Karantinaya Uymamanın Cezası Ne? Bulaşıcı Hastalık Tedbirlerine Aykırı Davranma Suçu
Bulaşıcı bir hastalık nedeniyle oturduğun bina veya köy karantinaya alındı; ama komşun kurallara aldırmadan dışarı çıkıp gelip gitmeye devam ediyor. Ya da sen, hasta bir yakınını ziyaret etmek için karantina bölgesine girdin ve hakkında işlem yapıldı. "Karantinaya uymamanın cezası ne, hapis var mı?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde bulaşıcı hastalıklara ilişkin tedbirlere aykırı davranma suçunu ve idari yaptırımlarla farkını anlatıyoruz.
Suç nasıl oluşur?
Bulaşıcı bir hastalığa yakalanmış ya da bu hastalıktan ölmüş bir kişinin bulunduğu yerin karantina altına alınmasına dair yetkili makamlarca alınan tedbirlere uymayan kişi bu suçu işler. Örneğin:
- Karantinaya alınan evden, binadan veya köyden izinsiz çıkmak,
- Karantina bölgesine izinsiz girmek,
- Karantina altındaki yerde konulan giriş çıkış yasaklarını delmek.
Suçun oluşması için:
- Ortada bulaşıcı bir hastalık bulunmalıdır.
- Hastalığa yakalanan veya bu hastalıktan ölen kişinin bulunduğu yer için bir karantina kararı olmalıdır.
- Karar yetkili makamlarca, örneğin valilik, kaymakamlık veya hıfzıssıhha kurulu tarafından alınmış olmalıdır.
Cezası nedir?
Bu suçun cezası iki aydan bir yıla kadar hapistir. Suç şikayete bağlı değildir; savcılık öğrendiğinde kendiliğinden soruşturur.
Kısa süreli hapis cezaları, şartları varsa adli para cezasına çevrilebilir veya ertelenebilir. Bunun için Hakkını Sor'daki hapis cezasının paraya çevrilmesi rehberine bakabilirsin.
Her kurala uymamak bu suçu oluşturur mu?
Hayır. Bu suç yalnızca belirli bir yerin karantina altına alınmasına dair tedbirlere aykırılığı kapsar. Örneğin:
- Maske takma zorunluluğuna uymamak,
- Genel sokağa çıkma kısıtlamalarına uymamak,
- Toplantı veya etkinlik yasaklarına uymamak,
gibi genel tedbirlere aykırılıklar çoğu zaman bu suçu değil, idari para cezası gerektiren kabahatleri oluşturur. Hangi davranışın suç, hangisinin kabahat olduğu, alınan kararın niteliğine göre belirlenir.
Hastalığı bilerek bulaştırmak
Bulaşıcı bir hastalığa yakalandığını bilen bir kişinin, başkalarına bulaştırma ihtimalini göze alarak karantinayı ihlal etmesi ve bir başkasının hastalanmasına neden olması halinde, olaya göre taksirle veya kasten yaralama ya da öldürme suçları da gündeme gelebilir.
Hakkında işlem yapıldıysa
- Sana tebliğ edilen karantina kararını ve tutanağı incele; kararın kim tarafından, hangi yer için verildiğini kontrol et.
- Karantinadan zorunlu bir nedenle, örneğin acil sağlık durumu nedeniyle çıktıysan bunu gösteren belgeleri sakla.
- Hakkında idari para cezası verildiyse itiraz süresini kaçırma. Bunun için Hakkını Sor'daki idari para cezasına itiraz rehberine bakabilirsin.
- Ceza soruşturması açıldıysa ifadeye avukatınla git.
Kısaca yapılacaklar
- Karantina kararlarına ve yetkililerin talimatlarına uy.
- Zorunlu bir çıkış gerekirse önce yetkililere haber ver ve izin iste.
- Kurallara uymayanları sağlık müdürlüğüne veya kolluğa bildir.
- İdari para cezası aldıysan süresinde itiraz et.
- Ceza soruşturmasında avukat desteği al.
Dayanak mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 195: Bulaşıcı hastalığa yakalanmış veya bu hastalıktan ölmüş kişinin bulunduğu yerin karantina altına alınmasına dair yetkili makamlarca alınan tedbirlere uymayan kişiye iki aydan bir yıla kadar hapis cezası verilir.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 50: Kısa süreli hapis cezası, suçlunun kişiliğine ve fiilin özelliklerine göre adli para cezasına veya diğer seçenek yaptırımlara çevrilebilir.
En çok sorulan sorular
Karantinaya uymamanın cezası ne?
Bulaşıcı hastalık nedeniyle karantina altına alınan yere ilişkin tedbirlere uymayan kişiye iki aydan bir yıla kadar hapis cezası verilir.
Maske takmamak da bu suçu oluşturur mu?
Kural olarak hayır. Maske ve genel kısıtlama kurallarına aykırılık çoğu zaman idari para cezası gerektiren bir kabahattir.
Bu suç şikayete bağlı mı?
Hayır. Savcılık suçu öğrendiğinde kendiliğinden soruşturur.
Hastalığı başkasına bulaştırırsam ne olur?
Olaya göre taksirle veya kasten yaralama ya da öldürme suçları da gündeme gelebilir.
Acil bir durum için karantinadan çıktım, ceza alır mıyım?
Zorunlu bir nedenle çıktıysan bunu belgele ve savunmanda ileri sür. Mümkünse çıkmadan önce yetkililere haber vermelisin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.