Komşunun Binası Arsama Taştı: Taşkın Yapı ve 15 Günlük İtiraz Süresi
Komşun inşaat yaptı ve bir süre sonra binasının bir kısmının senin arsana taştığını fark ettin. Belki duvar sınırını geçti, belki çıkma ya da saçak arsanın üzerine sarktı, belki de bir köşe tamamen senin parselinde kaldı. "Komşunun binası arsama taştı, ne yapabilirim, yıktırabilir miyim, bedelini isteyebilir miyim?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde taşkın yapılar hakkındaki kuralları anlatıyoruz.
Taşkın yapı nedir?
Taşkın yapı, bir kimsenin kendi arazisi üzerine yaptığı yapının bir kısmının komşu araziye taşmasıdır. Taşma toprak seviyesinde olabileceği gibi, balkon, çıkma veya saçak gibi havadan da olabilir.
Taşkın yapı, tamamen başkasının arazisine yapılan yapıdan farklıdır. Taşkın yapıda yapının asıl kısmı kendi arazisindedir, yalnızca bir bölümü komşu araziye geçer.
Önce sınırı kesinleştir
Komşunun binasının arsana taştığından şüpheleniyorsan, ilk iş bunu kesin olarak tespit etmektir:
- Tapu müdürlüğünden ya da kadastro müdürlüğünden arsanın ölçü krokisini al.
- Lisanslı bir harita mühendisine ölçüm yaptırarak sınırın nerede olduğunu belirle.
- Gerekirse mahkemeden delil tespiti iste.
Delil tespitinin nasıl yapıldığını Hakkını Sor'daki delil tespiti rehberinde bulabilirsin.
On beş günlük süre çok önemli
Taşkın yapılarda kanun, arazisine yapı taşan malik için önemli bir süre öngörür. Taşmayı öğrendiğin tarihten itibaren on beş gün içinde itiraz etmelisin.
Bu süre önemlidir, çünkü:
- On beş gün içinde itiraz etmezsen ve durum ve koşullar da haklı gösteriyorsa, taşkın yapıyı iyiniyetle yapan komşun, uygun bir bedel karşılığında taşan kısım için bir irtifak hakkı kurulmasını ya da bu kısmın bulunduğu arazi parçasının mülkiyetinin kendisine devredilmesini isteyebilir.
- Yani süreyi kaçırırsan, arazinin taşılan kısmını bedeli karşılığında komşuna kaptırabilirsin.
İtiraz nasıl yapılmalı?
İtirazını mutlaka yazılı ve ispatlanabilir şekilde yap. En güvenli yol noter aracılığıyla ihtarname göndermektir. İhtarnamede:
- Arsanın ada, parsel bilgilerini
- Taşmayı hangi tarihte öğrendiğini
- Taşan yapı kısmını
- Taşmaya itiraz ettiğini ve taşan kısmın kaldırılmasını istediğini
açıkça yaz.
İnşaat devam ediyorsa ayrıca belediyeye de başvurarak durumu bildir.
İhtarnamenin nasıl çekileceğini Hakkını Sor'daki ihtarname rehberinde bulabilirsin.
Süresinde itiraz edersen
Süresinde itiraz ettiysen, komşunun taşan kısım için kendiliğinden bir hak kazanması mümkün olmaz. Bu durumda şu yolları kullanabilirsin:
- Elatmanın önlenmesi davası: Arazine yapılan müdahalenin sona erdirilmesini ve taşan kısmın kaldırılmasını isteyebilirsin.
- Ecrimisil davası: Komşunun arazini izinsiz kullandığı süre için kullanım bedeli isteyebilirsin.
- Tazminat: Taşma nedeniyle arazinde başka zararlar oluştuysa bunları da isteyebilirsin.
Mahkemeler bu davalarda tarafların iyiniyetini, taşmanın büyüklüğünü ve taşan kısmın kaldırılmasının yapıya vereceği zararı birlikte değerlendirir.
Elatmanın önlenmesi ve ecrimisil davalarını Hakkını Sor'daki ilgili rehberlerde bulabilirsin.
Komşu iyiniyetli değilse
Kanunda taşkın yapı sahibine tanınan irtifak hakkı veya mülkiyet devri isteme imkanı, yalnızca taşkın yapıyı iyiniyetle yapan kişi içindir. Komşun sınırı bildiği halde bilerek arazine taşan bir yapı yaptıysa bu haktan yararlanamaz.
Tamamen arazine yapı yapıldıysa
Komşun yapıyı tamamen senin arazine yaptıysa, bu durum taşkın yapı değildir ve farklı kurallar uygulanır. Kural olarak arazi üzerine yapılan yapı, arazinin bütünleyici parçası olur. Rızan olmadan yapılan yapıda kullanılan malzemenin, gideri yapıyı yaptırana ait olmak üzere sökülüp kaldırılmasını isteyebilirsin.
Arabuluculuk
Komşu hakkından kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Arabuluculukta komşunla taşan kısmın satın alınması ya da bir bedel ödenmesi konusunda anlaşmanız da mümkündür.
Kısaca yapılacaklar
- Taşmadan şüpheleniyorsan harita mühendisine ölçüm yaptır, sınırı kesinleştir.
- Taşmayı öğrendiğin tarihten itibaren on beş gün içinde noter ihtarnamesiyle itiraz et.
- İnşaat devam ediyorsa belediyeye de başvur.
- Süresinde itiraz ettiysen elatmanın önlenmesi ve ecrimisil davası açabilirsin.
- Dava öncesi zorunlu arabuluculuğa başvur; anlaşma yolunu da değerlendir.
- Süreyi kaçırırsan komşun taşan kısmı bedel karşılığında isteyebilir.
Dayanak mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 725: Taşkın yapı sahibinin irtifak hakkı yoksa, zarar gören malik taşmayı öğrendiği tarihten itibaren on beş gün içinde itiraz etmez ve durum ve koşullar haklı gösterirse, iyiniyetli yapı sahibi uygun bir bedelle taşan kısım için irtifak hakkı kurulmasını veya o arazi parçasının mülkiyetinin devrini isteyebilir.
- 4721 sayılı Kanun m. 722-723: Başkasının arazisindeki yapıda kullanılan malzeme arazinin bütünleyici parçası olur; arazi maliki rızası olmadan yapılan yapıdaki malzemenin gideri yapana ait olmak üzere kaldırılmasını isteyebilir; malzeme sökülmezse uygun tazminat ödenir.
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m. 18/B: Komşu hakkından kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır.
En çok sorulan sorular
Komşunun binası arsama taştı, yıktırabilir miyim?
Taşmayı öğrendiğin tarihten itibaren on beş gün içinde itiraz ettiysen, elatmanın önlenmesi davası açarak taşan kısmın kaldırılmasını isteyebilirsin. Mahkeme, olayın tüm koşullarını değerlendirerek karar verir.
Taşkın yapıya itiraz süresi ne kadar?
Taşmayı öğrendiğin tarihten itibaren on beş gündür. Bu süre içinde itiraz etmezsen, iyiniyetli komşun taşan kısmı bedel karşılığında isteyebilir.
Komşum taşan kısım için para verirse kabul etmek zorunda mıyım?
Süresinde itiraz ettiysen kabul etmek zorunda değilsin. Ancak itiraz etmediysen ve koşullar uygunsa, iyiniyetli komşu mahkemeden uygun bir bedel karşılığında irtifak hakkı veya mülkiyet devri isteyebilir.
Komşu arsamı kullandığı için para isteyebilir miyim?
Evet. Komşunun arazini izinsiz kullandığı süre için ecrimisil davası açarak kullanım bedeli isteyebilirsin.
Taşma olup olmadığını nasıl anlarım?
Tapu veya kadastro müdürlüğünden arsanın ölçü krokisini alıp lisanslı bir harita mühendisine ölçüm yaptırarak sınırın nerede olduğunu belirleyebilirsin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.