Kapıda veya Gezide İmzalatılan Sözleşmeden Nasıl Cayılır? İş Yeri Dışında Satış ve Doğrudan Satış
Kapına gelen bir satış temsilcisi, su arıtma cihazını "ücretsiz deneme" diye takıp sana bir kâğıt imzalattı; sonra taksitli bir satış sözleşmesi imzaladığını öğrendin. Ya da belediyenin düzenlediğini sandığın "ücretsiz sağlık gezisinde" yaşlı annene pahalı bir yatak takımı satıldı. Belki de bir arkadaşın seni bir "iş fırsatı" toplantısına götürdü ve kozmetik ürünleri satmak için paket almaya ikna edildin. "Bu sözleşmeden nasıl çıkarım?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde iş yeri dışında kurulan sözleşmeleri ve doğrudan satışı anlatıyoruz.
İş yeri dışında kurulan sözleşme nedir?
Şu sözleşmeler iş yeri dışında kurulmuş sayılır:
- Teklifi kim yaparsa yapsın, satıcının iş yeri dışında, tarafların yüz yüze olduğu bir ortamda kurulan sözleşmeler; örneğin evde, sokakta veya işyerinde yapılan satışlar
- İş yeri dışında yüz yüze görüşüldükten hemen sonra, satıcının iş yerinde veya telefon, internet gibi bir yolla kurulan sözleşmeler
- Satıcının ürün tanıtmak veya satmak amacıyla düzenlediği bir gezi sırasında kurulan sözleşmeler
Satıcının yükümlülükleri
- İş yeri dışında satış, ancak Bakanlıkça yetkilendirilmiş satıcılar tarafından yapılabilir.
- Sözleşmeden önce, yönetmelikte belirlenen konularda açık ve anlaşılır şekilde bilgilendirilmen zorunludur. Bilgilendirildiğini ispat etmek satıcıya düşer.
- Sözleşme yazılı olarak kurulmalıdır.
- Satıcı, sözleşme tarihini kendi el yazınla yazmanı ve sözleşmeyi imzalamanı sağlamalı; sözleşmenin bir nüshasını sana vermelidir.
Bu şartlara uyulmadan kurulan sözleşmenin geçersizliğini satıcı senin aleyhine ileri süremez.
On dört gün içinde cayabilirsin
İş yeri dışında kurulan sözleşmeden on dört gün içinde, hiçbir gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden cayabilirsin.
- Cayma süresi içinde satıcı senden hiçbir isim altında ödeme veya senet gibi borç belgesi isteyemez.
- Bu sürede malın olağan kullanımından doğan değişiklik ve bozulmalardan sorumlu değilsin.
- Satıcı seni cayma hakkı konusunda gereği gibi bilgilendirmediyse veya yükümlülüklerine uymadıysa, on dört günlük süreyle bağlı değilsin. Ancak bu durumda da cayma hakkın, cayma süresinin bittiği tarihten itibaren bir yıl sonra sona erer.
Örneğin kapıda imzalatılan sözleşmede cayma hakkın hiç anlatılmadıysa, aylar sonra da cayabilirsin.
Doğrudan satışta otuz gün
Doğrudan satış sistemi, bağımsız temsilci, distribütör veya danışman gibi isimlerle, iş sözleşmesi olmadan, komisyon veya prim karşılığında ürün satan kişilerden oluşan satış sistemidir.
- Bu sistem kapsamında ürün satın alan tüketici, otuz gün içinde gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden cayabilir.
- Doğrudan satıcılardan, sisteme girmek veya sistemde kalmak için, satılacak ürünü içermeyen paket, aidat, ücret gibi bedeller alınamaz.
- Sistem, kazancın ağırlıklı olarak yeni üye kazandırmaya dayandığı bir yapı olamaz. Böyle bir yapı, saadet zinciri niteliğinde olabilir.
Kısaca yapılacaklar
- Kapıda, sokakta veya gezide imza atmadan önce düşün; "ücretsiz deneme" diye kâğıt imzalama.
- Satıcıdan yetki belgesini ve sözleşmenin bir nüshasını iste.
- Pişman olduysan on dört gün içinde cayma bildirimini yazılı olarak gönder; noter veya iadeli taahhütlü mektup kullan.
- Cayma hakkın anlatılmadıysa süre geçmiş olsa bile cayma hakkını kullanmayı dene.
- Cayma süresi içinde senet veya ödeme istenirse verme.
- Satıcı iade etmezse tüketici hakem heyetine başvur.
Tüketici hakem heyeti başvurusunu Hakkını Sor'daki tüketici hakem heyetine başvuru usulü rehberinde bulabilirsin.
Dayanak mevzuat
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m. 47: İş yeri dışında yüz yüze, bunun hemen ardından veya satıcının düzenlediği gezide kurulan sözleşmeler iş yeri dışında kurulmuş sayılır; bu sözleşmeler yetkili satıcılarca, yazılı olarak ve tüketicinin el yazısıyla tarih atmasıyla kurulur; tüketici on dört gün içinde gerekçesiz ve cezai şartsız cayabilir, bu sürede ödeme veya borç belgesi istenemez; bilgilendirme yapılmazsa süre en çok bir yıl uzar.
- 6502 sayılı Kanun m. 47/A: Doğrudan satış sistemiyle mal veya hizmet alan tüketici otuz gün içinde gerekçesiz ve cezai şartsız cayabilir; doğrudan satıcılardan sisteme dahil olmak için ürün içermeyen bedel alınamaz; sistem kazancın ağırlıklı olarak yeni satıcı kazandırmaya dayanmasına kurulamaz.
En çok sorulan sorular
Kapıda imzaladığım sözleşmeden cayabilir miyim?
Evet. On dört gün içinde gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden cayabilirsin.
Cayma süresini kaçırdım, ne yapabilirim?
Satıcı seni cayma hakkı konusunda bilgilendirmediyse, cayma süresinin bitiminden itibaren bir yıla kadar cayabilirsin.
Gezi sırasında aldığım ürünü iade edebilir miyim?
Satıcının düzenlediği gezide kurulan sözleşmeler de iş yeri dışında kurulmuş sayılır; on dört gün içinde cayabilirsin.
Satıcı cayma süresi içinde senet istedi, vermek zorunda mıyım?
Hayır. Cayma süresi içinde senden ödeme veya borç belgesi istenemez.
Doğrudan satıştan aldığım ürünü iade edebilir miyim?
Evet. Doğrudan satış sistemiyle aldığın üründen otuz gün içinde cayabilirsin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.