Konut Dokunulmazlığının İhlali: Ev Sahibi İzinsiz Girebilir mi?
Ev sahibin sen evde yokken anahtarıyla içeri girdiyse, eski eşin izin almadan evine geldiyse ya da biri bahçene veya balkonuna izinsiz girip çıkmıyorsa, bu durum konut dokunulmazlığının ihlali suçudur. Bu rehberde konut dokunulmazlığının ne anlama geldiğini, cezasını ve neler yapabileceğini anlatıyoruz.
Konut dokunulmazlığı nedir?
Anayasa, herkesin konut dokunulmazlığına sahip olduğunu güvence altına alır (Anayasa md. 21). Bir kişinin konutuna, konutun eklentilerine ya da iş yerine, onun rızasına aykırı olarak girmek ya da rıza ile girdikten sonra çıkmamak suçtur (TCK md. 116).
Konutun eklentileri şunlardır:
- Bahçe, avlu ve teras.
- Balkon, garaj ve depo.
- Müstakil evlerde çevresi duvar ya da çitle çevrili alanlar.
Ayrıca kişinin geçici olarak kaldığı yerler, örneğin otel odası ya da yurt odası da konut sayılabilir.
Ev sahibi kiracının evine girebilir mi?
Hayır. Ev sahibi, tapuda malik olsa bile, kiracının rızası olmadan kiralanan eve giremez. Kira sözleşmesiyle evin kullanım hakkı kiracıya geçer. Ev sahibinin izinsiz olarak eve girmesi, eşyaları dışarı çıkarması ya da kilidi değiştirmesi konut dokunulmazlığının ihlali suçunu oluşturur.
Ev sahibi, evin durumunu kontrol etmek ya da evi göstermek için ancak kiracıyla önceden anlaşarak ve uygun bir zamanda eve girebilir (TBK md. 318).
Kira ödenmese bile ev sahibi kendi başına kiracıyı evden çıkaramaz. Bunun için icra ya da mahkeme yoluyla tahliye kararı alması gerekir.
Eşler ve eski eşler
Boşanma davası sürerken ya da boşanmadan sonra, eşlerden birinin diğerinin oturduğu eve rızası olmadan girmesi de bu suçu oluşturabilir. Hakkında uzaklaştırma kararı verilen birinin eve gelmesi ise ayrıca koruma kararının ihlali anlamına gelir.
Cezası nedir?
- Temel hâl: Altı aydan iki yıla kadar hapis. Bu hâl şikâyete bağlıdır.
- İş yerine izinsiz girme: Daha düşük bir ceza öngörülmüştür ve şikâyete bağlıdır.
- Nitelikli hâller: Suç cebir, tehdit kullanılarak, gece vakti ya da silahla işlenirse ceza ağırlaşır ve şikâyet aranmaz.
Eve izinsiz girip hırsızlık ya da yaralama gibi başka bir suç işlenirse, fail ayrıca o suçtan da cezalandırılır.
Ne yapmalısın?
Olay sırasında
- Biri evine zorla giriyor ya da evinden çıkmıyorsa hemen 155 ya da 112'yi ara.
- Kendini tehlikede hissediyorsan karşı tarafla tartışmaya girme ve güvenli bir yere geç.
Olaydan sonra
- Kapı ya da kilit zarar gördüyse fotoğrafını çek.
- Bina ya da sokaktaki kamera kayıtlarının istenmesini talep et.
- Olayı gören komşuların adlarını not et.
- Ev sahibi izinsiz girdiyse, eve girdiğini gösteren mesajları ya da konuşmaları sakla.
- Eşyalarında eksik ya da hasar varsa listesini çıkar.
Şikâyet et
Basit konut dokunulmazlığının ihlali suçu şikâyete bağlıdır. Şikâyet süresi, olayı ve faili öğrendiğin tarihten itibaren altı aydır. Şikâyetini karakolda, Cumhuriyet başsavcılığında ya da UYAP Vatandaş Portal üzerinden yapabilirsin.
Bu suç uzlaştırma kapsamındadır. Dava açılmadan önce uzlaştırmacı seni ve karşı tarafı arayarak anlaşıp anlaşmayacağınızı sorar. Anlaşmak zorunda değilsin.
Tazminat
Konut dokunulmazlığının ihlali, aynı zamanda kişilik haklarına yapılan bir saldırıdır. Bu nedenle ceza davasından ayrı olarak manevi tazminat isteyebilirsin. Ev sahibi kiracının eşyalarına zarar verdiyse ya da evden çıkardıysa, maddi zararını da talep edebilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Olay sırasında 155 ya da 112'yi ara.
- Kilit, kapı ve eşyalardaki hasarı fotoğrafla.
- Kamera kayıtlarını ve tanıkları tespit et.
- Altı ay içinde şikâyetçi ol.
- Ev sahibinin izinsiz giremeyeceğini ve kendi başına tahliye yapamayacağını bil.
- Zarara uğradıysan tazminat iste.
En çok sorulan sorular
Ev sahibi kiracının evine izinsiz girebilir mi?
Hayır. Malik olsa bile kiracının rızası olmadan giremez; girerse konut dokunulmazlığını ihlal etmiş olur.
Ev sahibi evi ne zaman gezebilir?
Kontrol etmek ya da evi göstermek için ancak kiracıyla önceden anlaşarak ve uygun bir zamanda.
Kira ödenmezse ev sahibi kiracıyı kendisi çıkarabilir mi?
Hayır. İcra ya da mahkeme yoluyla tahliye kararı alması gerekir.
Konut dokunulmazlığının ihlalinin cezası nedir?
Temel hâlde altı aydan iki yıla kadar hapistir ve şikâyete bağlıdır; cebir, tehdit, gece vakti ya da silahla işlenirse ceza artar.
Biri evime zorla giriyorsa ne yapmalıyım?
Hemen 155 ya da 112'yi ara, tartışmaya girme ve güvenli bir yere geç.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.