Kapalı Duruşma Nedir? Hangi Davalar İzleyiciye Kapalı Yapılır?
On altı yaşındaki oğlun bir kavga nedeniyle yargılanıyor ve duruşmaya izleyici olarak birkaç akraban da gelmek istiyor. Ama mahkeme kapısında "Bu duruşma kapalı" denildi. Ya da sen bir cinsel suçun mağdurusun ve yaşadıklarını kalabalık bir salonda anlatmak istemiyorsun. "Duruşma neden kapalı yapılır? Kapalı duruşmaya kimler girebilir? Ben de kapalı yapılmasını isteyebilir miyim?" diye soruyorsun. Bu rehberde Ceza Muhakemesi Kanunu'na göre duruşmanın açıklığını ve kapalı duruşmayı anlatıyoruz.
Duruşmalar kural olarak açıktır
Ceza duruşmaları herkese açıktır. Bu, yargılamanın şeffaf olması ve kamu denetimine açık bulunması için temel bir kuraldır. Kural olarak isteyen herkes duruşma salonuna girip duruşmayı izleyebilir.
Mahkeme hangi hallerde kapalı karar verebilir?
Genel ahlakın veya kamu güvenliğinin kesin olarak gerekli kıldığı hallerde, mahkeme duruşmanın bir kısmının veya tamamının kapalı yapılmasına karar verebilir.
Örneğin:
- Cinsel suçlarda mağdurun anlatımları sırasında
- Devlet güvenliğine ilişkin hassas bilgilerin tartışıldığı oturumlarda
Mahkeme bu kararı gerekçeli olarak vermek zorundadır. Kapalılık kararının gerekçesi ve hüküm, açık duruşmada açıklanır.
Çocuk sanıklarda zorunlu kapalılık
Sanık on sekiz yaşını doldurmamışsa duruşma kapalı yapılır ve hüküm de kapalı duruşmada açıklanır. Bu durumda mahkemenin ayrıca bir karar vermesine veya gerekçe göstermesine gerek yoktur; kapalılık kanun gereğidir.
Bunun amacı, çocuğun ileriki yaşamında damgalanmasını önlemek ve kişisel gelişimini korumaktır.
Kapalı duruşmaya kimler girebilir?
Kapalı duruşmada izleyiciler salona alınmaz. Ancak davanın tarafları ve yargılamada görevi olanlar, örneğin sanık, müdafii, katılan, vekili, savcı ve tanıklar duruşmada bulunur. Çocuk sanıklarda velinin veya vasinin duruşmada bulunmasına uygulamada izin verilir.
Kapalı duruşmadaki açıklamalar gizlidir
Kanuna göre kapalı yapılması gereken veya kapalı yapılmasına karar verilen duruşmadaki açıklama veya görüntülerin gizliliğini alenen ihlal etmek suçtur. Yani kapalı duruşmada anlatılanları sosyal medyada paylaşmak ceza gerektirebilir.
Bunun için Hakkını Sor'daki soruşturmanın gizliliği rehberine bakabilirsin.
Mağdur olarak kapalılık isteyebilir misin?
Mağdur veya katılan olarak, özellikle özel hayatına ilişkin hassas konuların konuşulacağı oturumlar için duruşmanın kapalı yapılmasını mahkemeden talep edebilirsin. Mahkeme, genel ahlak veya kamu güvenliği bakımından kesin gereklilik olup olmadığını değerlendirerek karar verir.
Mağdur çocukların ve psikolojisi bozulmuş mağdurların ifadesinin özel ortamda alınması da mümkündür. Bunun için Hakkını Sor'daki mağdur çocuğun ifadesi nasıl alınır rehberine bakabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Sanık on sekiz yaşından küçükse duruşmanın kapalı yapılması gerektiğini bil; açık yapılıyorsa itiraz et.
- Mağdursan hassas anlatımlar için duruşmanın kapalı yapılmasını talep et.
- Kapalılık kararı verildiyse gerekçesinin açık duruşmada açıklandığından emin ol.
- Kapalı duruşmada konuşulanları başkalarıyla paylaşma ve sosyal medyada yayınlama.
- Çocuğun veli veya vasisi olarak duruşmada bulunmak istediğini mahkemeye bildir.
Dayanak mevzuat
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 182: Duruşma herkese açıktır; genel ahlakın veya kamu güvenliğinin kesin olarak gerekli kıldığı hallerde duruşmanın bir kısmının veya tamamının kapalı yapılmasına mahkemece karar verilebilir; kapalılık konusundaki gerekçeli karar ile hüküm açık duruşmada açıklanır.
- 5271 sayılı Kanun m. 185: Sanık on sekiz yaşını doldurmamışsa duruşma kapalı yapılır ve hüküm de kapalı duruşmada açıklanır.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 285: Kapalı yapılması gereken veya kapalı yapılmasına karar verilen duruşmadaki açıklama veya görüntülerin gizliliğini alenen ihlal etmek suçtur.
En çok sorulan sorular
Ceza duruşmaları herkese açık mı?
Evet, kural olarak herkese açıktır.
Hangi durumlarda duruşma kapalı yapılır?
Genel ahlakın veya kamu güvenliğinin kesin olarak gerekli kıldığı hallerde mahkeme kararıyla; sanık on sekiz yaşından küçükse kanun gereği.
Çocuk sanığın duruşmasını izleyebilir miyim?
Sanık on sekiz yaşından küçükse duruşma kapalıdır; izleyiciler salona alınmaz.
Kapalı duruşmada konuşulanları paylaşabilir miyim?
Hayır. Kapalı duruşmadaki açıklama veya görüntülerin gizliliğini alenen ihlal etmek suçtur.
Mağdur olarak kapalı duruşma isteyebilir miyim?
Talep edebilirsin. Mahkeme genel ahlak veya kamu güvenliği bakımından kesin gereklilik olup olmadığını değerlendirir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.