Kefil Olmak: Kefil Borcu Ödemek Zorunda mı?
Bir arkadaşın ya da akraban bankadan kredi çekiyor ve senden kefil olmanı istiyor. Ya da yıllar önce kefil olduğun bir borç için şimdi icra takibi başlatıldı. Kefalet, başkasının borcunu üstlenmek demektir ve ciddi sonuçları vardır. Bu rehberde kefaletin şartlarını ve kefil olarak haklarını anlatıyoruz.
Kefalet nedir?
Kefalet, kefilin, borçlunun borcunu ödememesi hâlinde bu borcu ödemeyi alacaklıya karşı üstlendiği bir sözleşmedir (TBK md. 581).
Kefalet sözleşmesinin şekli
Kefalet sözleşmesinin geçerli olabilmesi için (TBK md. 583):
- Yazılı olarak yapılması gerekir.
- Kefilin sorumlu olacağı en yüksek miktarın belirtilmesi gerekir.
- Kefalet tarihinin belirtilmesi gerekir.
- Kefil müteselsil kefil olarak sorumlu olmayı kabul ediyorsa, bunu ve en yüksek miktarı kendi el yazısıyla yazması gerekir.
Bu şartlardan biri eksikse, kefalet sözleşmesi geçersiz olur.
Eşin rızası
Evli bir kişinin kefil olabilmesi için, kural olarak eşinin yazılı rızası gerekir. Bu rıza, kefalet sözleşmesi kurulmadan önce ya da en geç kurulurken verilmelidir (TBK md. 584).
Ancak bazı durumlarda eşin rızası aranmaz. Örneğin ticari işletmenin sahibi ya da şirket ortağı ve yöneticisi tarafından işletmeyle ilgili olarak verilen kefaletlerde.
Adi kefalet ve müteselsil kefalet
Adi kefalet
Adi kefalette, alacaklı önce borçluya başvurmak zorundadır. Kefile ancak borçlu hakkında yapılan takip sonuçsuz kalırsa ya da borçlu iflas ederse başvurabilir (TBK md. 585).
Müteselsil kefalet
Müteselsil kefalette ise alacaklı, borçluya başvurmadan doğrudan kefile başvurabilir. Yani borç vadesinde ödenmezse, banka doğrudan senden isteyebilir (TBK md. 586).
Bankaların kredi sözleşmelerindeki kefaletler genellikle müteselsil kefalettir. Bu yüzden imzalamadan önce kefaletin türünü mutlaka öğrenmelisin.
Kefilin sorumluluğunun sınırı
Kefil, sözleşmede belirtilen en yüksek miktarla sınırlı olarak sorumludur. Bu miktarın üzerindeki borçlardan sorumlu tutulamaz.
Kefaletin süresi
Gerçek kişilerin verdiği kefaletler, kefalet tarihinden itibaren on yıl geçince kendiliğinden sona erer (TBK md. 598). Ancak bu süre dolmadan önce borç muaccel olduysa, yani ödeme zamanı geldiyse, kefil sorumlu olmaya devam eder.
Kefalet süresi, en fazla on yıl daha uzatılabilir. Ancak bu uzatmanın da yazılı şekilde yapılması gerekir.
Kefil borcu öderse ne olur?
Kefil, borçlunun borcunu ödediği ölçüde, alacaklının yerine geçer. Yani ödediği tutarı borçludan geri isteyebilir (TBK md. 596). Bunun için:
- Ödediğin tutarı gösteren belgeleri sakla.
- Borçluya yazılı olarak başvurarak ödediğin tutarı iste.
- Ödemezse, borçlu hakkında icra takibi başlatabilirsin.
Kefaletten kurtulmak mümkün mü?
- Belirsiz süreli kefalette, borç henüz ödenmesi gereken hâle gelmediyse, kefil belirli şartlarla kefaletten çıkabilir.
- Kefalet sözleşmesi şekil şartlarına uymuyorsa, geçersizliğini ileri sürebilirsin.
- Eşinin rızası alınmadan kefil olduysan, kefalet geçersiz olabilir.
Kefil olarak icra takibi başlatıldıysa
- Kefalet sözleşmesinin bir örneğini iste ve şekil şartlarına uyulup uyulmadığını kontrol et.
- Ödeme emrine yedi gün içinde itiraz et. İtirazında kefaletin geçersizliğini ya da en yüksek miktarı aşan kısmı belirt.
- Adi kefil isen, alacaklının önce borçluya başvurmadığını ileri sür.
Kısaca yapılacaklar
- Kefil olmadan önce borçlunun ödeme gücünü değerlendir.
- Kefaletin adi mi müteselsil mi olduğunu öğren.
- Sorumlu olacağın en yüksek miktarı mutlaka kontrol et.
- Kefalet sözleşmesinin bir örneğini sakla.
- Hakkında takip başlatılırsa yedi gün içinde itiraz et.
En çok sorulan sorular
Kefalet sözleşmesi hangi şartlarla geçerli olur?
Yazılı olmalı, en yüksek sorumluluk miktarı ve tarih yazılmalı; müteselsil kefalette bunları kefil kendi el yazısıyla yazmalıdır.
Evliysem kefil olmak için eşimin izni gerekir mi?
Kural olarak evet; eşinin yazılı rızası sözleşmeden önce ya da en geç sözleşme sırasında verilmelidir.
Banka borcu doğrudan benden isteyebilir mi?
Müteselsil kefalette evet. Adi kefalette ise alacaklı önce borçluya başvurmak zorundadır.
Kefil olarak ne kadar borçtan sorumluyum?
Sözleşmede yazan en yüksek miktarla sınırlı olarak.
Borcu ödersem parayı geri alabilir miyim?
Evet. Ödediğin ölçüde alacaklının yerine geçer ve ödediğin tutarı borçludan geri isteyebilirsin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.