Marka Tescili Nasıl Yapılır? Markam Taklit Edilirse Ne Yapmalıyım?
Kendi işini kurdun, bir isim ve logo buldun, belki sosyal medyada satışa da başladın. Sonra biri senin markana çok benzeyen bir isimle aynı ürünleri satmaya başladı ya da "bu marka bize ait, kullanmayı bırak" diye ihtarname gönderdi. "Marka tescili şart mı, nasıl yapılır, benim markamı başkası kullanırsa ne yapabilirim?" diye merak ediyorsun. Bu rehberde marka tescilini, koruma süresini ve marka hakkının ihlalinde yapılabilecekleri anlatıyoruz.
Marka nedir?
Kanuna göre marka; bir işletmenin mallarını ya da hizmetlerini diğer işletmelerinkinden ayırt etmeye yarayan ve sicilde açık ve kesin şekilde gösterilebilen her türlü işarettir. Marka:
- Kişi adları dahil sözcükler,
- Şekiller, logolar,
- Renkler, harfler, sayılar,
- Sesler,
- Malların ya da ambalajlarının biçimi
gibi işaretlerden oluşabilir.
Marka tescili neden önemli?
Kanuna göre marka koruması tescil yoluyla elde edilir. Tescilli marka üzerindeki haklar yalnızca marka sahibine aittir. Markanı tescil ettirmezsen, başkası aynı ismi senden önce tescil ettirebilir ve seni o ismi kullanmaktan men edebilir.
Hangi işaretler marka olarak tescil edilmez?
Kanuna göre şu işaretler marka olarak tescil edilemez:
- Ayırt edici niteliği olmayan işaretler,
- Malın cinsini, kalitesini, miktarını, amacını, değerini ya da coğrafi kaynağını belirten işaretler (örneğin sadece "taze ekmek" ifadesi),
- Aynı ya da aynı türdeki mallar için daha önce tescil edilmiş ya da başvurusu yapılmış bir marka ile aynı ya da ayırt edilemeyecek kadar benzer işaretler,
- Ticarette herkes tarafından kullanılan işaretler,
- Halkı malın niteliği ya da kaynağı konusunda yanıltacak işaretler,
- Dini değerleri ya da sembolleri içeren işaretler,
- Kamu düzenine ya da genel ahlaka aykırı işaretler,
- Tescilli coğrafi işaret içeren işaretler.
Marka tescili nasıl yapılır?
Marka başvurusu Türk Patent ve Marka Kurumu'na yapılır. Başvuruda:
- Başvuru sahibinin kimlik bilgilerini içeren başvuru formu,
- Marka örneği (logo ya da yazı),
- Markanın kullanılacağı mal ya da hizmetlerin listesi,
- Başvuru ücretinin ödendiğini gösteren bilgi
yer almalıdır.
Mal ve hizmet sınıfları
Marka, başvuruda belirttiğin mal ve hizmet sınıfları için korunur. Örneğin markanı sadece giyim için tescil ettirdiysen, başka bir sınıf için koruma sağlamayabilir. Bu yüzden sınıfları dikkatli seçmelisin.
Yayın ve itiraz
Başvuru, Kurum tarafından incelendikten sonra bültende yayımlanır. Markanın tescil edilmemesi gerektiğini düşünen kişiler, yayımdan itibaren iki ay içinde yazılı ve gerekçeli olarak itiraz edebilir. Daha önce tescil edilmiş bir markayla karıştırılma ihtimali varsa, itiraz üzerine başvuru reddedilebilir.
Kurum kararına itiraz
Kurumun verdiği kararlara karşı, kararın bildiriminden itibaren iki ay içinde Kurum nezdinde yazılı ve gerekçeli olarak itiraz edilebilir.
Koruma süresi
Tescilli markanın koruma süresi başvuru tarihinden itibaren on yıldır. Bu süre on yıllık dönemler halinde yenilenebilir. Yenileme talebinin, koruma süresinin bitiminden önceki altı ay içinde yapılması ve yenileme ücretinin bu süre içinde ödenmesi gerekir.
Markayı kullanmazsan
Tescil tarihinden itibaren beş yıl içinde haklı bir sebep olmadan Türkiye'de ciddi şekilde kullanılmayan ya da kullanımına beş yıl kesintisiz ara verilen marka, talep üzerine iptal edilebilir. Yani markanı tescil ettirmen yetmez, onu kullanman da gerekir.
Markan izinsiz kullanılırsa
Marka hakkına tecavüz
Şu fiiller marka hakkına tecavüz sayılır:
- Marka sahibinin izni olmadan markayı kullanmak,
- Markayı ya da ayırt edilemeyecek kadar benzerini kullanarak taklit etmek,
- Taklit olduğunu bildiği ya da bilmesi gerektiği halde taklit ürünleri satmak, dağıtmak, ithal ya da ihraç etmek,
- Lisansla verilen hakları izinsiz genişletmek ya da başkasına devretmek.
Ceza
Başkasına ait marka hakkına tecavüz ederek mal üreten, hizmet sunan, satan, ithal ya da ihraç eden, ticari amaçla satın alan ya da depolayan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır.
Hukuk davası
Marka sahibi, tecavüzün durdurulmasını, tecavüz eden ürünlere el konulmasını ve uğradığı zararın tazminini mahkemeden isteyebilir.
Kısaca yapılacaklar
- Marka seçmeden önce Türk Patent ve Marka Kurumu'nun veritabanında benzer marka araştırması yap.
- Markanın ayırt edici olmasına dikkat et.
- Kullanacağın tüm mal ve hizmet sınıflarını başvuruda belirt.
- Bülten yayınını ve itirazları takip et.
- Tescil sonrası markanı fiilen kullan ve kullanımını belgele.
- Koruma süresinin bitiminden önceki altı ay içinde yenileme yap.
- Markan taklit edilirse delilleri topla ve hukuki yollara başvur.
Dayanak mevzuat
- 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m. 4: Marka, işletmenin mal veya hizmetlerini ayırt eden ve sicilde gösterilebilen sözcük, şekil, renk, harf, sayı, ses ve ambalaj biçimi gibi her tür işaretten oluşabilir.
- 6769 sayılı Kanun m. 5: Ayırt edici olmayan, tanımlayıcı, önceki markayla aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer, yanıltıcı, dini değer içeren ve kamu düzenine aykırı işaretler tescil edilmez.
- 6769 sayılı Kanun m. 7: Marka koruması tescille elde edilir ve haklar münhasıran marka sahibine aittir.
- 6769 sayılı Kanun m. 9 ve m. 26: Tescilden itibaren beş yıl içinde ciddi biçimde kullanılmayan veya kullanımına beş yıl ara verilen marka talep üzerine Kurumca iptal edilir.
- 6769 sayılı Kanun m. 11: Başvuru; kimlik bilgileri, marka örneği, mal ve hizmet listesi ve ücretin ödendiği bilgisini içerir.
- 6769 sayılı Kanun m. 18 ve m. 20: Yayımlanan başvuruya yayımdan, Kurum kararlarına ise bildirimden itibaren iki ay içinde itiraz edilir.
- 6769 sayılı Kanun m. 23: Koruma süresi başvuru tarihinden itibaren on yıldır, onar yıllık dönemlerle yenilenir; yenileme süre bitiminden önceki altı ay içinde yapılır.
- 6769 sayılı Kanun m. 29-30: Marka hakkına tecavüz sayılan fiiller; tecavüz ederek mal üreten, satan veya ithal edenlere bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası.
En çok sorulan sorular
Marka tescili zorunlu mu?
Marka tescil ettirmek zorunlu değildir. Ancak kanuna göre marka koruması tescille elde edilir. Tescil ettirmezsen, başkası aynı markayı tescil ettirip seni o ismi kullanmaktan men edebilir.
Marka tescili kaç yıl geçerli?
Tescilli markanın koruma süresi başvuru tarihinden itibaren on yıldır. Bu süre, yenileme yapılarak on yıllık dönemler halinde sınırsız olarak uzatılabilir.
Benim markama benzer bir başvuru yapıldı, ne yapabilirim?
Başvuru bültende yayımlandıktan sonra iki ay içinde Türk Patent ve Marka Kurumu'na yazılı ve gerekçeli olarak itiraz edebilirsin.
Tescilli markamı kullanmazsam ne olur?
Tescilden itibaren beş yıl içinde haklı bir sebep olmadan markanı ciddi şekilde kullanmazsan ya da kullanımına beş yıl ara verirsen, ilgili kişilerin talebi üzerine markan iptal edilebilir.
Taklit ürün satmanın cezası ne?
Başkasına ait marka hakkına tecavüz ederek ürün üreten, satan, ithal ya da depolayan kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası alır.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.