Mala Zarar Verme Suçu ve Cezası
Arabanın camı kırıldıysa, kapına ya da duvarına boya ile yazı yazıldıysa, bahçendeki ağaçlar kesildiyse ya da bir kavgada telefonun bilerek parçalandıysa, bu mala zarar verme suçudur. Bu rehberde mala zarar verme suçunun cezasını, şikâyet süresini ve zararının nasıl karşılanacağını anlatıyoruz.
Mala zarar verme nedir?
Başkasına ait bir taşınır ya da taşınmaz malı kısmen veya tamamen yıkmak, tahrip etmek, yok etmek, bozmak, kullanılamaz hâle getirmek ya da kirletmek mala zarar verme suçudur (TCK md. 151).
Örnekler:
- Bir aracın camını kırmak, lastiğini kesmek ya da boyasını çizmek.
- Bir binanın duvarına ya da kapısına izinsiz yazı yazmak, boya atmak.
- Başkasının telefonunu, bilgisayarını ya da eşyalarını kırmak.
- Bahçedeki ağaçları kesmek, ekinleri tahrip etmek.
- Bir iş yerinin vitrinini ya da tabelasını kırmak.
Suçun oluşması için zararın bilerek ve isteyerek verilmesi gerekir. Dikkatsizlik sonucu verilen zararlar, örneğin park ederken başka bir araca kazara çarpmak, bu suçu oluşturmaz; ancak bu zararın da tazmin edilmesi gerekir.
Cezası nedir?
- Temel hâl: Dört aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası. Bu hâl şikâyete bağlıdır.
- Nitelikli hâller: Kamu mallarına, ibadethanelere, mezarlıklara ya da sulama ve içme suyu tesislerine zarar verilmesi gibi durumlarda ceza bir yıldan dört yıla kadar hapse çıkar (TCK md. 152).
- Yakarak, yangın ya da sel gibi genel tehlike oluşturacak şekilde zarar verilmesi hâlinde ceza daha da artırılır.
Nitelikli hâller şikâyete bağlı değildir; savcılık durumu öğrendiğinde kendiliğinden soruşturma başlatır.
1. Delilleri topla
- Zarar gören malın fotoğraflarını ve videolarını çek.
- Olay yerindeki ve çevredeki kamera kayıtlarının yerini not et. Görüntüler kısa sürede silinebileceği için savcılıktan bunların istenmesini hemen talep et.
- Olayı gören tanıkların adlarını ve telefon numaralarını kaydet.
- Zararın tutarını gösteren belgeleri, örneğin onarım faturalarını ya da ekspertiz raporlarını sakla.
2. Şikâyet et
Basit mala zarar verme suçunda şikâyet süresi, olayı ve faili öğrendiğin tarihten itibaren altı aydır. Bu süreyi kaçırırsan şikâyet hakkın düşer.
Şikâyetini polis ya da jandarma karakoluna, Cumhuriyet başsavcılığına ya da UYAP Vatandaş Portal üzerinden yapabilirsin. Faili tanımıyorsan, "şüpheli şahıs ya da şahıslar hakkında" şikâyette bulunabilirsin.
3. Uzlaştırma ve etkin pişmanlık
Basit mala zarar verme suçunda dosya, dava açılmadan önce uzlaştırmaya gönderilir. Uzlaştırmada zararının ödenmesi karşılığında anlaşabilirsin. Anlaşmak zorunda değilsin.
Fail, kovuşturma başlamadan önce zararı tamamen giderirse cezası üçte ikiye kadar, hüküm verilmeden önce giderirse yarıya kadar indirilir (TCK md. 168). Bu düzenleme, failin zararını ödemesi için bir teşvik oluşturur.
Yakınlar arasında
Mala zarar verme suçu; ayrılık kararı verilmemiş eşler arasında, anne baba ile çocuklar arasında ya da aynı konutta birlikte yaşayan kardeşler arasında işlenirse, faile ceza verilmez (TCK md. 167). Ancak bu durum, zararın tazmin edilmesi hakkını ortadan kaldırmaz.
Zararının karşılanması
Ceza davasından ayrı olarak, uğradığın zararın tazmini için hukuk mahkemesinde dava açabilirsin. Zarar gören malın onarım bedelini, değer kaybını ve gerekirse manevi tazminat isteyebilirsin.
Malın sigortalıysa, örneğin aracın kaskoluysa, sigorta şirketine de başvurabilirsin. Sigorta şirketi zararını öder ve ödediği tutarı faile rücu eder.
Kısaca yapılacaklar
- Zararın fotoğraflarını ve videolarını çek.
- Kamera kayıtlarının istenmesi için hemen savcılığa başvur.
- Altı ay içinde şikâyetçi ol.
- Onarım faturalarını ve ekspertiz raporlarını sakla.
- Sigortan varsa sigorta şirketine başvur.
- Zararın ödenmezse tazminat davası aç.
En çok sorulan sorular
Hangi davranışlar mala zarar verme sayılır?
Başkasının malını bilerek yıkmak, tahrip etmek, bozmak, kullanılamaz hâle getirmek ya da kirletmek.
Kazara verilen zarar suç olur mu?
Hayır. Suç için zararın bilerek ve isteyerek verilmesi gerekir; kazara verilen zarar yalnızca tazminat doğurur.
Mala zarar vermenin cezası nedir?
Temel hâlde dört aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır ve şikâyete bağlıdır.
Şikâyet süresi ne kadar?
Olayı ve faili öğrendiğin tarihten itibaren altı ay.
Uzlaştırma nedir?
Basit mala zarar vermede dosya dava açılmadan önce uzlaştırmaya gönderilir; zararın ödenmesi karşılığında anlaşabilirsin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.