Memur Gizli Bilgileri Başkasına Anlattı: Göreve İlişkin Sırrın Açıklanması Suçu
Hakkındaki gizli bir soruşturma kararını, belediyedeki bir memur senden önce karşı tarafa haber vermiş. Ya da bir kurumda çalışan tanıdığın, görevi nedeniyle öğrendiği gizli bir ihale kararını veya dosyandaki bilgileri başkalarına anlatmış. "Memur görevi gereği öğrendiği gizli bilgileri anlatabilir mi, bunun cezası ne?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde göreve ilişkin sırrın açıklanması suçunu ve kişisel verilerin yayılmasıyla farkını anlatıyoruz.
Suç nasıl oluşur?
Bir kamu görevlisi, görevi nedeniyle kendisine verilen veya görevi sırasında öğrendiği ve gizli kalması gereken:
- Belgeleri,
- Kararları,
- Emirleri,
- Diğer tebligatı,
açıklar, yayınlar veya herhangi bir şekilde başkalarının bu bilgileri öğrenmesini kolaylaştırırsa göreve ilişkin sırrın açıklanması suçunu işler. Örneğin:
- Gizli yürütülen bir soruşturmada çıkacak arama veya yakalama kararını şüpheliye haber vermek,
- Henüz açıklanmamış bir sınav sorusunu veya ihale bilgisini paylaşmak,
- Gizlilik derecesi taşıyan bir yazıyı basına sızdırmak,
- Gizli bir belgenin fotoğrafını çekip başkasına göndermek.
Cezası nedir?
Bu suçun cezası bir yıldan dört yıla kadar hapistir. Kamu görevlisinin görevi sona erdikten sonra, örneğin emekli olduktan veya istifa ettikten sonra bu bilgileri açıklaması da aynı cezayı gerektirir.
Suç şikayete bağlı değildir; savcılık öğrendiğinde kendiliğinden soruşturur. Ayrıca memur hakkında disiplin soruşturması da açılabilir. Devlet memurlarının kamu hizmetleriyle ilgili gizli bilgileri, görevden ayrılmış olsalar bile yetkili makamın izni olmadan açıklamaları yasaktır.
Kimler kamu görevlisi sayılır?
Kamusal bir faaliyetin yürütülmesine atama, seçilme veya başka bir yolla sürekli, süreli ya da geçici olarak katılan herkes kamu görevlisidir. Memurlar, sözleşmeli personel, belediye çalışanları, öğretmenler, devlet hastanesi çalışanları ve seçilmiş yöneticiler bu kapsamda değerlendirilebilir.
Kişisel verilerin yayılmasıyla farkı
Kamu görevlisi, görevi nedeniyle eriştiği senin kişisel verilerini, örneğin adresini, sağlık bilgilerini veya telefon numaranı başkasına verdiyse, olay kişisel verileri hukuka aykırı olarak verme veya yayma suçu olarak da değerlendirilebilir. Bu suç kamu görevlisi tarafından görevin verdiği yetki kötüye kullanılarak işlenirse ceza yarı oranında artırılır. Ayrıntılar için Hakkını Sor'daki kişisel verileri yayma suçu rehberine bakabilirsin.
Hangi suçun oluştuğu, açıklanan bilginin niteliğine göre belirlenir: Göreve ilişkin gizli belge, karar veya emir mi, yoksa bir kişiye ait kişisel veri mi?
Ne yapmalısın?
- Bilginin kimden ve nasıl sızdığını gösteren mesajları, ekran görüntülerini ve tanıkları topla.
- Açıklanan bilginin gizli nitelikte olduğunu gösteren belgeleri belirle.
- Cumhuriyet başsavcılığına şikayet dilekçesi ver.
- Görevlinin bağlı olduğu kuruma da idari şikayette bulun. Bunun için Hakkını Sor'daki kamu görevlisini şikayet rehberine bakabilirsin.
- Kişisel verilerin paylaşıldıysa Kişisel Verileri Koruma Kurumuna da başvurabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Bilginin sızdığını gösteren delilleri ve tanıkları topla.
- Açıklanan bilginin gizli olduğunu gösteren belgeleri belirle.
- Savcılığa şikayette bulun.
- Görevlinin kurumuna idari şikayet yap.
- Kişisel verilerin yayıldıysa KVKK'ya da başvur.
Dayanak mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 258: Görevi nedeniyle öğrendiği ve gizli kalması gereken belgeleri, kararları, emirleri ve diğer tebligatı açıklayan, yayınlayan veya başkalarının öğrenmesini kolaylaştıran kamu görevlisine bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası verilir; görev sona erdikten sonra açıklayana da aynı ceza verilir.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 6/1-c: Kamusal faaliyetin yürütülmesine atama, seçilme veya herhangi bir şekilde sürekli, süreli ya da geçici olarak katılan kişi kamu görevlisidir.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 136: Kişisel verileri hukuka aykırı olarak başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişiye iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası verilir.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 137/1-a: Kişisel verilere ilişkin suçlar kamu görevlisi tarafından görevinin verdiği yetki kötüye kullanılarak işlenirse ceza yarı oranında artırılır.
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m. 31: Devlet memurlarının kamu hizmetleriyle ilgili gizli bilgileri, görevden ayrılmış olsalar bile yetkili bakanın yazılı izni olmadan açıklamaları yasaktır.
En çok sorulan sorular
Memur gizli bilgiyi açıklarsa ne ceza alır?
Göreve ilişkin gizli belge, karar veya emirleri açıklayan kamu görevlisine bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası verilir.
Emekli olan memur gizli bilgileri açıklayabilir mi?
Hayır. Görev sona erdikten sonra yapılan açıklama da aynı cezayı gerektirir.
Bu suç şikayete bağlı mı?
Hayır. Savcılık suçu öğrendiğinde kendiliğinden soruşturur.
Memur adresimi veya sağlık bilgilerimi başkasına verdi, hangi suç?
Bu durum kişisel verileri hukuka aykırı olarak verme suçu olarak değerlendirilebilir; kamu görevlisi tarafından yetkisi kötüye kullanılarak işlenirse ceza artırılır.
Memur hakkında nereye şikayet edebilirim?
Savcılığa şikayet dilekçesi verebilir, ayrıca görevlinin bağlı olduğu kuruma idari şikayette bulunabilirsin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.