Kooperatiften Nasıl Çıkılır? Ödediğim Aidatları Geri Alabilir miyim?
Yıllar önce bir konut kooperatifine üye oldun, her ay aidat ödüyorsun ama inşaat bir türlü bitmiyor. Artık kooperatiften çıkıp ödediğin paraları geri almak istiyorsun, ama yönetim "istifanı kabul etmiyoruz" diyor ya da paranı yıllar sonra ödeyeceğini söylüyor. "Kooperatiften nasıl çıkılır, ödediğim aidatları geri alabilir miyim?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde kooperatiften çıkma hakkını ve çıkan ortağın haklarını anlatıyoruz.
Kooperatiften çıkma hakkı
Kanuna göre her ortağın kooperatiften çıkma hakkı vardır. Bir ortağın hiçbir şekilde kooperatiften çıkamayacağına dair anasözleşme hükümleri ya da anlaşmalar geçersizdir.
Çıkma hakkının sınırlandırılması
Anasözleşme ile kooperatiften çıkma hakkı en fazla beş yıl için sınırlandırılabilir. Anasözleşmeye, haklı ve önemli sebeplerle bu süre dolmadan da çıkılabileceğine dair hüküm konulabilir.
Tazminat hükmü
Çıkışın kooperatifin varlığını tehlikeye düşürmesi halinde, ayrılmak isteyen ortağın uygun bir tazminat ödemesine dair anasözleşmeye hüküm konulabilir.
Çıkış nasıl yapılır?
Bildirim süresi
Kanuna göre çıkış, ancak bir hesap yılı sonu için ve en az altı ay önceden haber verilerek yapılır. Anasözleşmede daha kısa bir süre belirlenebilir ve hesap yılı içinde çıkışa izin verilebilir. Bu yüzden önce kooperatifin anasözleşmesini okumalısın.
Yazılı başvuru
Çıkma isteğini yazılı olarak kooperatif yönetim kuruluna bildirmelisin. Bildirimin teslim edildiğini ispat edebilmek için yazının bir örneğini kayıt numarasıyla birlikte almalısın.
Yönetim kurulu kabul etmezse
Yönetim kurulu, anasözleşmeye uygun olarak yaptığın isteğe rağmen istifanı kabul etmezse, çıkma isteğini noter aracılığıyla kooperatife bildirebilirsin. Bu durumda çıkış, noter bildiriminin yapıldığı tarihten itibaren gerçekleşir.
Ödediğin paraları geri alabilir misin?
Anasözleşmeye göre belirlenir
Kooperatiften çıkan ya da çıkarılan ortakların kooperatif varlığı üzerinde hakları olup olmadığı ve bu hakların neler olduğu anasözleşmede gösterilir. Konut kooperatiflerinde genellikle ödediğin aidatların iadesi düzenlenir.
Hesaplama
Çıkan ortağın hakları, yedek akçeler hariç olmak üzere, ortağın ayrıldığı yılın bilançosuna göre hesaplanır.
Ödemenin ertelenmesi
Kooperatifin varlığını tehlikeye düşürecek nitelikteki iade ve ödemeler, genel kurul kararıyla en fazla üç yıl geciktirilebilir. Yani kooperatif, paranı bu süreyi aşmamak üzere daha geç ödeyebilir.
Zamanaşımı
Çıkan ya da çıkarılan ortakların ve mirasçılarının alacakları, bunları isteyebilecekleri günden başlayarak beş yıl içinde zamanaşımına uğrar. Bu yüzden alacağını zamanında talep etmelisin.
Kooperatiften çıkarılma
Çıkarma sebepleri
Kooperatiften çıkarılmayı gerektiren sebepler anasözleşmede açıkça gösterilmelidir. Ortaklar, anasözleşmede açıkça gösterilmeyen sebeplerle çıkarılamaz. Çıkarma kararı, yönetim kurulunun teklifiyle genel kurul tarafından verilir. Anasözleşme bu konuda yönetim kurulunu da yetkili kılabilir.
Çıkarma kararına itiraz
Çıkarma kararının onaylı örneği, noter aracılığıyla sana tebliğ edilir. Tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde mahkemede itiraz davası açabilirsin. Karar yönetim kurulu tarafından verildiyse, aynı süre içinde genel kurula da itiraz edebilirsin. Genel kurula itiraz edersen, yönetim kurulu kararına karşı ayrıca dava açamazsın; ancak genel kurulun vereceği karara karşı dava açabilirsin.
Üç ay içinde itiraz etmezsen çıkarma kararı kesinleşir. Çıkarma kararı kesinleşmeden yerine yeni ortak alınamaz ve ortaklık hakların devam eder.
Ortaklığın devri
Kooperatiften çıkmak yerine ortaklığını başkasına devredebilirsin. Yönetim kurulu, ortaklığı devralan kişi ortaklık niteliklerini taşıyorsa onu ortaklığa kabul eder. Konut kooperatiflerinde bu yol, ödediğin paraları devralandan almak için daha hızlı bir seçenek olabilir.
Kısaca yapılacaklar
- Kooperatifin anasözleşmesini edin ve çıkışla ilgili hükümleri oku.
- Çıkma isteğini yazılı olarak yönetim kuruluna bildir.
- İstifan kabul edilmezse noter aracılığıyla çıkma bildirimi gönder.
- Ödediğin aidatların dekontlarını sakla.
- Alacağını beş yıllık zamanaşımı süresi dolmadan talep et.
- Kooperatiften çıkarıldıysan üç ay içinde itiraz et.
- Ortaklığını devretmeyi de bir seçenek olarak değerlendir.
Dayanak mevzuat
- 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu m. 10: Her ortağın kooperatiften çıkma hakkı vardır; çıkış kooperatifin varlığını tehlikeye düşürürse anasözleşmeye uygun tazminat hükmü konulabilir.
- 1163 sayılı Kanun m. 11: Çıkma hakkı anasözleşmeyle en çok beş yıl sınırlandırılabilir; hiç çıkılamayacağına dair bağlamalar hükümsüzdür.
- 1163 sayılı Kanun m. 12: Çıkış hesap yılı sonu için ve en az altı ay önceden haber verilerek yapılır; anasözleşmede daha kısa süre öngörülebilir.
- 1163 sayılı Kanun m. 13: Yönetim kurulu istifayı kabul etmezse ortak çıkma isteğini noter aracılığıyla bildirir ve çıkış bildiri tarihinden itibaren gerçekleşir.
- 1163 sayılı Kanun m. 14: Ortaklık devredilebilir; devralan ortaklık niteliklerini taşıyorsa ortaklığa kabul edilir.
- 1163 sayılı Kanun m. 16: Çıkarma sebepleri anasözleşmede açıkça gösterilir; çıkarılan ortak tebliğden itibaren üç ay içinde itiraz davası açabilir veya yönetim kurulu kararına karşı genel kurula itiraz edebilir.
- 1163 sayılı Kanun m. 17: Çıkan ortağın hakları anasözleşmede gösterilir ve ayrıldığı yıl bilançosuna göre hesaplanır; ödemeler genel kurulca en çok üç yıl geciktirilebilir; alacaklar beş yılda zamanaşımına uğrar.
En çok sorulan sorular
Kooperatiften çıkınca ödediğim aidatlar geri verilir mi?
Çıkan ortağın kooperatif varlığı üzerindeki hakları anasözleşmede gösterilir ve ayrıldığın yılın bilançosuna göre hesaplanır. Konut kooperatiflerinde anasözleşmeler genellikle ödenen aidatların iadesini düzenler. Ancak kooperatifin varlığını tehlikeye düşürecekse, ödeme genel kurul kararıyla en fazla üç yıl geciktirilebilir.
Kooperatif istifamı kabul etmiyor, ne yapmalıyım?
Yönetim kurulu anasözleşmeye uygun istifanı kabul etmezse, çıkma isteğini noter aracılığıyla kooperatife bildirebilirsin. Çıkış, bu bildirimin yapıldığı tarihten itibaren gerçekleşir.
Kooperatiften hemen çıkabilir miyim?
Kural olarak çıkış, hesap yılı sonu için ve en az altı ay önceden haber verilerek yapılır. Anasözleşmede daha kısa bir süre belirtilmişse o süre uygulanır. Ayrıca anasözleşme çıkma hakkını en fazla beş yıl sınırlandırabilir.
Kooperatif paramı geri ödemezse ne yapabilirim?
Alacağını kooperatife yazılı olarak talep etmelisin. Ödeme yapılmazsa, beş yıllık zamanaşımı süresi dolmadan kooperatife karşı alacak davası açabilirsin.
Kooperatif üyeliğimi başkasına devredebilir miyim?
Evet. Ortaklık devredilebilir. Devralan kişi ortaklık niteliklerini taşıyorsa, yönetim kurulu onu ortaklığa kabul eder.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.