Memur Görevden Uzaklaştırılırsa Ne Olur? Maaş, Süre ve Göreve Dönüş
Bir sabah kurumuna gittiğinde eline bir yazı tutuşturuldu: "Hakkınızda yürütülen soruşturma nedeniyle görevden uzaklaştırılmanıza karar verilmiştir." Ne kadar süre evde kalacağını, maaşının kesilip kesilmeyeceğini, bu kararın disiplin cezası olup olmadığını bilmiyorsun. "Memur görevden uzaklaştırılırsa ne olur, ne zaman göreve dönerim?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde Devlet Memurları Kanunu'ndaki görevden uzaklaştırma tedbirini, maaş durumunu ve göreve dönüş yollarını anlatıyoruz.
Görevden uzaklaştırma nedir?
Görevden uzaklaştırma bir ceza değil, ihtiyati bir tedbirdir. Kamu hizmetinin gerektirdiği hallerde, görevi başında kalması sakıncalı görülen memur geçici olarak görevinden uzaklaştırılır. Amaç çoğu zaman soruşturmanın sağlıklı yürümesi, delillerin karartılmasının önlenmesi veya hizmetin zarar görmemesidir.
Bu tedbir:
- Disiplin soruşturmasının herhangi bir aşamasında alınabilir.
- Hakkında ceza davası açılmış ya da ceza kovuşturması yürütülen memurlar için de uygulanabilir.
Görevden uzaklaştırılman, suçlu ya da kusurlu olduğun anlamına gelmez. Sonuç soruşturma veya yargılama bitince ortaya çıkar.
Kim karar verebilir?
Görevden uzaklaştırmaya yetkili olanlar şunlardır:
- Atamaya yetkili amirler
- Bakanlık ve genel müdürlük müfettişleri
- İllerde valiler
- İlçelerde kaymakamlar (ilçe idare şube başkanları için valinin onayı gerekir)
Vali veya kaymakam görevden uzaklaştırma kararı verirse bu durum memurun kurumuna hemen bildirilir.
Amir soruşturmayı başlatmak zorunda
Görevden uzaklaştırılan memur hakkında, uzaklaştırmayı izleyen on iş günü içinde soruşturmaya başlanması şarttır. Soruşturmayı hemen başlatmayan ya da bu tedbiri keyfi olarak, kin veya garaz nedeniyle uyguladığı anlaşılan amir hukuki, mali ve cezai olarak sorumlu olur.
Tedbir kaldırılması gerektiği halde kaldırmayan görevli için de aynı sorumluluk geçerlidir.
Maaşın kesilir mi?
Görevden uzaklaştırıldığın sürede maaşın tamamen kesilmez:
- Aylığının üçte ikisi ödenir.
- Kanundaki sosyal hak ve yardımlardan yararlanmaya devam edersin.
Aynı kural, görevle ilgili olsun olmasın herhangi bir suçtan gözaltına alınan veya tutuklanan memurlar için de geçerlidir.
Soruşturma veya yargılama lehine sonuçlanırsa, yani aşağıdaki "göreve dönmek zorunlu olan haller"den biri gerçekleşirse:
- Kesilen üçte birlik kısım sana geri ödenir.
- Görevden uzak kaldığın süre kademe ilerlemende hesaba katılır.
Görevden uzaklaştırma ne kadar sürer?
Süre, tedbirin sebebine göre değişir:
- Disiplin soruşturması nedeniyle görevden uzaklaştırma en fazla üç ay sürebilir. Bu süre sonunda hakkında bir karar verilmemişse göreve başlatılırsın.
- Ceza kovuşturması nedeniyle görevden uzaklaştırmada belirli bir üst süre yoktur; ancak yetkili amir durumunu her iki ayda bir incelemek, göreve dönüp dönmeyeceğine karar vermek ve bunu sana yazılı olarak bildirmek zorundadır.
İki ayda bir yapılması gereken bu inceleme yapılmıyorsa kurumuna yazılı başvurarak durumunun değerlendirilmesini isteyebilirsin.
Göreve dönmek zorunlu olan haller
Soruşturma veya yargılama sonunda şu kararlardan biri verilir ve kesinleşirse görevden uzaklaştırma tedbiri kaldırılır:
- Memurluktan çıkarma dışında başka bir disiplin cezası verilmesi
- Yargılamanın men'i veya beraat kararı
- Hüküm verilmeden önce davanın genel af ile ortadan kalkması
- Memurluğa engel olmayan bir cezaya hükmedilip cezanın ertelenmesi
Ayrıca soruşturmaya konu fiiller hizmetin devamına engel değilse amir tedbiri her zaman kaldırabilir. Soruşturma sonunda memurluktan çıkarma veya cezai işlem gerekmediği anlaşılırsa tedbir hemen kaldırılmalıdır.
Karara karşı ne yapabilirsin?
Görevden uzaklaştırma kararı bir idari işlemdir. Bu nedenle:
- Kararın sana tebliğinden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açabilirsin.
- Dava ile birlikte yürütmenin durdurulmasını isteyerek göreve daha erken dönmeyi talep edebilirsin. Bunun için Hakkını Sor'daki dava sürerken idarenin işlemi nasıl durdurulur rehberine bakabilirsin.
- Tedbir sonrasında disiplin cezası verilirse cezaya ayrıca itiraz edebilir veya dava açabilirsin. Bunun için memura verilen disiplin cezasına nasıl itiraz edilir rehberine bakabilirsin.
Kararın gerekçesiz olması, yetkisiz kişi tarafından verilmesi, on iş günü içinde soruşturma başlatılmaması veya üç aylık sürenin aşılması davada öne sürebileceğin önemli noktalardır.
Kısaca yapılacaklar
- Görevden uzaklaştırma yazısını ve tebliğ tarihini sakla.
- Kararı kimin verdiğine ve gerekçesine bak.
- On iş günü içinde soruşturma başlatılıp başlatılmadığını takip et.
- Disiplin soruşturmasında üç aylık süreyi, ceza kovuşturmasında iki ayda bir yapılması gereken incelemeyi kontrol et.
- Maaşının üçte ikisinin ödendiğini bordrodan kontrol et.
- Haksız olduğunu düşünüyorsan altmış gün içinde iptal davası aç ve yürütmenin durdurulmasını iste.
- Lehine sonuç çıkarsa kesilen üçte birlik kısmın ödenmesini ve sürenin kademe ilerlemene sayılmasını yazılı olarak talep et.
Dayanak mevzuat
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m. 137: Görevden uzaklaştırma, görevi başında kalması sakıncalı görülen memurlar hakkında alınan ihtiyati bir tedbirdir ve soruşturmanın her aşamasında alınabilir.
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m. 138: Atamaya yetkili amirler, bakanlık ve genel müdürlük müfettişleri, valiler ve kaymakamlar görevden uzaklaştırmaya yetkilidir.
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m. 139: Görevden uzaklaştırmayı izleyen on iş günü içinde soruşturmaya başlanması şarttır; keyfi veya kin ve garaz nedeniyle işlem yapan amir hukuki, mali ve cezai olarak sorumludur.
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m. 140: Hakkında ceza kovuşturması yapılan memurlar da görevden uzaklaştırılabilir.
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m. 141: Görevden uzaklaştırılan, gözaltına alınan veya tutuklanan memura aylığının üçte ikisi ödenir; göreve dönüş halleri gerçekleşirse kesilen üçte bir ödenir ve geçen süre kademe ilerlemesinde değerlendirilir.
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m. 142: Memurluktan çıkarma veya cezai işlem gerekmeyen memurlar için tedbir derhal kaldırılır.
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m. 143: Memurluktan çıkarma dışında disiplin cezası, beraat, genel af veya memurluğa engel olmayan ertelenmiş ceza kararlarının kesinleşmesiyle tedbir kaldırılır.
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m. 144: Soruşturmaya konu fiiller hizmete engel değilse tedbir her zaman kaldırılabilir.
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m. 145: Disiplin nedeniyle görevden uzaklaştırma en çok üç ay sürer; ceza kovuşturmasında memurun durumu iki ayda bir incelenir ve sonuç yazıyla bildirilir.
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 7/1: Özel kanunlarda ayrı süre yoksa dava açma süresi idare mahkemelerinde altmış gündür.
En çok sorulan sorular
Görevden uzaklaştırma disiplin cezası mıdır?
Hayır. Görevden uzaklaştırma ihtiyati bir tedbirdir; disiplin cezası değildir ve sicilde ceza gibi işlem görmez.
Görevden uzaklaştırılan memur maaş alır mı?
Evet. Aylığının üçte ikisi ödenir ve sosyal haklardan yararlanmaya devam eder. Lehine sonuç çıkarsa kesilen üçte bir de ödenir.
Görevden uzaklaştırma en fazla kaç ay sürer?
Disiplin soruşturması nedeniyle verilen tedbir en fazla üç ay sürer. Ceza kovuşturmasında üst süre yoktur ama durum iki ayda bir incelenmek zorundadır.
Beraat edersem göreve döner miyim?
Evet. Beraat kararı kesinleşince görevden uzaklaştırma tedbiri kaldırılır ve göreve başlatılırsın.
Görevden uzaklaştırma kararına dava açılır mı?
Evet. Tebliğden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açabilir, yürütmenin durdurulmasını isteyebilirsin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.