Kiracı 10 Yıl Dolunca Evden Çıkarılabilir mi? 10 Yıllık Uzama Süresi Nasıl Hesaplanır?
Yıllardır aynı evde kiracısın. Ev sahibin bir gün "on yıl doldu, artık evi boşaltman gerekiyor" diyor. Ya da sen ev sahibisin ve kiracını çıkarmak istiyorsun ama hangi yolu izleyeceğini bilmiyorsun. "10 yıllık uzama süresi nedir, nasıl hesaplanır, ev sahibi gerçekten sebep göstermeden kiracıyı çıkarabilir mi?" sorularının cevabını bu rehberde adım adım anlatıyoruz.
Kira sözleşmesi süresi bitince ne olur?
Konut ve çatılı işyeri kiralarında sözleşmenin süresinin bitmesi, tek başına kiracının evden çıkması gerektiği anlamına gelmez. Kanuna göre kiracı, sözleşme süresinin bitiminden en az on beş gün önce ev sahibine çıkacağını bildirmezse sözleşme aynı koşullarla bir yıl daha uzamış sayılır.
Ev sahibi ise yalnızca "sözleşmenin süresi doldu" diyerek kira ilişkisini bitiremez. Yani bir yıllık sözleşme imzaladın diye ev sahibi seni yıl sonunda kendiliğinden çıkaramaz. Sözleşme her yıl kendiliğinden yenilenmeye devam eder.
Bu kural kiracıyı korumak için konulmuştur. Ev sahibinin kiracıyı çıkarabilmesi için ya kanunda sayılan özel bir sebebin bulunması ya da on yıllık uzama süresinin dolması gerekir.
10 yıllık uzama süresi nedir?
On yıllık uzama süresi, belirli süreli kira sözleşmesinin bitiminden sonra sözleşmenin kendiliğinden uzadığı yılların toplamıdır. Bu süre dolduktan sonra ev sahibi, hiçbir sebep göstermeden kira sözleşmesini sona erdirme hakkı kazanır.
Ev sahibinin bu hakkı kullanabilmesi için şu koşullar aranır:
- On yıllık uzama süresinin tamamlanmış olması
- Fesih bildiriminin, izleyen uzama yılının bitiminden en az üç ay önce yapılması
- Bildirimin yazılı olması
Burada "sebep göstermeksizin" ifadesi önemlidir. Ev sahibinin ihtiyaç, tadilat ya da başka bir gerekçe ileri sürmesine gerek yoktur.
10 yıllık süre nasıl hesaplanır?
Kanunda geçen ifade "on yıllık uzama süresi"dir. Uygulamada bu süre, ilk sözleşme süresinin bitiminden itibaren hesaplanır. Yani ilk sözleşme süresi bu on yıla dahil edilmez.
Örnekler:
- Bir yıllık sözleşme yaptıysan: ilk yıl + on yıllık uzama = toplam on bir yıl sonunda ev sahibi sebepsiz fesih hakkı kazanır.
- İki yıllık sözleşme yaptıysan: iki yıl + on yıl = toplam on iki yıl sonunda bu hak doğar.
On yıllık süre dolduktan sonra ev sahibi bildirim yapmazsa sözleşme yine birer yıl uzamaya devam eder. Ev sahibi her yeni uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunarak sözleşmeyi bitirebilir.
Örnek hesaplama
1 Eylül 2014 başlangıçlı, bir yıllık bir kira sözleşmesi düşünelim. İlk sözleşme süresi 1 Eylül 2015'te biter. On yıllık uzama süresi 1 Eylül 2025'te dolar. Ev sahibi, sonraki uzama yılının bitişi olan 1 Eylül 2026 için en geç üç ay önce, yani Haziran 2026 başına kadar yazılı bildirim yaparsa sözleşmeyi bu tarihte sona erdirebilir.
Belirsiz süreli kira sözleşmelerinde durum
Sözleşmede bir bitiş tarihi yoksa sözleşme belirsiz sürelidir. Bu durumda:
- Kiracı, kanundaki fesih dönemlerine ve bildirim sürelerine uyarak sözleşmeyi her zaman sona erdirebilir.
- Ev sahibi ise kiranın başlangıcından on yıl geçtikten sonra, yine fesih dönemlerine ve bildirim sürelerine uyarak sözleşmeyi sona erdirebilir.
Belirsiz süreli sözleşmelerde on yıl, doğrudan kiranın başladığı tarihten itibaren hesaplanır.
Fesih bildirimi nasıl yapılmalı?
Konut ve çatılı işyeri kiralarında fesih bildiriminin geçerli olması yazılı yapılmasına bağlıdır. Sözlü olarak "evi boşalt" demek ya da telefonla haber vermek yeterli değildir.
En sağlam yol, noter aracılığıyla ihtarname göndermektir. Böylece bildirimin hangi tarihte kiracıya ulaştığı kesin olarak belgelenir. İhtarnamede şunlar yer almalıdır:
- Kira sözleşmesinin başlangıç tarihi ve süresi
- On yıllık uzama süresinin dolduğu
- Sözleşmenin hangi tarihte sona ereceği
- Kiralananın bu tarihte boşaltılması talebi
İhtarnamenin nasıl çekileceğini Hakkını Sor'daki ihtarname rehberinde bulabilirsin.
Kiracı bildirime rağmen çıkmazsa ne olur?
Bildirime rağmen kiracı evi boşaltmazsa ev sahibi tahliye için yargı yoluna gitmelidir. Kendi başına kapıyı değiştirmek, eşyaları dışarı çıkarmak ya da elektrik ve suyu kestirmek yasal değildir ve ev sahibini zor durumda bırakır.
Kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa sulh hukuk mahkemesinde tahliye davası açılır.
Ev sahibinin, bildirimde belirttiği tahliye tarihinden sonra işlemleri fazla geciktirmemesi önemlidir. Uzun süre sessiz kalmak, sözleşmenin yeniden uzadığı şeklinde yorumlanabilir.
On yıl dolmadan kiracı çıkarılabilir mi?
Evet, ama ancak kanunda sayılan sebeplerden biri varsa. Bunlar arasında şunlar bulunur:
- Ev sahibinin, eşinin, çocuklarının, anne babasının ya da bakmakla yükümlü olduğu kişilerin konut ihtiyacı
- Evin yeniden inşası veya esaslı onarımı gerekiyorsa ve bu sırada evde oturmak mümkün değilse
- Kiracının belli bir tarihte evi boşaltacağına dair yazılı tahliye taahhüdü vermesi
- Kiracının bir kira yılı içinde kirayı ödemediği için iki haklı ihtara sebep olması
- Kiracının ya da birlikte yaşadığı eşinin aynı ilçe veya belde sınırlarında oturmaya elverişli bir konutunun bulunması (ev sahibi sözleşme yapılırken bunu bilmiyorsa)
Ev satılınca yeni malikin hakları ve kiracının ödemediği kira için yapılacaklar Hakkını Sor'daki ilgili rehberlerde ayrıca anlatılıyor.
İhtiyaç bahanesiyle çıkarıp başkasına kiralamak
Ev sahibi ihtiyaç sebebiyle evi boşalttırırsa, haklı bir sebep olmadan üç yıl geçmeden evi eski kiracısından başkasına kiralayamaz. Buna aykırı davranırsa eski kiracıya, son kira yılında ödenen bir yıllık kira bedelinden az olmamak üzere tazminat öder. On yıllık uzama süresine dayanan fesihte ise ev sahibi bir sebep göstermek zorunda değildir; bu yüzden bu yasak ihtiyaç sebebiyle yapılan tahliyeler için geçerlidir.
Kiracı olarak ne yapmalısın?
- Kira sözleşmenin başlangıç tarihini ve süresini gösteren belgeleri sakla.
- Sözleşme yazılı değilse, kira ödemelerini gösteren banka dekontları başlangıç tarihini ispatlamanda işine yarar.
- Ev sahibinden gelen bildirimin yazılı olup olmadığına ve üç aylık süreye uyulup uyulmadığına bak.
- Süre hesabında hata varsa bunu yazılı olarak ev sahibine bildir.
- Arabuluculuk davetini görmezden gelme; toplantıya katılarak taşınma tarihi konusunda anlaşma yolunu dene.
Kısaca yapılacaklar
- Sözleşme bitince ev sahibi kiracıyı kendiliğinden çıkaramaz; sözleşme her yıl uzar.
- On yıllık uzama süresi, ilk sözleşme süresinin bitiminden itibaren hesaplanır.
- Süre dolunca ev sahibi, uzama yılının bitiminden en az üç ay önce yazılı bildirimle sözleşmeyi bitirebilir.
- Bildirimi noter ihtarnamesiyle yap ya da noterden gelen bildirimi dikkatle incele.
- Kiracı çıkmazsa önce arabulucuya, anlaşma olmazsa sulh hukuk mahkemesine başvurulur.
- Ev sahibi kendi başına kilit değiştiremez, eşya çıkaramaz, abonelikleri kestiremez.
Dayanak mevzuat
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 347: Kiracı süre bitiminden on beş gün önce bildirimde bulunmazsa sözleşme bir yıl uzar; kiraya veren süre bitimine dayanarak sözleşmeyi bitiremez, ancak on yıllık uzama süresi sonunda her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimle sebep göstermeden sona erdirebilir; belirsiz süreli sözleşmelerde bu hak kiranın başlangıcından on yıl sonra doğar.
- 6098 sayılı Kanun m. 348: Konut ve çatılı işyeri kiralarında fesih bildirimi yazılı yapılmalıdır.
- 6098 sayılı Kanun m. 350-352: İhtiyaç, yeniden inşa, yazılı tahliye taahhüdü, iki haklı ihtar ve kiracının aynı yerde konutu bulunması hallerinde kiraya veren dava yoluyla sözleşmeyi sona erdirebilir.
- 6098 sayılı Kanun m. 355: İhtiyaç sebebiyle boşaltılan taşınmaz, haklı sebep olmadan üç yıl geçmeden başkasına kiralanamaz; aksi halde eski kiracıya en az bir yıllık kira tutarında tazminat ödenir.
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m. 18/B: Kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır.
En çok sorulan sorular
10 yıllık kiracıyı ev sahibi çıkarabilir mi?
Evet. On yıllık uzama süresi dolduktan sonra ev sahibi, uzama yılının bitiminden en az üç ay önce yazılı bildirimde bulunarak sebep göstermeden sözleşmeyi sona erdirebilir.
10 yıllık süre sözleşmenin başladığı tarihten mi hesaplanır?
Belirli süreli sözleşmelerde hayır. Süre, ilk sözleşme süresinin bittiği tarihten itibaren hesaplanır. Bir yıllık sözleşmede toplam on bir yıl dolmuş olur. Belirsiz süreli sözleşmelerde ise on yıl kiranın başlangıcından hesaplanır.
Ev sahibi WhatsApp'tan mesaj attı, bu bildirim geçerli mi?
Kanun fesih bildiriminin yazılı yapılmasını şart koşar. Mesajın geçerliliği tartışma konusu olabileceği için en güvenli yol noter aracılığıyla ihtarname göndermektir.
Üç aylık süreyi kaçıran ev sahibi ne yapabilir?
Bu durumda sözleşme bir yıl daha uzar. Ev sahibi, bir sonraki uzama yılının bitiminden en az üç ay önce yeniden bildirim yapabilir.
Kiracı çıkmazsa ev sahibi eşyaları dışarı atabilir mi?
Hayır. Ev sahibi kendi başına tahliye yapamaz. Önce arabulucuya başvurmalı, anlaşma sağlanamazsa sulh hukuk mahkemesinde tahliye davası açmalıdır.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.