Kilometresi Düşürülmüş Araç Aldım: İade Hakkı ve Kilometre Düşürmenin Cezası
Galeriden ya da sahibinden ikinci el bir araç aldın. Servise götürdüğünde ya da hasar ve bakım kayıtlarını sorguladığında, aracın gerçek kilometresinin ilanda yazandan çok daha yüksek olduğunu öğrendin. "Kilometre düşürmek suç mu, aracı geri verip paramı alabilir miyim, satıcı bilmiyordum derse ne olur?" diye merak ediyorsun. Bu rehberde kilometresi düşürülmüş araç alanların haklarını anlatıyoruz.
Kilometresi düşürülmüş araç ayıplı maldır
Aracın kilometresi, değerini ve alıcının ondan beklediği faydayı doğrudan etkileyen önemli bir niteliktir. Satıcının bildirdiği kilometrenin gerçeğe aykırı olması, aracı ayıplı hale getirir.
Satıcı bilmese bile sorumludur
Satıcı, alıcıya bildirdiği niteliklerin satılanda bulunmamasından sorumludur. Satıcı, bu ayıpların varlığını bilmese bile onlardan sorumludur. Yani "kilometreyi ben düşürmedim, ben de böyle aldım" demesi, satıcıyı sorumluluktan kurtarmaz.
Galeriden aldıysan
Aracı ticari faaliyet kapsamında satış yapan bir galeriden aldıysan Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun uygulanır. Bu kanuna göre ilan ve reklamlarda ya da satıcı tarafından bildirilen özellikleri taşımayan mal ayıplı kabul edilir.
Sahibinden aldıysan
Aracı bir şahıstan aldıysan Türk Borçlar Kanunu'ndaki ayıp hükümleri uygulanır. Satıcı yine bildirdiği kilometreden sorumludur.
Kilometre düşürüldüğünü nasıl anlarsın?
- Aracın yetkili servis kayıtlarını ve bakım geçmişini sorgula.
- Muayene istasyonunda kaydedilen kilometre bilgilerini kontrol et.
- Hasar ve sigorta kayıtlarındaki kilometre bilgilerine bak.
- Aracın genel aşınmasını, örneğin direksiyon, pedallar ve koltukları kilometreyle karşılaştır.
- Şüphe varsa bağımsız bir ekspertiz raporu al.
Kayıtlarda daha önceki bir tarihte daha yüksek kilometre görünüyorsa, bu durum kilometrenin düşürüldüğünün güçlü bir delilidir.
Seçimlik hakların
Ayıp ortaya çıktığında şu haklardan birini kullanabilirsin:
- Aracı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönmek ve ödediğin parayı geri istemek,
- Aracı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinden indirim istemek,
- İmkan varsa aracın ayıpsız bir benzeriyle değiştirilmesini istemek.
Kilometre düşürmede ücretsiz onarım çoğu zaman anlamlı olmadığından, en sık kullanılan haklar sözleşmeden dönme ve bedel indirimidir. Ayrıca uğradığın zararlar için tazminat da isteyebilirsin.
Hakim farklı karar verebilir
Sahibinden alımlarda, sözleşmeden dönmeyi haklı gösteren bir durum yoksa hakim bedel indirimine karar verebilir.
Ayıbı hemen bildir
Satılanda olağan bir incelemeyle ortaya çıkarılamayacak bir ayıp sonradan anlaşılırsa, bunu hemen satıcıya bildirmelisin. Bildirmezsen aracı bu ayıpla birlikte kabul etmiş sayılırsın. Bildirimi noter aracılığıyla ya da ispat edilebilir başka bir yolla yapman yararına olur.
Süre ne kadar?
Ayıplı maldan sorumluluk, kural olarak aracın teslim tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir. Galeriden yapılan ikinci el satışlarda satıcının sorumluluğu bir yıldan az olamaz.
Hile varsa süre sınırı yoktur
Ancak kilometre düşürme çoğu zaman bilerek yapılan bir hiledir. Tüketici Kanunu'na göre ayıp ağır kusur ya da hile ile gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz. Borçlar Kanunu'na göre de satıcı ayıplı teslimde ağır kusurluysa iki yıllık süreden yararlanamaz.
Sorumsuzluk şartı geçersiz
Satış sözleşmesine "araç görüldüğü gibi satılmıştır" ya da "satıcı ayıptan sorumlu değildir" gibi bir ifade yazılmış olsa bile, satıcı ayıbı bilerek gizlediyse veya ağır kusurluysa bu şart hükümsüzdür.
Kilometre düşürmek suç mu?
Aracın kilometresini düşürerek alıcıyı aldatan ve bu yolla daha yüksek fiyata satış yapan kişi, olayın koşullarına göre dolandırıcılık suçundan yargılanabilir. Dolandırıcılığın cezası bir yıldan beş yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır.
Suç, tacir ya da şirket adına hareket eden kişiler tarafından ticari faaliyet sırasında işlenirse nitelikli dolandırıcılık söz konusu olabilir ve ceza üç yıldan on yıla kadar hapis ve adli para cezasına çıkar.
Bu yüzden zararını hukuk yoluyla isterken, ayrıca savcılığa suç duyurusunda da bulunabilirsin.
Nereye başvurmalısın?
- Galeriden aldıysan, tutara göre tüketici hakem heyetine ya da tüketici mahkemesine başvurabilirsin.
- Sahibinden aldıysan, asliye hukuk mahkemesinde dava açabilirsin.
- Dolandırıcılık şüphesi varsa savcılığa suç duyurusunda bulunabilirsin.
İkinci el araçta ortaya çıkan diğer gizli ayıplar hakkında Hakkını Sor'daki ikinci el araçta gizli ayıp rehberine de göz atabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Aracın servis, muayene ve sigorta kayıtlarındaki kilometre geçmişini sorgula.
- Bağımsız bir ekspertiz raporu al.
- İlan ekran görüntüsünü, satış sözleşmesini ve yazışmaları sakla.
- Ayıbı öğrenir öğrenmez satıcıya noter aracılığıyla bildir.
- Sözleşmeden dönme ya da bedel indirimi hakkını kullan.
- Kilometre bilerek düşürüldüyse savcılığa suç duyurusunda bulun.
Dayanak mevzuat
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 219: Satıcı, bildirdiği niteliklerin satılanda bulunmamasından ve değeri önemli ölçüde azaltan ayıplardan, bunları bilmese bile sorumludur.
- 6098 sayılı Kanun m. 221 ve 223: Satıcı ağır kusurluysa sorumsuzluk anlaşması hükümsüzdür; sonradan anlaşılan gizli ayıp hemen satıcıya bildirilmelidir.
- 6098 sayılı Kanun m. 227 ve 231: Alıcı sözleşmeden dönme, bedel indirimi, onarım veya değiştirme haklarından birini kullanabilir; dava iki yılda zamanaşımına uğrar, ancak satıcı ağır kusurluysa bu süreden yararlanamaz.
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m. 8 ve 11: İlan veya reklamda ya da satıcının bildirdiği özellikleri taşımayan mal ayıplıdır; tüketici seçimlik haklarından birini kullanabilir.
- 6502 sayılı Kanun m. 12: Ayıplı maldan sorumluluk iki yıllık zamanaşımına tabidir; ikinci el satışlarda bir yıldan az olamaz; ayıp hile ile gizlenmişse zamanaşımı uygulanmaz.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 157 ve 158/1-h: Hileli davranışlarla aldatarak yarar sağlayan kişiye bir yıldan beş yıla kadar hapis verilir; tacirin ticari faaliyeti sırasında işlenmesi halinde ceza üç yıldan on yıla kadar hapistir.
En çok sorulan sorular
Kilometresi düşürülmüş aracı iade edebilir miyim?
Evet. Aracı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönebilir ve ödediğin parayı geri isteyebilirsin. İstersen aracı alıkoyup bedelden indirim de talep edebilirsin.
Satıcı kilometrenin düşürüldüğünü bilmiyorsa yine sorumlu mu?
Evet. Satıcı, bildirdiği niteliklerin araçta bulunmamasından, ayıbı bilmese bile sorumludur.
Kilometre düşürmek suç mu?
Kilometreyi düşürerek alıcıyı aldatan ve bu yolla yarar sağlayan kişi, olayın koşullarına göre dolandırıcılık suçundan yargılanabilir. Satıcı tacirse nitelikli dolandırıcılık hükümleri gündeme gelebilir.
Aracı aldıktan iki yıl sonra kilometrenin düşük olduğunu öğrendim, hakkım var mı?
Kural olarak süre iki yıldır. Ancak ayıp hile ile gizlenmişse ya da satıcı ağır kusurluysa bu zamanaşımı süresi uygulanmaz.
Sözleşmede "görüldüğü gibi satılmıştır" yazıyor, yine de hak arayabilir miyim?
Evet. Satıcı ayıbı bilerek gizlediyse ya da ağır kusurluysa, ayıptan sorumluluğu kaldıran şartlar hükümsüzdür.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.