Kesinleşen İdare Mahkemesi Kararı Değişir mi? İdari Yargıda Yargılamanın Yenilenmesi
İdare mahkemesinde açtığın davayı kaybettin ve karar kesinleşti. Aradan bir süre geçti; kararda esas alınan belgenin sahte olduğu ortaya çıktı ya da idarenin o dönem saklandığı için sunamadığın önemli bir belge eline geçti. "Kesinleşen idare mahkemesi kararı değiştirilebilir mi?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde idari yargıda yargılamanın yenilenmesini, hangi sebeplerle istenebileceğini ve sürelerini anlatıyoruz.
Yargılamanın yenilenmesi nedir?
Yargılamanın yenilenmesi, kesinleşmiş bir mahkeme kararının kanunda sayılan ağır hatalar nedeniyle yeniden incelenmesini sağlayan olağanüstü bir yoldur. Danıştayın, bölge idare mahkemelerinin ve idare ve vergi mahkemelerinin kararları için istenebilir.
Bu yol, kararı beğenmediğin için yeni bir itiraz yolu değildir. Yalnızca kanunda sayılan sebeplerden biri varsa kullanılabilir. Sebep yoksa istek reddedilir.
Hukuk ve ceza davalarındaki yargılamanın yenilenmesi farklı kurallara tabidir. Bunun için Hakkını Sor'daki ilgili rehberlere bakabilirsin.
Hangi sebeplerle istenebilir?
- Zorlayıcı sebepler veya lehine karar verilen tarafın davranışı nedeniyle elde edilemeyen bir belgenin karardan sonra ele geçirilmesi,
- Karara esas alınan belgenin sahte olduğuna mahkemece karar verilmesi veya sahteliğinin resmi bir makam önünde kabul edilmesi ve bunu karar zamanında bilmemen,
- Karara dayanak olan başka bir mahkeme kararının kesinleşmiş bir kararla ortadan kalkması,
- Bilirkişinin kasten gerçeğe aykırı rapor verdiğinin mahkeme kararıyla belirlenmesi,
- Lehine karar verilen tarafın karara etki eden bir hile kullanması,
- Davanın vekil veya kanuni temsilci olmayan kişilerle görülüp karara bağlanması,
- Davaya bakmaması gereken bir hakimin karara katılması,
- Tarafları, konusu ve sebebi aynı olan bir davada önceki kesin karara aykırı yeni bir karar verilmesi,
- Kararın İnsan Hakları Sözleşmesine aykırı olarak verildiğinin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmesi ya da bu mahkemedeki başvurunun dostane çözüm veya tek taraflı deklarasyonla düşmesi.
Süreler ne kadar?
- Önceki karara aykırı yeni karar verilmesi sebebinde on yıl,
- Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararına dayanan istekte, o kararın kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl,
- Diğer bütün sebeplerde altmış gün.
Bu süreler, dayandığın sebebin senin bakımından gerçekleştiği tarihi izleyen günden başlar. Örneğin yeni bir belge ele geçtiyse süre, belgenin eline geçtiği günü izleyen günden itibaren işler. Altmış günlük süre kısa olduğu için belgeyi elde ettiğin tarihi belgelemeye dikkat et.
Nereye ve nasıl başvurulur?
- Yargılamanın yenilenmesi isteği, esas kararı vermiş olan mahkemeye yapılır.
- Dilekçende dayandığın sebebi ve bunu ne zaman öğrendiğini açıkça yaz, belgelerini ekle.
- Mahkeme önce karşı tarafın savunmasını alır.
- Kanunda sayılan sebep varsa davaya yeniden bakar ve yeni bir karar verir.
- Duruşma yapılıp yapılmayacağına mahkeme karar verir.
Kısaca yapılacaklar
- Kararın kesinleşip kesinleşmediğini kontrol et.
- Elindeki durumun kanunda sayılan sebeplerden birine uyup uymadığını değerlendir.
- Sebebi öğrendiğin veya belgeyi elde ettiğin tarihi belgele.
- Altmış günlük süreyi kaçırmadan kararı veren mahkemeye başvur.
- Dilekçene sebebi gösteren belgeleri ekle.
- Durumun karmaşıksa bir avukattan destek al.
Dayanak mevzuat
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 53/1: Danıştay ile bölge idare, idare ve vergi mahkemelerinin kararları hakkında; sonradan ele geçen belge, belgenin sahteliği, dayanak ilamın ortadan kalkması, bilirkişinin kasten gerçeğe aykırı beyanı, hile, temsil yetkisi olmayanlarla davanın görülmesi, çekinmesi gereken hakimin katılması, önceki ilama aykırı karar ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararı sebepleriyle yargılamanın yenilenmesi istenebilir.
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 53/2-3: Yargılamanın yenilenmesi istekleri esas kararı veren mahkemece karara bağlanır; süre önceki ilama aykırı karar sebebinde on yıl, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararında kesinleşmeden itibaren bir yıl, diğer sebeplerde altmış gündür ve sebebin istemde bulunan yönünden gerçekleştiği tarihi izleyen günden başlar.
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 55/2-4: Karşı tarafın savunması alındıktan sonra istekler incelenir ve kanunda yazılı sebepler varsa davaya yeniden bakılır; sebep yoksa istem reddedilir; duruşma yapılması mahkemenin kararına bağlıdır.
En çok sorulan sorular
Kesinleşen idare mahkemesi kararı değişir mi?
Kanunda sayılan sebeplerden biri varsa yargılamanın yenilenmesi istenebilir ve mahkeme davaya yeniden bakarak farklı bir karar verebilir.
Yargılamanın yenilenmesi süresi ne kadar?
Çoğu sebep için süre, sebebin öğrenildiği tarihi izleyen günden itibaren altmış gündür. Önceki karara aykırı karar sebebinde on yıl, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararında bir yıldır.
Başvuru nereye yapılır?
Esas kararı vermiş olan mahkemeye yapılır.
Kararı haksız bulmam yeterli mi?
Hayır. Yargılamanın yenilenmesi yalnızca kanunda sayılan sebeplerden biri varsa istenebilir; aksi halde istek reddedilir.
AİHM kararı lehime çıktı, idari davamı yeniden açtırabilir miyim?
Evet. Kararın kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl içinde yargılamanın yenilenmesini isteyebilirsin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.