Kiralık Evde Arıza: Masrafı Kim Öder?
Kirada oturduğun evde kombi bozulduysa, çatı akıyorsa, tesisat patladıysa ya da duvarlarda rutubet varsa, bu masrafları kimin ödeyeceği önemli bir sorudur. Ev sahibi tamir yapmıyorsa ne yapabileceğini de bilmen gerekir. Bu rehberde kiralık evdeki arıza ve ayıplarda kiracı ile ev sahibinin sorumluluklarını anlatıyoruz.
Ev sahibinin yükümlülüğü
Ev sahibi, kiralananı kararlaştırılan tarihte, sözleşmeye uygun kullanıma elverişli bir durumda teslim etmek ve sözleşme süresince bu durumda bulundurmakla yükümlüdür (TBK md. 301).
Bu nedenle evin olağan kullanımına engel olan önemli arızalar ve ayıplar kural olarak ev sahibi tarafından giderilmelidir. Örneğin:
- Kombi, şofben ya da kalorifer sisteminin kullanım dışı kalması.
- Çatı ya da duvarlardan su sızması, rutubet ve küf.
- Elektrik ya da su tesisatındaki ana arızalar.
- Pencere ve kapıların kullanılamaz hâle gelmesi.
- Binanın yapısından kaynaklanan sorunlar.
Kiracının yükümlülüğü
Kiracı, evin olağan kullanımı için gerekli olan temizlik ve bakım giderlerini öder (TBK md. 317). Bu giderlerin kapsamı yerel âdete göre belirlenir. Örneğin:
- Ampul, sigorta ve conta gibi küçük parçaların değiştirilmesi.
- Kombinin yıllık bakımı ve temizliği.
- Musluk, gider ve klozetin basit tıkanıklıklarının açılması.
- Kiracının ya da evdekilerin kusuruyla oluşan hasarların onarılması.
Kiracı, evi özenle kullanmakla yükümlüdür. Örneğin kiracının dikkatsizliği nedeniyle kırılan bir camın ya da bozulan bir eşyanın tamiri kiracıya aittir.
Arızayı hemen bildir
Ev sahibinin gidermesi gereken bir arıza ya da ayıp ortaya çıktığında, bunu ev sahibine hemen bildirmen gerekir. Bildirmezsen, gecikme nedeniyle büyüyen zarardan sen sorumlu tutulabilirsin.
Bildirimini yazılı olarak, örneğin mesaj ya da e-posta ile yap. Arızanın fotoğraflarını ve videolarını çek.
Ev sahibi tamir yapmazsa ne yapabilirsin?
Ev sahibi, bildirimine rağmen arızayı uygun bir sürede gidermezse, şu haklarını kullanabilirsin (TBK md. 305 ve 306):
- Tamiri kendin yaptırıp masrafı kiradan düşmek: Arıza evin kullanımını önemli ölçüde engellemiyorsa, ev sahibine uygun bir süre verip, bu süre içinde tamir edilmezse tamiri kendin yaptırabilir ve masrafını kira bedelinden düşebilirsin. Bunun için tamir faturasını mutlaka sakla.
- Kira bedelinde indirim istemek: Arıza devam ettiği sürece evin kullanımı azalıyorsa, kira bedelinin uygun oranda indirilmesini isteyebilirsin.
- Zararının giderilmesini istemek: Arıza nedeniyle eşyalarına zarar geldiyse, örneğin su sızıntısı mobilyalarını bozduysa, bu zararı ev sahibinden isteyebilirsin.
- Sözleşmeyi feshetmek: Arıza evin kullanımını önemli ölçüde engelliyorsa ya da imkânsız hâle getiriyorsa, ev sahibine verdiğin uygun süre içinde giderilmezse sözleşmeyi feshedebilirsin.
Kendi başına tamir yaptırıp kiradan düşmeden önce ev sahibine yazılı olarak süre vermen ve bunun belgelenmesi çok önemlidir. Aksi hâlde ev sahibi, kiranın eksik ödendiğini ileri sürerek tahliye davası açabilir.
Taşınırken eski hâline getirme
Kiracı, sözleşme sona erdiğinde evi aldığı gibi geri vermek zorundadır. Ancak olağan kullanım nedeniyle oluşan yıpranmalardan sorumlu değildir (TBK md. 334). Örneğin:
- Duvar boyasının zamanla solması ya da kirlenmesi.
- Parkelerin normal kullanımla aşınması.
- Eşyaların yaşlanması.
Bu tür yıpranmalar için ev sahibi depozitodan kesinti yapamaz. Ancak kiracının kusuruyla oluşan hasarlar, örneğin duvarda büyük delikler ya da kırık dolaplar, kiracıdan istenebilir.
Eve taşınırken ve evden çıkarken evin durumunu fotoğraf ve videolarla kayıt altına al. Mümkünse ev sahibiyle birlikte bir teslim tutanağı imzala.
Uyuşmazlık çıkarsa
Kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa sulh hukuk mahkemesinde dava açabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Arızayı ev sahibine hemen ve yazılı olarak bildir.
- Arızanın fotoğraflarını ve videolarını çek.
- Ev sahibine tamir için yazılı olarak uygun bir süre ver.
- Tamiri kendin yaptırırsan faturayı sakla ve masrafı belgeleyerek kiradan düş.
- Taşınırken ve çıkarken evin durumunu kayıt altına al.
- Uyuşmazlık olursa önce arabulucuya başvur.
En çok sorulan sorular
Kiralık evdeki büyük arızaları kim öder?
Evin kullanımını engelleyen kombi, çatı, tesisat ve rutubet gibi önemli arızaları ev sahibi gidermelidir.
Hangi masraflar kiracıya aittir?
Ampul, conta gibi küçük parçalar, kombinin yıllık bakımı, basit tıkanıklıklar ve kendi kusurunla oluşan hasarlar.
Arızayı ne zaman bildirmeliyim?
Hemen ve yazılı olarak bildirmelisin; gecikme nedeniyle büyüyen zarardan sen sorumlu olabilirsin.
Ev sahibi tamir yapmazsa ne yapabilirim?
Uygun süre verip tamiri kendin yaptırarak masrafı kiradan düşebilir, kira indirimi ya da zararının giderilmesini isteyebilirsin.
Arıza yüzünden eşyalarım zarar gördü, ne yapabilirim?
Bu zararı ev sahibinden isteyebilirsin; fotoğraf ve faturalarla belgelemelisin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.