Limited Şirketten Nasıl Çıkılır? Çıkma Davası, Çıkarılma ve Ayrılma Akçesi
Kardeşinle birlikte kurduğunuz limited şirkette artık anlaşamıyorsunuz. O şirketi tek başına yönetiyor, kâr payı dağıtmıyor, sana hesap vermiyor ve payını satın almaya da yanaşmıyor. Payını başkasına satmak istedin ama genel kurul onay vermiyor. Ya da tam tersine, diğer ortaklar bir genel kurul kararıyla seni şirketten çıkardı. "Limited şirketten nasıl çıkarım? Payımın karşılığını alabilir miyim?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde Türk Ticaret Kanunu'ndaki limited şirketten çıkma ve çıkarılma kurallarını anlatıyoruz.
Şirket sözleşmesine dayanarak çıkma
Şirket sözleşmesi ortaklara şirketten çıkma hakkı tanıyabilir ve bu hakkın kullanılmasını belirli şartlara bağlayabilir. Önce şirket sözleşmeni oku: Sözleşmede çıkma hakkı varsa, orada yazan şartlarla çıkabilirsin.
Haklı sebeple çıkma davası
Şirket sözleşmesinde çıkma hakkı olmasa bile, her ortak haklı sebeplerin varlığında şirketten çıkmasına karar verilmesi için dava açabilir.
Uygulamada haklı sebep olarak değerlendirilebilecek durumlara örnekler:
- Ortaklar arasında şirketin işleyişini imkânsız kılan derin anlaşmazlık
- Uzun süre kâr payı dağıtılmaması ve bilgi alma hakkının engellenmesi
- Çoğunluğun, azınlıktaki ortağı şirketten dışlayan ve haklarını sistematik olarak çiğneyen tutumu
- Payın devrine sürekli ve haklı bir sebep olmadan onay verilmemesi
Mahkeme dava süresince, davacı ortağın ortaklıktan doğan hak ve borçlarının bir kısmının veya tamamının dondurulmasına ya da durumunun teminat altına alınması için başka önlemlere karar verebilir.
Diğer ortaklar da çıkmaya katılabilir
Bir ortak çıkmak istediğinde veya çıkma davası açtığında, müdürler bunu gecikmeksizin diğer ortaklara bildirir. Diğer ortaklar haberin kendilerine ulaşmasından itibaren bir ay içinde:
- Sözleşmedeki çıkma sebebi kendileri için de geçerliyse çıkmaya katılacaklarını müdürlere bildirebilir
- Açacakları bir davayla haklı sebeple çıkma davasına katılabilir
Çıkan bütün ortaklar, sermaye payları oranında eşit işleme tabi tutulur.
Şirketten çıkarılma
- Şirket sözleşmesinde, bir ortağın genel kurul kararıyla şirketten çıkarılabileceği sebepler öngörülebilir.
- Çıkarma kararına karşı ortak, kararın kendisine noter aracılığıyla bildirilmesinden itibaren üç ay içinde iptal davası açabilir.
- Şirket de haklı bir sebebe dayanarak ortağın mahkeme kararıyla çıkarılmasını isteyebilir.
Şirket sözleşmesinde çıkarma sebebi yoksa, ortak yalnızca genel kurul kararıyla çıkarılamaz; şirketin mahkemeye başvurması gerekir.
Ayrılma akçesi: Payının gerçek değeri
Şirketten ayrılan ortak, esas sermaye payının gerçek değerine karşılık gelen ayrılma akçesini isteme hakkına sahiptir.
- Gerçek değer, payın itibari değeri değil, şirketin bugünkü mal varlığı, kârlılığı ve değeri dikkate alınarak bulunan değerdir. Uyuşmazlık halinde bilirkişi incelemesiyle belirlenir.
- Şirket sözleşmesinde öngörülen çıkma hakkıyla ayrılmada, şirket sözleşmesi ayrılma akçesini farklı bir şekilde düzenleyebilir.
Örneğin on bin lira sermayeyle kurulmuş ama bugün değeri on milyon lira olan bir şirkette yüzde elli payın, beş bin lira değil, şirketin gerçek değerinin yarısı esas alınarak hesaplanır.
Kısaca yapılacaklar
- Şirket sözleşmendeki çıkma, çıkarma ve pay devri hükümlerini oku.
- Ortaklar arasındaki anlaşmazlığı, kâr payı dağıtılmadığını veya bilgi verilmediğini gösteren belgeleri topla.
- Sözleşmede çıkma hakkı varsa şartlarına uyarak çıkma talebini yazılı bildir.
- Sözleşmede hak yoksa haklı sebeple çıkma davası aç ve gerekirse dava süresince tedbir iste.
- Çıkarıldıysan noter bildiriminden itibaren üç ay içinde iptal davası aç.
- Ayrılırken payının gerçek değerine göre ayrılma akçesini iste.
Dayanak mevzuat
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 638: Şirket sözleşmesi çıkma hakkı tanıyabilir; her ortak haklı sebeplerle çıkma davası açabilir; mahkeme dava süresince hak ve borçların dondurulmasına veya teminat önlemlerine karar verebilir.
- 6102 sayılı Kanun m. 639: Müdürler çıkma isteğini diğer ortaklara bildirir; diğer ortaklar bir ay içinde çıkmaya katılabilir; çıkan ortaklar payları oranında eşit işleme tabi tutulur.
- 6102 sayılı Kanun m. 640: Şirket sözleşmesinde genel kurul kararıyla çıkarma sebepleri öngörülebilir; ortak, noter bildiriminden itibaren üç ay içinde iptal davası açabilir; haklı sebeple mahkeme kararıyla çıkarma saklıdır.
- 6102 sayılı Kanun m. 641: Ayrılan ortak, esas sermaye payının gerçek değerine uyan ayrılma akçesini isteyebilir; sözleşmeden doğan çıkma hakkında sözleşme farklı düzenleme yapabilir.
En çok sorulan sorular
Limited şirketten nasıl çıkarım?
Şirket sözleşmesinde çıkma hakkı varsa şartlarına uyarak; yoksa haklı sebeplerle mahkemede çıkma davası açarak.
Diğer ortaklar beni şirketten çıkarabilir mi?
Şirket sözleşmesinde çıkarma sebepleri varsa genel kurul kararıyla; yoksa ancak haklı sebeple mahkeme kararıyla.
Çıkarma kararına itiraz süresi ne kadar?
Kararın noter aracılığıyla bildirilmesinden itibaren üç ay.
Ayrılırsam payımın karşılığını alır mıyım?
Evet. Esas sermaye payının gerçek değerine uyan ayrılma akçesini isteyebilirsin.
Ayrılma akçesi payın kuruluştaki değeri mi?
Hayır. Payın kuruluştaki itibari değeri değil, şirketin bugünkü durumuna göre bulunan gerçek değeri esas alınır.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.