Kira Tespit Davası Nedir, Ne Zaman Açılır?
Ev sahibi kirayı yasal sınırın üzerinde artırmak istiyorsa ya da yıllardır oturduğun evin kirası piyasanın çok altında kaldığı için ev sahibi yeni bir kira bedeli talep ediyorsa, bu uyuşmazlık kira tespit davasıyla çözülür. Bu rehberde kira tespit davasının nasıl işlediğini hem kiracı hem ev sahibi açısından anlatıyoruz.
Kira tespit davası nedir?
Kira tespit davası, yeni kira döneminde ödenecek kira bedelinin mahkeme tarafından belirlenmesi için açılan davadır (TBK md. 344). Bu davayı kural olarak ev sahibi açar, ancak kanun kiracıya da bu hakkı tanır.
İlk beş yılda kira artışı
Kira sözleşmesinin ilk beş yılında, yenilenen kira dönemlerinde kira artışı bir sınıra tabidir. Kira bedeli, bir önceki kira yılında tüketici fiyat endeksindeki on iki aylık ortalamalara göre değişim oranını geçmemek üzere artırılabilir.
Bu sınır, taraflar sözleşmede daha yüksek bir oran kararlaştırmış olsa bile geçerlidir. Ev sahibi bu sınırın üzerinde bir artış istiyorsa, kiracı bunu kabul etmek zorunda değildir. Bu dönemde açılan kira tespit davasında da mahkeme, kural olarak bu sınırı aşan bir kira belirleyemez.
Beş yıldan sonra kira artışı
Kira sözleşmesi beş yıldan uzun sürdüyse ya da beş yıldan sonra yenilendiyse, yeni kira bedeli hakkaniyete göre belirlenir. Mahkeme bu durumda şunları dikkate alır:
- Tüketici fiyat endeksindeki değişim oranı.
- Kiralananın durumu, yani evin yaşı, konumu ve özellikleri.
- Benzer evlerin, yani emsal kiraların bedelleri.
Bu yüzden yıllardır oturduğun ve kirası düşük kalmış bir evde, beş yıl geçtikten sonra kira bedeli emsal kiralara yakın bir seviyeye çıkarılabilir.
Dava ne zaman açılmalı?
Kira tespit davası her zaman açılabilir. Ancak davanın ne zaman açıldığı, yeni kira bedelinin hangi tarihten itibaren uygulanacağını belirler (TBK md. 345):
- Dava, yeni kira döneminin başlangıcından en geç 30 gün önce açılırsa, mahkemenin belirlediği kira yeni dönemin başından itibaren uygulanır.
- Ev sahibi, yeni dönemin başlangıcından en geç 30 gün önce kira artışını kiracıya yazılı olarak bildirdiyse, dava yeni dönem içinde açılsa bile karar yeni dönemin başından itibaren uygulanır.
- Bu şartlar sağlanmazsa, mahkemenin belirlediği kira bir sonraki kira döneminden itibaren uygulanır.
Ev sahibiysen, yeni kira döneminden en az 30 gün önce kiracıya yazılı ihtar göndermek bu yüzden çok önemlidir.
Önce arabuluculuk
Kira uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Arabuluculuk görüşmesinde anlaşma sağlanırsa, imzalanan anlaşma belgesi mahkeme kararı gibi uygulanabilir. Anlaşma sağlanamazsa, arabuluculuk son tutanağıyla dava açılabilir.
Hangi mahkemede açılır?
Kira tespit davası sulh hukuk mahkemesinde açılır. Mahkeme genellikle bilirkişi incelemesi yaptırarak evin durumunu ve emsal kiraları belirler.
Kiracı olarak dikkat etmen gerekenler
- Ev sahibi yasal sınırın üzerinde bir artış istiyorsa, yasal sınır kadar artırılmış kirayı ödemeye devam et. Ödemeyi aksatırsan, temerrüt nedeniyle tahliye riskiyle karşılaşabilirsin.
- Kira ödemelerini banka yoluyla yap ve açıklamaya hangi ayın kirası olduğunu yaz.
- Ev sahibinin yazılı artış bildirimini ve tarihini sakla.
- Emsal kiralar hakkında bilgi topla. Bilirkişinin belirlediği emsallere itiraz edebilirsin.
Ev sahibi olarak dikkat etmen gerekenler
- Yeni kira döneminden en az 30 gün önce kiracıya yazılı ihtar gönder.
- Beş yıllık süre dolduysa, emsal kiraları gösteren ilanları ve belgeleri topla.
- Dava açmadan önce arabulucuya başvur.
Kısaca yapılacaklar
- Kira sözleşmesinin kaç yıldır sürdüğünü kontrol et.
- İlk beş yıldaysan yasal artış sınırını hesapla.
- Ev sahibiysen yeni dönemden 30 gün önce yazılı bildirim yap.
- Dava açmadan önce arabulucuya başvur.
- Kiracıysan dava sürerken kirayı yasal sınır kadar artırarak ödemeye devam et.
En çok sorulan sorular
Kira tespit davası nedir?
Yeni kira döneminde ödenecek kira bedelinin mahkeme tarafından belirlenmesi için açılan davadır.
İlk beş yılda kira ne kadar artırılabilir?
Bir önceki kira yılının TÜFE on iki aylık ortalamasındaki değişim oranını geçemez.
Beş yıldan sonra kira nasıl belirlenir?
Hâkim TÜFE değişimini, evin durumunu ve emsal kiraları dikkate alarak hakkaniyete göre belirler.
Dava ne zaman açılırsa yeni kira dönem başından uygulanır?
Yeni dönemin başlangıcından en geç 30 gün önce dava açılırsa ya da bu sürede kiracıya yazılı artış bildirimi yapıldıysa.
Kira tespit davasından önce arabulucuya gitmek gerekir mi?
Evet. Kira uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.