleştikten sonra savcılık sana bir tebligat gönderir.
- Bu tebligatla birlikte denetimli serbestlik müdürlüğüne başvurman istenir.
- Müdürlük, durumuna uygun bir kurumu ve günlük çalışma süresini belirleyip sana bir program hazırlar.
- Programdaki gün ve saatlerde çalışmana devam edersin; devamın kurum tarafından müdürlüğe bildirilir.
İşin, okulun veya sağlık durumun varsa bunu müdürlüğe başvururken belgeleriyle bildir. Program, imkanlar ölçüsünde buna göre düzenlenebilir.
Gitmezsen ne olur?
Bu konuda dikkatli olmalısın, çünkü sonuçları ağırdır:
- Hapis cezasından çevrilen çalışmada: Tebligata rağmen otuz gün içinde çalışmaya başlamaz veya başlayıp devam etmezsen, infaz hakimliği hapis cezasının tamamen veya kısmen infazına karar verir ve bu karar derhal uygulanır.
- Adli para cezasından çevrilen çalışmada: Programa ve görevlilerin uyarılarına uymazsan, çalıştığın günler düşülerek kalan sürenin tamamı açık ceza infaz kurumunda çektirilir.
Senin elinde olmayan nedenlerle, örneğin ağır hastalık yüzünden çalışmayı yerine getiremezsen, infaz hakimliği tedbiri değiştirebilir. Bu durumda raporlarını hemen müdürlüğe ve savcılığa ilet.
Parayı ödeyerek çalışmayı bitirebilir misin?
Adli para cezasından dönüşen çalışmada evet. Çalıştığın günlerin dışında kalan günlere karşılık gelen parayı ödersen kamuya yararlı işte çalıştırılma sona erer.
Hapis cezasının doğrudan kamuya yararlı işe çevrildiği durumda ise asıl mahkumiyet artık bu tedbirdir; tedbirin gereklerini yerine getirmen gerekir.
Kısaca yapılacaklar
- Kararın hapis cezasından mı yoksa ödenmeyen adli para cezasından mı geldiğini öğren.
- Savcılık tebligatını aldıktan sonra beklemeden denetimli serbestlik müdürlüğüne başvur.
- İş, okul veya sağlık durumunu belgeleriyle bildir.
- Programdaki gün ve saatlere düzenli olarak git.
- Gidemeyeceğin bir durum çıkarsa önceden ve belgeyle bildir.
- Para cezasından dönüşen çalışmada kalan tutarı ödeyerek süreci bitirebileceğini unutma.
Dayanak mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 50: Kısa süreli hapis cezası, gönüllü olmak şartıyla cezanın yarısından bir katına kadar süreyle kamuya yararlı bir işte çalıştırmaya çevrilebilir; tebligattan sonra otuz gün içinde başlanmaz veya devam edilmezse infaz hakimliği hapis cezasının infazına karar verir.
- 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m. 105: Kamuya yararlı işte çalıştırma, iki saat ücretsiz çalışma karşılığı bir gün olmak üzere yapılır; günlük süre en az iki, en fazla sekiz saattir ve denetimli serbestlik müdürlüğünce belirlenir.
- 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m. 106: Ödenmeyen adli para cezası savcı kararıyla hapse çevrilerek kamuya yararlı işte çalıştırılmaya karar verilir; programa uyulmazsa kalan kısım açık ceza infaz kurumunda çektirilir, kalan para ödenirse çalışma sona erer.
En çok sorulan sorular
Kamuya yararlı işte çalışmada günde kaç saat çalışılır?
Günde en az iki, en fazla sekiz saat çalışılır. İki saatlik çalışma bir günlük cezaya karşılık gelir.
Kamuya yararlı işte çalışma için para alınır mı?
Hayır. Çalışma ücretsizdir.
Çalışmaya gitmezsem ne olur?
Hapis cezasından çevrilmişse hapis cezası infaz edilir; adli para cezasından çevrilmişse kalan süre açık cezaevinde çektirilir.
Mahkeme beni zorla kamuya yararlı işte çalıştırabilir mi?
Hapis cezasının bu yaptırıma çevrilmesi için gönüllü olman gerekir. Ödenmeyen adli para cezasında ise savcılık çalışma kararı verir.
Kalan parayı ödersem çalışma biter mi?
Adli para cezasından dönüşen çalışmada, kalan günlerin karşılığını ödersen çalışma sona erer.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.