Kiralık Ev Tutarken Nelere Dikkat Etmeli? Sözleşme, Depozito ve Teslim
Kiralık ev arıyorsun ve sonunda beğendiğin bir daire buldun. Ev sahibi ya da emlakçı hemen kapora, depozito ve sözleşme imzası istiyor. "Kiralık ev tutarken nelere dikkat etmeliyim, sözleşmeye neler yazılmalı, depozito ne kadar olabilir?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde kiralık ev tutarken ileride başını ağrıtmayacak adımları anlatıyoruz.
1. Ev sahibinin gerçekten malik olduğunu kontrol et
Kira sözleşmesini imzalamadan önce karşındaki kişinin evin sahibi ya da onu kiraya vermeye yetkili biri olduğundan emin ol.
- Ev sahibinden tapu fotokopisini ve kimliğini göster.
- Tapudaki isimle kimlikteki ismin aynı olduğunu kontrol et.
- Evi bir vekil kiralıyorsa noterden alınmış vekaletnameyi görmek iste.
- Ev hisseliyse, kiralayan kişinin diğer hissedarlarla anlaşmasının olup olmadığını sor.
İlanlar üzerinden yapılan kira dolandırıcılıklarında sahte ev sahipleri, evi göstermeden kapora ister. Evi görmeden ve sahibini doğrulamadan para gönderme.
2. Evi dikkatle incele
Kiraya veren, evi sözleşmede amaçlanan kullanıma elverişli bir durumda teslim etmek ve sözleşme süresince bu durumda tutmakla yükümlüdür. Yine de sonradan tartışma yaşamamak için evi teslim almadan önce şunlara bak:
- Rutubet, küf ve su sızıntısı izleri
- Kombi, doğalgaz, elektrik ve su tesisatının çalışıp çalışmadığı
- Pencere, kapı ve kilitler
- Mutfak ve banyo dolapları, armatürler
- Evde bırakılan eşyaların durumu
Teslim sırasında evin durumunu tarih ve saat görünecek şekilde fotoğrafla ya da videoya çek. Varsa mevcut hasarları sözleşmeye ya da ayrı bir teslim tutanağına yazdır. Bu kayıtlar, çıkışta depozitonun haksız yere kesilmesini önler.
3. Yazılı sözleşme yap
Kira sözleşmesi sözlü de geçerlidir; ancak ileride yaşanabilecek anlaşmazlıklarda haklarını ispatlamak için yazılı sözleşme yapmak her iki taraf için de güvenlidir. Sözleşmede şunlar açıkça yazılmalıdır:
- Tarafların adı, soyadı, T.C. kimlik numarası ve adresi
- Evin açık adresi
- Kira bedeli ve ödeme günü
- Kiranın ödeneceği banka hesap bilgisi
- Sözleşmenin başlangıç tarihi ve süresi
- Depozito tutarı ve nasıl tutulacağı
- Aidat, ısınma ve diğer giderlerin kime ait olduğu
- Evde bırakılan eşyaların listesi
- Evcil hayvan beslemeye ilişkin kurallar
Sözleşmede kiracı aleyhine şartlar
Kira bedelinin belirlenmesi dışında, kira sözleşmelerinde kiracı aleyhine değişiklik yapılamaz. Ayrıca bazı şartlar kanunen geçersizdir. Örneğin:
- Kira artışı, kanundaki sınırı aşacak şekilde kararlaştırılamaz. Yenilenen kira dönemlerindeki artış, bir önceki kira yılının on iki aylık tüketici fiyat endeksi ortalamasındaki değişimi geçemez.
- Kiracının kira bedeli ve yan giderler dışında başka bir ödeme yapmayı üstlenmesine dair şartlar geçersizdir.
- Kira bedelini ödemezse kiracının ceza ödeyeceği ya da tüm kiraların muaccel olacağına dair şartlar geçersizdir.
Sözleşmeye bu tür maddeler yazılmış olsa bile seni bağlamaz.
4. Depozitoya dikkat et
Konut kiralarında depozito, yani güvence bedeli, üç aylık kira bedelini aşamaz.
Kanuna göre güvence olarak para verilmesi kararlaştırılmışsa kiracı bu parayı, kiraya verenin onayı olmadan çekilemeyecek şekilde vadeli bir tasarruf hesabına yatırır. Banka bu parayı ancak iki tarafın rızasıyla, kesinleşmiş icra takibi veya mahkeme kararıyla geri verir.
Kira sözleşmesi bittikten sonra üç ay içinde ev sahibi bankaya kiracı aleyhine dava ya da icra takibi başlattığını bildirmezse banka, kiracının istemi üzerine depozitoyu iade etmek zorundadır.
Uygulamada depozito çoğu zaman elden ya da ev sahibinin hesabına ödeniyor. Bu durumda ödemeyi mutlaka bankadan yap ve açıklamaya "depozito" yaz. Depozito iadesiyle ilgili ayrıntıları Hakkını Sor'daki güvence hesabı rehberinde bulabilirsin.
5. Ödemeleri bankadan yap
- Kirayı her ay bankadan ve açıklamasına "... ayı kira bedeli" yazarak öde.
- Elden ödeme yapıyorsan mutlaka imzalı makbuz al.
- Kapora veriyorsan bunu yazılı bir belgeye bağla ve kaporanın hangi şartlarda iade edileceğini yazdır.
Banka dekontları, yazılı sözleşme olmasa bile kira ilişkisinin varlığını, başlangıç tarihini ve kira bedelini ispat etmede en güçlü delildir.
6. Emlakçı komisyonunu öğren
Evi bir emlak danışmanı aracılığıyla kiralıyorsan komisyon tutarını ve kimin ödeyeceğini işlem öncesinde netleştir. Yetki belgesi olan bir emlakçıyla çalıştığından emin ol. Komisyon kuralları için Hakkını Sor'daki emlakçı komisyonu rehberine bakabilirsin.
7. Taşındıktan sonra yapılacaklar
- Elektrik, su ve doğalgaz aboneliklerini adına aç.
- Yeni adresini e-Devlet üzerinden ya da nüfus müdürlüğünde bildir.
- Apartman yöneticisinden aidat ve ortak giderler hakkında bilgi al.
- Evle ilgili bir arıza çıkarsa ev sahibine yazılı olarak bildir.
Kısaca yapılacaklar
- Ev sahibinin tapusunu ve kimliğini kontrol et; evi görmeden kapora gönderme.
- Evi teslim alırken fotoğraf ve video çek, hasarları tutanağa yazdır.
- Kira bedeli, süre, depozito ve giderleri gösteren yazılı bir sözleşme yap.
- Depozitonun üç aylık kirayı aşamayacağını unutma.
- Kira ve depozitoyu bankadan, açıklama yazarak öde.
- Emlakçı komisyonunu önceden netleştir.
- Taşındıktan sonra aboneliklerini ve adresini güncelle.
Dayanak mevzuat
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 301: Kiraya veren kiralananı kararlaştırılan tarihte amaca uygun kullanıma elverişli durumda teslim etmek ve sözleşme süresince bu durumda bulundurmakla yükümlüdür; bu hüküm konut kiralarında kiracı aleyhine değiştirilemez.
- 6098 sayılı Kanun m. 342: Konut ve çatılı işyeri kiralarında güvence üç aylık kira bedelini aşamaz; para güvence vadeli tasarruf hesabına yatırılır ve sözleşme sona erdikten sonra üç ay içinde kiraya veren dava veya takip bildirmezse banka kiracıya iade eder.
- 6098 sayılı Kanun m. 343: Kira bedelinin belirlenmesi dışında kira sözleşmelerinde kiracı aleyhine değişiklik yapılamaz.
- 6098 sayılı Kanun m. 344: Yenilenen kira dönemlerindeki kira artışı, bir önceki kira yılının on iki aylık tüketici fiyat endeksi ortalamasındaki değişim oranını geçemez.
- 6098 sayılı Kanun m. 346: Kiracıya kira bedeli ve yan giderler dışında ödeme yükümlülüğü getirilemez; kiranın geç ödenmesinde ceza koşulu veya sonraki kiraların muaccel olacağına ilişkin anlaşmalar geçersizdir.
- 6098 sayılı Kanun m. 12: Kanunda aksi öngörülmedikçe sözleşmeler şekle bağlı değildir; kira sözleşmesi sözlü de kurulabilir.
En çok sorulan sorular
Kiralık evde depozito en fazla ne kadar olabilir?
Konut kiralarında depozito üç aylık kira bedelini aşamaz. Fazlası istenmişse kanuna aykırıdır.
Yazılı kira sözleşmesi yapmak zorunlu mu?
Hayır. Kira sözleşmesi sözlü de geçerlidir. Ancak haklarını kolayca ispat edebilmek için yazılı sözleşme yapmak ve ödemeleri bankadan yapmak her zaman daha güvenlidir.
Ev sahibinin gerçek malik olduğunu nasıl anlarım?
Tapu fotokopisini ve kimliğini görmek isteyebilir, isimleri karşılaştırabilirsin. Evi vekil kiralıyorsa noterden alınmış vekaletnameyi incelemelisin.
Sözleşmeye yazılan her madde geçerli mi?
Hayır. Kira bedelinin belirlenmesi dışında kiracı aleyhine düzenlemeler geçersizdir. Kanundaki sınırı aşan kira artışı ya da kirayı ödemezse ceza ödeneceğine dair maddeler seni bağlamaz.
Evi teslim alırken neden fotoğraf çekmeliyim?
Evden çıkarken ev sahibi mevcut hasarları senin yaptığını ileri sürüp depozitodan kesinti yapmak isteyebilir. Teslim anındaki fotoğraf ve videolar bu durumda en önemli delilin olur.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.