Kat İrtifakı ve Kat Mülkiyeti Arasındaki Fark Nedir? Hangi Tapu Daha Güvenli?
Ev almak için ilanlara bakıyorsun ve "kat irtifaklı tapu", "kat mülkiyetli tapu", "arsa tapusu" gibi ifadelerle karşılaşıyorsun. Emlakçı "kat irtifakı da olur, sonra kat mülkiyetine geçilir" diyor. "Bunların farkı ne, hangisi daha güvenli?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde kat irtifakı ile kat mülkiyeti arasındaki farkı ve kat mülkiyetine nasıl geçileceğini anlatıyoruz.
Temel kavramlar
Kat Mülkiyeti Kanunu'na göre:
- Anagayrimenkul: Kat mülkiyetine konu olan taşınmazın bütünüdür.
- Bağımsız bölüm: Daire, dükkan, büro gibi ayrı ve başlı başına kullanılabilen bölümlerdir.
- Eklenti: Bağımsız bölümün dışında olup doğrudan o bölüme ayrılmış yerlerdir. Örneğin daireye ait kömürlük ya da depo.
- Ortak yerler: Merdiven, çatı, bahçe, sığınak gibi bağımsız bölümler dışında kalan ve ortak kullanılan yerlerdir.
- Arsa payı: Her bağımsız bölüme düşen, arsanın tamamı içindeki paydır.
Kat irtifakı nedir?
Kat irtifakı, henüz yapılmakta olan ya da ileride yapılacak bir binanın bağımsız bölümleri için, arsa malikleri tarafından kurulan bir irtifak hakkıdır. Bina tamamlandıktan sonra kat mülkiyetine geçilmesine esas olur.
Yani kat irtifakında, binanın projesine göre hangi dairenin kime ait olacağı ve her daireye düşen arsa payı tapuda belirlenir. Ancak bina henüz tamamlanmamış ya da yapı kullanma izin belgesi (iskan) alınmamıştır.
Kat irtifakı nasıl kurulur?
Kat irtifakının kurulması için arsa malikinin ya da bütün paydaşların:
- Onaylı mimari projeyi,
- Yönetim planını
tapu müdürlüğüne vermesi ve kat irtifakı kurulmasını istemesi gerekir. Her kat irtifakının ilgili olduğu bağımsız bölüm ve bu bölüme ayrılan arsa payı tapuya işlenir.
Kat mülkiyeti nedir?
Kat mülkiyeti, tamamlanmış bir yapının bağımsız bölümleri üzerinde kurulan mülkiyet hakkıdır. Kat mülkiyetli tapu, binanın tamamlandığını ve yapı kullanma izin belgesinin alındığını gösterir. Bu yüzden kat mülkiyetli tapu en güvenli tapu türü kabul edilir.
Kat mülkiyeti nasıl kurulur?
Kat mülkiyetinin kurulması için malikin ya da bütün paydaşların tapu müdürlüğüne şu belgelerle başvurması gerekir:
- Onaylı mimari proje ile yapı kullanma izin belgesi (iskan),
- Malikler tarafından imzalanmış yönetim planı.
Kat irtifakından kat mülkiyetine geçişte ayrıca yönetim planı istenmez.
Bütün bina için kurulur
Anagayrimenkulün tamamı kat mülkiyetine çevrilmeden, o binanın yalnızca bir ya da birkaç bölümü üzerinde kat mülkiyeti kurulamaz. Yani kat mülkiyetine geçiş bütün bina için birlikte yapılır.
Kat irtifakı ile kat mülkiyeti arasındaki farklar
- Kat irtifakı, tamamlanmamış ya da iskanı alınmamış binalar için kurulur. Kat mülkiyeti ise tamamlanmış ve iskanı alınmış binalar için kurulur.
- Kat irtifakında bina proje aşamasındadır, kat mülkiyetinde bina yasal olarak tamamlanmıştır.
- Kat mülkiyetli bir dairede, binanın projeye uygun yapıldığı resmi olarak tespit edilmiştir.
- Konut kredisi ve bazı resmi işlemlerde kat mülkiyetli tapu tercih edilir.
Kat irtifaklı ev alınır mı?
Kat irtifaklı tapuya sahip bir daire de alınıp satılabilir ve tapuda senin adına tescil edilir. Ancak kat irtifaklı ev alırken şu riskleri bilmelisin:
- Binanın iskanı alınmamış olabilir.
- Binada projeye aykırılıklar bulunabilir ve bunlar iskan alınmasını engelleyebilir.
- İskan alınamazsa kat mülkiyetine geçilemez.
- Bazı bankalar kat irtifaklı daireler için kredi vermekte zorlanabilir.
İskanı olmayan bir evin riskleri hakkında sitedeki iskansız ev rehberimize de göz atabilirsin.
Kat mülkiyetine nasıl geçilir?
Kat irtifaklı bir binada kat mülkiyetine geçmek için:
- Binanın projeye uygun olarak tamamlanması,
- Belediyeden yapı kullanma izin belgesinin (iskan) alınması,
- Tapu müdürlüğüne başvurularak cins değişikliği yapılması
gerekir. İskan alındıktan sonra tapudaki kayıt kat mülkiyetine çevrilir.
Kat malikinin hakları
Kat malikleri, kendi bağımsız bölümleri üzerinde Medeni Kanun'un maliklere tanıdığı tüm haklara sahiptir. Ortak yerlere ise arsa payları oranında ortak mülkiyet hükümlerine göre malik olurlar ve bu yerlerde kullanma hakkına sahiptirler.
Kısaca yapılacaklar
- Ev almadan önce tapunun kat irtifaklı mı kat mülkiyetli mi olduğunu öğren.
- Kat irtifaklıysa binanın iskanının neden alınmadığını araştır.
- Belediyeden binanın projesini ve projeye uygunluğunu kontrol et.
- Tapuda dairenin bağımsız bölüm numarasını ve arsa payını kontrol et.
- Kredi kullanacaksan bankaya tapu türünü önceden sor.
- İskan alındıysa kat mülkiyetine geçiş için tapu müdürlüğüne başvur.
Dayanak mevzuat
- 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m. 1: Tamamlanmış yapının bağımsız bölümleri üzerinde kat mülkiyeti, yapılmakta olan veya yapılacak yapının bölümleri üzerinde ise kat mülkiyetine esas olmak üzere irtifak hakları kurulabilir.
- 634 sayılı Kanun m. 2: Anagayrimenkul, bağımsız bölüm, eklenti, ortak yerler, kat mülkiyeti ve kat irtifakı kavramlarını tanımlar.
- 634 sayılı Kanun m. 10: Kat mülkiyeti ve kat irtifakı resmi senet ve tapu siciline tescil ile doğar; anagayrimenkulün tümü kat mülkiyetine çevrilmeden yalnız bir veya birkaç bölümünde kat mülkiyeti kurulamaz.
- 634 sayılı Kanun m. 12: Kat mülkiyeti için onaylı mimari proje ile yapı kullanma izin belgesi ve yönetim planı gerekir.
- 634 sayılı Kanun m. 14: Kat irtifakı için onaylı proje ve yönetim planı verilir; her bağımsız bölüme ayrılan arsa payı tapuda gösterilir; kat mülkiyetine geçişte yönetim planı ayrıca istenmez.
- 634 sayılı Kanun m. 15-16: Kat malikleri bağımsız bölümlerinde malikin tüm haklarına sahiptir, ortak yerlere arsa payları oranında ortak malik olurlar.
En çok sorulan sorular
Kat irtifakı ile kat mülkiyeti arasındaki fark nedir?
Kat irtifakı, henüz tamamlanmamış ya da iskanı alınmamış bir binanın bağımsız bölümleri için kurulan bir haktır. Kat mülkiyeti ise binanın tamamlanıp iskanının alınmasından sonra bağımsız bölümler üzerinde kurulan tam mülkiyet hakkıdır.
Kat irtifaklı ev almak riskli mi?
Kat irtifaklı bir daire de tapuda adına tescil edilir. Ancak binanın iskanı alınmamış olduğundan, projeye aykırılıklar varsa iskan alınamayabilir ve kat mülkiyetine geçilemeyebilir. Bu yüzden almadan önce binanın projeye uygunluğunu araştırmalısın.
Kat irtifakından kat mülkiyetine nasıl geçilir?
Binanın projeye uygun tamamlanması ve belediyeden yapı kullanma izin belgesi alınması gerekir. Ardından tapu müdürlüğüne başvurularak kat mülkiyetine geçiş yapılır.
Sadece benim dairem kat mülkiyetine geçebilir mi?
Hayır. Kanuna göre binanın tamamı kat mülkiyetine çevrilmeden yalnızca bir ya da birkaç bölüm üzerinde kat mülkiyeti kurulamaz.
Arsa payı neden önemli?
Arsa payı, ortak yerler üzerindeki hakkını ve bazı giderlere katılım oranını belirler. Ayrıca kentsel dönüşüm gibi durumlarda yeni binadan alacağın payın hesaplanmasında da önemli rol oynar.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.