Kıyafetim veya İnancım Yüzünden Tehdit Ediliyorum: Yaşam Tarzına Müdahale ve İbadeti Engelleme Suçu
Mahallede biri, kıyafetin yüzünden seni sürekli tehdit ediyor ve "bu şekilde sokağa çıkamazsın" diyor. Belki de ailen veya bir tanıdığın, inancını değiştirmen ya da belli bir ibadeti yapman veya bırakman için seni zorluyor. Ya da biri ibadet etmeni tehditle engelliyor. Bu davranışlar Türk Ceza Kanunu'nda inanç, düşünce ve kanaat hürriyetinin kullanılmasını engelleme suçu olarak düzenlenmiştir. Bu rehberde bu suçu, kapsamını, cezasını ve şikayet yolunu anlatıyoruz.
Bu suç neyi korur?
Herkes dilediği dini, siyasi, sosyal veya felsefi inanca ve düşünceye sahip olabilir. Kimse inancını açıklamaya veya değiştirmeye zorlanamaz, ibadet etmesi engellenemez ve yaşam tarzı zorla değiştirilemez.
Kanun bu özgürlüğe karşı yapılan üç tür müdahaleyi cezalandırır.
1. İnanç ve düşünceyi açıklamaya veya değiştirmeye zorlamak
Cebir veya tehdit kullanarak bir kişiyi:
- Dini, siyasi, sosyal veya felsefi inancını, düşüncesini açıklamaya zorlamak,
- İnancını veya düşüncesini değiştirmeye zorlamak,
- Ya da bunları açıklamaktan veya yaymaktan alıkoymak
suçtur.
2. İbadeti engellemek
Bir kişinin dini inancının gereğini yerine getirmesini ya da bireysel veya toplu ibadet ve ayin yapmasını cebir, tehdit veya hukuka aykırı başka bir davranışla engellemek suçtur.
Örneğin birinin namaz kılmasını, kiliseye veya cemevine gitmesini tehditle engellemek bu kapsama girebilir.
3. Yaşam tarzına müdahale etmek
Bir kişinin inanç, düşünce veya kanaatinden kaynaklanan yaşam tarzı tercihlerine cebir, tehdit veya hukuka aykırı başka bir davranışla müdahale etmek ya da bunları değiştirmeye zorlamak da suçtur.
Örneğin:
- Birinin kıyafeti yüzünden tehdit edilerek giyim tarzını değiştirmeye zorlanması
- Oruç tutan veya tutmayan birine baskı yapılarak tercihinin değiştirilmeye çalışılması
- Başörtüsü takan veya takmayan birinin tehditle bu tercihinden vazgeçirilmeye çalışılması
Burada önemli olan, müdahalenin cebir, tehdit veya hukuka aykırı bir davranışla yapılmasıdır. Yalnızca fikir belirtmek, eleştirmek veya tavsiye vermek bu suçu oluşturmaz.
Cezası ne?
Bu üç halin cezası da bir yıldan üç yıla kadar hapistir.
Bu suç şikayete bağlı değildir. Savcılık durumu öğrendiğinde kendiliğinden soruşturma yapar.
Müdahale sırasında tehdit, hakaret veya yaralama da yaşandıysa bu suçlardan da ayrıca dava açılabilir.
Aile içinde baskı görüyorsan
Bu suçun failinin aile bireyi olması cezayı ortadan kaldırmaz. Eşin, anne baban veya kardeşin seni tehditle inancını veya yaşam tarzını değiştirmeye zorluyorsa:
- Savcılığa veya kolluğa şikayette bulunabilirsin.
- Şiddet veya şiddet tehlikesi varsa koruma kararı isteyebilirsin. Bunun için Hakkını Sor'daki koruma kararı rehberine bakabilirsin.
- 183 numaralı sosyal destek hattından yardım alabilirsin.
Delil nasıl toplanır?
- Tehdit içeren mesajları ve sesli mesajları sakla.
- Olayların tarihini, saatini ve yerini not et.
- Tanıkların adlarını ve iletişim bilgilerini al.
- Olay sokakta veya bir işyerinde yaşandıysa güvenlik kamerası kayıtlarının silinmemesi için hemen savcılığa başvur.
Bir hizmetten veya kiralık evden inancın yüzünden yararlandırılmadıysan, Hakkını Sor'daki nefret ve ayırımcılık suçu rehberine bakabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Tehdit mesajlarını ve kayıtları sakla.
- Olayları tarih ve saatiyle not et.
- Savcılığa veya kolluğa şikayette bulun.
- Aile içinde baskı ve şiddet varsa koruma kararı iste.
- Tanıkların ve kamera kayıtlarının bilgisini savcılığa ilet.
Dayanak mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 115: Cebir veya tehditle bir kimseyi inanç, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya veya değiştirmeye zorlayan ya da açıklamaktan meneden; ibadet ve ayinleri cebir, tehdit veya hukuka aykırı davranışla engelleyen; inanç kaynaklı yaşam tarzı tercihlerine bu yollarla müdahale eden kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası alır.
En çok sorulan sorular
Kıyafetim yüzünden tehdit edilmek suç mu?
Tehditle giyim tarzını değiştirmeye zorlanıyorsan, inanç kaynaklı yaşam tarzına müdahale suçu oluşabilir. Ayrıca tehdit suçu da söz konusu olabilir.
Bu suçun cezası ne?
Bir yıldan üç yıla kadar hapistir.
Ailem beni ibadet etmeye zorluyor, suç mu?
Zorlama cebir veya tehditle yapılıyorsa suç oluşabilir. Failin aile bireyi olması suçu ortadan kaldırmaz.
Birinin inancını eleştirmek suç mu?
Hayır. Yalnızca fikir belirtmek veya eleştirmek bu suçu oluşturmaz. Suç için cebir, tehdit veya hukuka aykırı başka bir davranış gerekir.
Şikayetimi geri alırsam dava düşer mi?
Hayır. Bu suç şikayete bağlı değildir; soruşturma devam eder.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.