Kısa Çalışma Ödeneği Nedir? Şartları ve Ne Kadar Ödenir?
Çalıştığın fabrikada siparişler düştü, işveren "bir süre haftada iki gün çalışacağız" dedi ya da işyeri geçici olarak tamamen kapandı. "Çalışmadığım günlerin parasını kim ödeyecek, kısa çalışma ödeneği alabilir miyim, işsizlik maaşımdan düşülür mü?" diye merak ediyorsun. Bu rehberde kısa çalışma ödeneğini, şartlarını ve ne kadar ödendiğini anlatıyoruz.
Kısa çalışma nedir?
Kısa çalışma; genel ekonomik, sektörel ya da bölgesel kriz, genel salgın ya da zorlayıcı sebeplerle işyerindeki haftalık çalışma sürelerinin geçici olarak önemli ölçüde azaltılması ya da işyerindeki faaliyetin tamamen veya kısmen geçici olarak durdurulmasıdır.
Bu durumda çalışmadığın süreler için sana İşsizlik Sigortası Fonu'ndan kısa çalışma ödeneği ödenir. Böylece işten çıkarılmadan, çalışılmayan süre için gelir elde etmiş olursun.
Süresi
Kısa çalışma, işyerinde üç ayı aşmamak üzere yapılabilir. Cumhurbaşkanı bu süreyi altı aya kadar uzatmaya yetkilidir.
Başvuruyu kim yapar?
Kısa çalışma başvurusunu işçi değil, işveren yapar. İşveren, kısa çalışma talebini gerekçeleriyle birlikte derhal Türkiye İş Kurumu'na (İŞKUR) ve varsa toplu iş sözleşmesinin tarafı olan sendikaya yazıyla bildirir.
Talebin uygun olup olmadığı İŞKUR tarafından incelenir. Uygunluk tespitinden sonra şartları taşıyan işçilere ödenek ödenir.
Kısa çalışma ödeneği alma şartları
Kısa çalışma ödeneğine hak kazanabilmek için:
- Kısa çalışmanın başladığı tarihten önceki son 120 gün boyunca hizmet akdine tabi olarak çalışmış olman,
- Son üç yıl içinde en az 450 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olman
gerekir.
Kısa çalışma ödeneği ne kadar?
Günlük kısa çalışma ödeneği, son on iki aylık prime esas kazançların dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının yüzde altmışıdır.
Ancak bu şekilde hesaplanan ödenek, aylık brüt asgari ücretin yüzde yüz ellisini geçemez. Yani yüksek maaş alıyorsan bile ödenek bu sınırla kısıtlıdır.
Kesintiler
Kısa çalışma ödeneğinden damga vergisi dışında herhangi bir vergi ya da kesinti yapılmaz.
Ödeme günü
Kısa çalışma ödeneği her ayın beşinde aylık olarak doğrudan sana ödenir. Bakan, ödeme tarihini öne çekebilir.
Haciz
Kısa çalışma ödeneği, nafaka borçları dışında onda birinden fazla haczedilemez ve başkasına devredilemez.
Sigorta primleri ve sağlık hizmetleri
Kısa çalışma ödeneği aldığın süre boyunca sigorta primlerin ve sağlık hizmetlerinden yararlanman, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'ndaki esaslara göre sürdürülür.
Zorlayıcı sebeple kısa çalışma
Deprem, sel, yangın gibi zorlayıcı sebeplerle kısa çalışma yapılırsa, ödenek ilk bir haftalık süreden sonra başlar. Bu bir haftalık süre için İş Kanunu'na göre işveren tarafından yarım ücret ödenir.
İşsizlik maaşından düşülür mü?
Kısa çalışma ödeneği olarak ödenen süreler, kısa çalışmanın başladığı tarihten itibaren üç yıl içinde iş sözleşmen sona ererse, alacağın işsizlik ödeneğinin süresinden düşülür.
Örneğin üç ay kısa çalışma ödeneği aldıktan sonra bir yıl içinde işten çıkarılırsan, işsizlik ödeneğinin süresi bu üç ay kadar kısalır.
Fazla ödeme
- İşverenin hatalı bilgi ve belge vermesi nedeniyle yapılan fazla ödemeler, yasal faiziyle birlikte işverenden tahsil edilir.
- Senin kusurundan kaynaklanan fazla ödemeler ise yasal faiziyle birlikte senden tahsil edilir.
- Ölen sigortalılara yapılan fazla ödemeler geri istenmez.
Kısaca yapılacaklar
- İşyerinde çalışma süreleri azaldıysa ya da faaliyet durduysa işverenine kısa çalışma başvurusu yapıp yapmadığını sor.
- Son 120 gün kesintisiz çalışıp çalışmadığını ve son üç yılda 450 gün primin olup olmadığını e-Devlet'ten kontrol et.
- Başvurunun sonucunu İŞKUR'dan ya da e-Devlet üzerinden takip et.
- Ödeneğin her ayın beşinde hesabına yatıp yatmadığını kontrol et.
- Kısa çalışma süresinin ileride alacağın işsizlik ödeneğinden düşülebileceğini unutma.
- Bilgilerinde yanlışlık varsa fazla ödeme borcu çıkmaması için hemen düzelttir.
Dayanak mevzuat
- 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu Ek m. 2/1: Ekonomik kriz, salgın veya zorlayıcı sebeplerle çalışma süresinin önemli ölçüde azaltılması veya faaliyetin geçici olarak durdurulması halinde üç ayı aşmamak üzere kısa çalışma yapılabilir; işveren talebini İŞKUR'a ve varsa sendikaya yazıyla bildirir.
- 4447 sayılı Kanun Ek m. 2/2: Kısa çalışma ödeneği için son 120 gün hizmet akdine tabi olmak ve son üç yılda en az 450 gün işsizlik sigortası primi ödemiş olmak gerekir; ödenek günlük ortalama brüt kazancın yüzde altmışıdır ve brüt asgari ücretin yüzde yüz ellisini geçemez.
- 4447 sayılı Kanun Ek m. 2/2: Ödenek her ayın beşinde ödenir; damga vergisi dışında kesintiye tabi değildir; nafaka dışında onda birinden fazlası haczedilemez; ödenen süreler üç yıl içindeki fesihlerde işsizlik ödeneği süresinden düşülür.
- 4447 sayılı Kanun Ek m. 2/3-4: Zorlayıcı sebeplerde ödeme bir haftalık süreden sonra başlar; Cumhurbaşkanı süreyi altı aya kadar uzatabilir; işverenin hatalı bilgisinden doğan fazla ödemeler işverenden, sigortalının kusurundan doğanlar sigortalıdan faiziyle tahsil edilir.
- 4857 sayılı İş Kanunu m. 40: Zorlayıcı sebeplerle işin durması halinde bir haftaya kadar her gün için yarım ücret ödenir.
En çok sorulan sorular
Kısa çalışma ödeneğine kim başvurur?
Başvuruyu işveren yapar. İşveren talebini gerekçeleriyle birlikte İŞKUR'a ve varsa toplu iş sözleşmesinin tarafı sendikaya yazıyla bildirir.
Kısa çalışma ödeneği ne kadar ödenir?
Ödenek, son on iki aylık prime esas kazançlarına göre hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının yüzde altmışıdır. Ancak aylık brüt asgari ücretin yüzde yüz ellisini geçemez.
Kısa çalışma ödeneği alma şartları neler?
Kısa çalışmanın başladığı tarihten önceki son 120 gün hizmet akdine tabi olarak çalışmış olman ve son üç yılda en az 450 gün işsizlik sigortası primi ödemiş olman gerekir.
Kısa çalışma ödeneği işsizlik maaşından düşer mi?
Evet. Kısa çalışmanın başladığı tarihten itibaren üç yıl içinde iş sözleşmen sona ererse, kısa çalışma ödeneği aldığın süre işsizlik ödeneği süresinden düşülür.
Kısa çalışma ne kadar sürer?
Kısa çalışma kural olarak üç ayı aşamaz. Cumhurbaşkanı bu süreyi altı aya kadar uzatabilir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.