Kapora Geri Alınır mı? Ev, Araç ve Hizmetlerde Kapora İadesi
Bir ev, araç ya da düğün salonu için kapora verdin ve sonra satıcı vazgeçti; ya da sen vazgeçtin ve kaporanın geri verilmeyeceği söylendi. Kaporanın geri alınıp alınamayacağı, verilen paranın hukuken ne olduğuna ve sözleşmenin geçerli olup olmadığına bağlıdır. Bu rehberde kapora ile ilgili haklarını anlatıyoruz.
Kapora hukuken nedir?
Kanun, sözleşme yapılırken verilen paranın iki farklı niteliği olabileceğini kabul eder:
- Bağlanma parası (pey akçesi): Sözleşmenin kurulduğunu göstermek için verilen paradır. Aksine bir anlaşma yoksa, bu para ödenecek bedelden düşülür (TBK md. 177). Bağlanma parası verildiğinde taraflar sözleşmeden kolayca vazgeçemez.
- Cayma parası: Taraflar, verilen paranın cayma parası olduğunu açıkça kararlaştırmışsa, bu para sözleşmeden vazgeçme hakkı verir (TBK md. 178).
Kaporanın hangi amaçla verildiği, sözleşmede ya da makbuzda yazılanlara ve tarafların niyetine göre belirlenir. Açıkça cayma parası olarak kararlaştırılmadıysa, verilen para kural olarak bağlanma parası sayılır.
Cayma parasında kurallar
Kapora açıkça cayma parası olarak verildiyse:
- Kaporayı veren taraf sözleşmeden vazgeçerse, verdiği parayı kaybeder.
- Kaporayı alan taraf sözleşmeden vazgeçerse, aldığı paranın iki katını geri vermek zorundadır.
Örneğin bir araç için 10.000 lira cayma parası verdiysen ve satıcı vazgeçerse, sana 20.000 lira ödemesi gerekir.
Ev için verilen kapora
Taşınmaz satışı ve taşınmaz satış vaadi sözleşmeleri ancak resmi şekilde, yani tapu müdürlüğünde ya da noterde yapılırsa geçerlidir. Bir ev için yalnızca elden ya da emlakçıda imzalanan bir belgeyle kapora verdiysen, bu sözleşme şekle aykırı olduğu için geçersizdir.
Bu durumda:
- Satıcı da sen de sözleşmeyle bağlı değilsiniz.
- Verdiğin kaporayı, sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri isteyebilirsin. Sözleşmede "kapora iade edilmez" yazsa bile, geçersiz bir sözleşmedeki bu madde de geçersizdir.
Emlakçıya ödenen hizmet bedeli ise, emlakçının üstlendiği hizmeti yerine getirip getirmediğine göre ayrıca değerlendirilir.
Araç için verilen kapora
İkinci el araç satışları da noterde yapılmalıdır. Noterde satış yapılmadan verilen kapora, satış sözleşmesi geçersiz olduğu için kural olarak geri istenebilir. Ancak taraflar açıkça bir cayma parası kararlaştırdıysa, mahkeme tarafların niyetini de değerlendirebilir.
Düğün salonu, organizasyon ve hizmetler
Düğün salonu, organizasyon, tatil ya da benzeri hizmetler için verilen kaporalarda tüketici hukuku kuralları uygulanır.
- Sözleşmede kaporanın iade edilmeyeceğine dair maddeler, haksız şart olarak değerlendirilebilir. Özellikle hizmet tarihine çok uzun süre varken yapılan iptallerde, kaporanın tamamının alıkonulması hakkaniyete aykırı bulunabilir.
- Hizmeti veren firma kendi isteğiyle hizmeti iptal ederse, kaporanın tamamını geri vermek zorundadır.
- Salgın, doğal afet gibi tarafların elinde olmayan nedenlerle hizmetin verilememesi hâlinde de iade istenebilir.
Kaporanı nasıl geri alırsın?
- Önce karşı tarafa noter aracılığıyla ihtarname gönder ve kaporanın iadesini iste.
- Tüketici olarak bir firmaya kapora verdiysen, belirli bir tutara kadar tüketici hakem heyetine, bu tutarın üzerinde tüketici mahkemesine başvurabilirsin.
- Bir kişiye kapora verdiysen, alacak davası açabilir ya da icra takibi başlatabilirsin.
Kapora verirken dikkat et
- Kaporayı mutlaka banka yoluyla öde ve açıklama kısmına neyin karşılığı olduğunu yaz.
- Elden verirsen imzalı bir makbuz al.
- Makbuzda ya da sözleşmede kaporanın bağlanma parası mı yoksa cayma parası mı olduğunu açıkça belirt.
- Ev ve araç alımlarında satışın resmi şekilde yapılmasını sağla.
Kısaca yapılacaklar
- Kaporanın makbuzunu ya da banka dekontunu sakla.
- Kaporanın cayma parası olarak kararlaştırılıp kararlaştırılmadığını kontrol et.
- Ev ve araç alımında resmi şekil yoksa kaporanı geri iste.
- Karşı taraf vazgeçtiyse ve cayma parasıysa iki katını talep et.
- Noter ihtarnamesi gönder, sonuç alamazsan hakem heyetine ya da mahkemeye başvur.
En çok sorulan sorular
Kapora hukuken nedir?
Ya bağlanma parasıdır ve bedelden düşülür ya da açıkça kararlaştırılmışsa cayma parasıdır ve vazgeçme hakkı verir.
Satıcı vazgeçerse cayma parasının ne kadarını alırım?
Kaporayı alan taraf vazgeçerse aldığı paranın iki katını geri vermek zorundadır.
Tapuda satış yapılmadan verilen ev kaporası geri alınır mı?
Evet. Resmi şekilde yapılmayan sözleşme geçersiz olduğu için kaporayı sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri isteyebilirsin.
Noter satışı yapılmadan verilen araç kaporası geri alınır mı?
Kural olarak evet, çünkü noterde yapılmayan satış sözleşmesi geçersizdir.
Düğün salonu "kapora iade edilmez" diyor, doğru mu?
Bu madde haksız şart sayılabilir; özellikle tarihe uzun süre varken yapılan iptallerde kaporanın tamamını kesmek hakkaniyete aykırıdır ve tüketici hakem heyetine başvurabilirsin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.