Kasten Öldürmenin Cezası Ne? Haksız Tahrik ve Meşru Müdafaa
Bir yakının hayatını kaybetti ve fail hakkında dava açıldı ya da haberlerde bir cinayet davasını takip ediyorsun. "Adam öldürmenin cezası ne, müebbet ile ağırlaştırılmış müebbet arasındaki fark ne, haksız tahrik ve meşru müdafaa ne demek?" diye merak ediyorsun. Bu rehberde kasten öldürme suçunu, nitelikli hallerini ve cezayı etkileyen durumları anlatıyoruz.
Kasten öldürme nedir?
Bir insanı bilerek ve isteyerek öldüren kişi kasten öldürme suçunu işlemiş olur. Kanuna göre bu suçun cezası müebbet hapistir.
Ağırlaştırılmış müebbet gerektiren haller
Kasten öldürme suçu şu hallerde işlenirse ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verilir:
- Tasarlayarak, yani önceden planlayarak,
- Canavarca hisle ya da eziyet çektirerek,
- Yangın, su baskını, tahrip, batırma, bombalama ya da nükleer, biyolojik veya kimyasal silah kullanarak,
- Anne, baba, dede, nine gibi üstsoydan ya da çocuk, torun gibi altsoydan birine veya eşe, boşandığı eşe ya da kardeşe karşı,
- Çocuğa ya da beden veya ruh bakımından kendini savunamayacak durumdaki kişiye karşı,
- Kadına karşı,
- Kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle,
- Bir suçu gizlemek, delillerini ortadan kaldırmak, işlenmesini kolaylaştırmak ya da yakalanmamak amacıyla,
- Bir suçu işleyememekten duyulan öfkeyle,
- Kan gütme saikiyle,
- Töre saikiyle.
Müebbet ile ağırlaştırılmış müebbet arasındaki fark
Her iki ceza da hükümlünün hayatı boyunca devam eder. Ancak ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası, infaz kanununda öngörülen daha sıkı bir güvenlik rejimine göre çektirilir ve koşullu salıverilme için gereken süre daha uzundur.
İhmal yoluyla öldürme
Bir kişinin yükümlü olduğu bir davranışı yapmaması nedeniyle ölüm meydana gelirse, bu ihmalin aktif bir davranışa eşdeğer olması halinde kişi kasten öldürmeden sorumlu tutulabilir. Örneğin bakmakla yükümlü olduğu küçük çocuğunu bilerek aç bırakıp ölümüne neden olan ebeveyn bu kapsamdadır.
Bu durumda mahkeme ağırlaştırılmış müebbet yerine yirmi yıldan yirmi beş yıla, müebbet yerine on beş yıldan yirmi yıla kadar hapis cezası verebilir ya da hiç indirim yapmayabilir.
Taksirle öldürmeden farkı
Taksirle öldürmede fail ölümü istememiştir; dikkatsizlik ya da özensizlik nedeniyle ölüme yol açmıştır. Örneğin trafik kazası ya da iş kazası sonucu ölüm bu kapsamdadır. Taksirle bir insanın ölümüne neden olan kişi iki yıldan altı yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birden fazla kişinin ölümüne ya da ölümle birlikte yaralanmaya neden olunmuşsa ceza iki yıldan on beş yıla kadar hapse çıkar.
Cezayı etkileyen durumlar
Haksız tahrik
Haksız bir fiilin yarattığı öfke ya da şiddetli elemin etkisi altında suç işleyen kişiye:
- Ağırlaştırılmış müebbet hapis yerine on sekiz yıldan yirmi dört yıla,
- Müebbet hapis yerine on iki yıldan on sekiz yıla kadar
hapis cezası verilir. Haksız tahrikin varlığına ve derecesine mahkeme, olayın tüm koşullarını değerlendirerek karar verir.
Meşru müdafaa
Kendisine ya da başkasına ait bir hakka yönelmiş, gerçekleşen, gerçekleşmesi ya da tekrarı muhakkak olan haksız bir saldırıyı, o anda hal ve koşullara göre saldırı ile orantılı biçimde defetmek zorunluluğuyla işlenen fiillerden dolayı ceza verilmez.
Meşru müdafaanın kabul edilmesi için saldırının haksız ve o an mevcut olması, savunmanın da saldırıyla orantılı olması gerekir. Saldırı sona erdikten sonra yapılan karşılık meşru müdafaa sayılmaz.
Zorunluluk hali
Kendisine ya da başkasına ait bir hakka yönelik, bilerek neden olmadığı ve başka türlü korunma imkanı bulunmayan ağır ve muhakkak bir tehlikeden kurtulmak zorunluluğuyla ve orantılı biçimde işlenen fiillerden dolayı da ceza verilmez.
Maktul yakınlarının hakları
- Kasten öldürme şikayete bağlı bir suç değildir; savcılık kendiliğinden soruşturur.
- Maktulün yakınları davaya katılan olarak katılabilir, delil sunabilir ve kararlara itiraz edebilir.
- Maktulün yakınları, ölüm nedeniyle uğradıkları maddi zarar ve destekten yoksun kalma için tazminat, ayrıca manevi tazminat davası açabilir.
Kısaca yapılacaklar
- Bir yakının öldürüldüyse savcılık soruşturmasını takip et ve davaya katılma talebinde bulun.
- Elindeki bilgi, belge ve tanıkları savcılığa bildir.
- Bir avukat aracılığıyla dosyayı yakından izle.
- Maddi ve manevi tazminat haklarını değerlendir.
- Şüpheli konumundaysan ifade vermeden önce mutlaka avukat iste.
- Haksız tahrik ya da meşru müdafaa iddialarını delilleriyle ortaya koy.
Dayanak mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 81: Bir insanı kasten öldüren kişi müebbet hapis cezası ile cezalandırılır.
- 5237 sayılı Kanun m. 82: Tasarlayarak, canavarca hisle, üstsoy, altsoy, eş veya kardeşe karşı, çocuğa, kadına, kamu görevi nedeniyle, suçu gizlemek amacıyla, kan gütme veya töre saikiyle işlenen kasten öldürme ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektirir.
- 5237 sayılı Kanun m. 83: Yükümlülüğün ihmali ile ölüme neden olan kişiye ağırlaştırılmış müebbet yerine yirmi yıldan yirmi beş yıla, müebbet yerine on beş yıldan yirmi yıla kadar hapis cezası verilebilir.
- 5237 sayılı Kanun m. 85: Taksirle bir insanın ölümüne neden olan kişi iki yıldan altı yıla, birden fazla ölüm veya ölümle birlikte yaralama halinde iki yıldan on beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
- 5237 sayılı Kanun m. 25: Haksız saldırıyı orantılı biçimde defetmek zorunluluğuyla ve ağır ve muhakkak bir tehlikeden kurtulma zorunluluğuyla işlenen fiillerden dolayı ceza verilmez.
- 5237 sayılı Kanun m. 29: Haksız tahrik altında suç işleyene ağırlaştırılmış müebbet yerine on sekiz yıldan yirmi dört yıla, müebbet yerine on iki yıldan on sekiz yıla kadar hapis cezası verilir.
En çok sorulan sorular
Adam öldürmenin cezası ne kadar?
Kasten öldürmenin cezası müebbet hapistir. Suç tasarlayarak, eşe, çocuğa ya da kadına karşı işlenirse ceza ağırlaştırılmış müebbet hapse çıkar.
Haksız tahrik cezayı ne kadar düşürür?
Haksız tahrik altında işlenen kasten öldürmede müebbet hapis yerine on iki yıldan on sekiz yıla, ağırlaştırılmış müebbet yerine on sekiz yıldan yirmi dört yıla kadar hapis cezası verilir.
Meşru müdafaada ceza verilir mi?
Haksız ve o an mevcut bir saldırıyı, saldırıyla orantılı biçimde defetmek zorunluluğuyla işlenen fiillerden dolayı ceza verilmez. Ancak savunmanın orantılı olması ve saldırının o anda var olması gerekir.
Taksirle öldürmenin cezası ne?
Taksirle bir insanın ölümüne neden olan kişi iki yıldan altı yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birden fazla kişinin ölümüne neden olunmuşsa ceza iki yıldan on beş yıla kadar hapse çıkar.
Kadına karşı öldürme ağırlaştırılmış müebbet mi?
Evet. 2022 yılında yapılan değişiklikle kasten öldürme suçunun kadına karşı işlenmesi ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası gerektiren nitelikli haller arasına eklenmiştir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.