Memur Siyasi Paylaşım Yapabilir mi? Parti Üyeliği, Sosyal Medya ve Basına Demeç
Seçim yaklaşıyor ve sosyal medyada bir siyasetçinin açıklamasını paylaşmak istiyorsun. Ya da bir arkadaşın seni bir partinin il kongresine davet etti; yerel bir gazeteci de kurumunla ilgili bir konuda görüşünü sordu. "Memur siyasi paylaşım yapabilir mi, bir partiye üye olabilir mi, gazeteye konuşursam ceza alır mıyım?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde Devlet Memurları Kanunu'ndaki tarafsızlık yükümlülüğünü ve bunun ihlalinde verilebilecek disiplin cezalarını anlatıyoruz.
Memurun tarafsızlık yükümlülüğü
Devlet memurları:
- Siyasi partiye üye olamaz.
- Herhangi bir siyasi parti, kişi veya zümrenin yararını veya zararını hedef tutan davranışta bulunamaz.
- Görevlerini yaparken dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep ayrımı yapamaz.
- Hiçbir şekilde siyasi ve ideolojik amaçlı beyanda ve eylemde bulunamaz, bu eylemlere katılamaz.
Bu yasak, memurun siyasi görüşü olmasını veya oy kullanmasını engellemez. Oy kullanmak, siyasi görüşe sahip olmak ve kendi düşünceni özel olarak paylaşmak yasak değildir. Yasaklanan şey, belirli bir partinin yararına veya zararına yönelik propaganda niteliğinde davranışlardır.
Sosyal medyada paylaşım yapabilir miyim?
Kanunda sosyal medyaya özel bir madde yoktur; ancak sosyal medyadaki paylaşımlar da yukarıdaki tarafsızlık kuralları ve disiplin hükümleri kapsamında değerlendirilir. Uygulamada sorun yaratabilecek paylaşımlar şunlardır:
- Belirli bir partiye oy istemek, parti propagandası yapmak
- Bir partiyi veya siyasetçiyi hedef alan, aşağılayıcı içerikler
- Kurumun, amirlerin veya iş arkadaşlarının hakaret içeren biçimde eleştirilmesi
- Göreve ilişkin gizli bilgilerin veya belgelerin paylaşılması
Genel nitelikteki görüş açıklamaları ise ifade özgürlüğü kapsamında kalabilir. Bir paylaşımın disiplin cezası gerektirip gerektirmediği; içeriğe, dile, paylaşımın yaygınlığına ve memurun görevine göre değerlendirilir. Yargı kararlarında da ifade özgürlüğü ile tarafsızlık yükümlülüğü arasında denge kurulmaya çalışılır.
Tereddüt ettiğin bir paylaşımı yapmamak, hesabında kurumunu ve unvanını belirtmemek ve dili ölçülü tutmak en güvenli yoldur.
Hangi davranışa hangi ceza verilir?
Kanunda siyasi davranışlarla ilgili başlıca disiplin cezaları şöyledir:
- Herhangi bir siyasi parti yararına veya zararına fiilen faaliyette bulunmak: kademe ilerlemesinin durdurulması
- Görevin yerine getirilmesinde siyasi düşünce, din, mezhep gibi ayrımlar yapmak: kademe ilerlemesinin durdurulması
- Siyasi partiye girmek: Devlet memurluğundan çıkarma
- Yasaklanmış yayınları veya siyasi ya da ideolojik amaçlı bildiri, afiş, pankart ve benzerlerini basmak, çoğaltmak, dağıtmak veya kurumda asmak: Devlet memurluğundan çıkarma
- İdeolojik veya siyasi amaçlarla kurumun huzur ve çalışma düzenini bozmak, boykot ve işgal gibi eylemlere katılmak: Devlet memurluğundan çıkarma
Ayrıca hizmet dışında memurun itibar ve güven duygusunu sarsan davranışlar kınama, hizmet içinde bu tür davranışlar aylıktan kesme cezası gerektirebilir.
Basına konuşabilir miyim?
Memurlar kamu görevleri hakkında basına, haber ajanslarına, radyo ve televizyon kuruluşlarına bilgi veya demeç veremez. Bu konuda bilgi ancak bakanın yetkili kıldığı görevliler, illerde valiler veya valinin yetkili kıldığı görevliler tarafından verilebilir.
Yetkili olmadığı halde basına bilgi veya demeç vermek kınama cezası gerektirir. Göreve ilişkin gizli bilgileri açıklamak ise daha ağır disiplin cezalarına ve ceza davasına konu olabilir. Bunun için Hakkını Sor'daki memur gizli bilgileri başkasına anlattı rehberine bakabilirsin.
Göreviyle ilgisi olmayan bir konuda, örneğin bir hobin hakkında kişisel olarak röportaj vermen bu yasak kapsamında değildir.
Disiplin soruşturması açılırsa
- Sana yöneltilen suçlamayı ve hangi paylaşımın konu edildiğini yazılı olarak öğren.
- Savunma için verilen süreyi kaçırma; savunmanı yazılı ver.
- Paylaşımın bağlamını, kişisel nitelikte olduğunu ve propaganda amacı taşımadığını açıkla.
- Ceza verilirse itiraz ve dava yollarını kullan. Bunun için memura verilen disiplin cezasına nasıl itiraz edilir rehberine bakabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Siyasi partiye üye olma; bu, memurluktan çıkarma sebebidir.
- Sosyal medyada parti propagandası yapma, oy isteme.
- Kurumunu, amirlerini veya siyasetçileri hakaret içeren dille eleştirme.
- Göreve ilişkin konularda yetkin yoksa basına demeç verme.
- Görevde kimseye siyasi görüşü nedeniyle farklı davranma.
- Soruşturma açılırsa savunmanı süresinde ve yazılı ver.
Dayanak mevzuat
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m. 7: Memurlar siyasi partiye üye olamaz, bir siyasi parti, kişi veya zümrenin yararını veya zararını hedef tutan davranışta bulunamaz, görevlerinde ayrım yapamaz ve hiçbir şekilde siyasi ve ideolojik amaçlı beyanda ve eylemde bulunamaz.
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m. 15: Memurlar kamu görevleri hakkında basına, haber ajanslarına veya radyo ve televizyon kurumlarına bilgi veya demeç veremez; bilgi ancak yetkili kılınan görevlilerce verilebilir.
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m. 125: Yetkisiz olarak basına demeç vermek kınama; siyasi parti yararına veya zararına fiilen faaliyette bulunmak ve görevde ayrım yapmak kademe ilerlemesinin durdurulması; siyasi partiye girmek, siyasi veya ideolojik amaçlı bildiri ve afiş dağıtmak ya da asmak ve ideolojik veya siyasi amaçlı boykot ve işgal gibi eylemlere katılmak Devlet memurluğundan çıkarma cezası gerektirir.
En çok sorulan sorular
Memur siyasi partiye üye olabilir mi?
Hayır. Memurlar siyasi partiye üye olamaz; siyasi partiye girmek Devlet memurluğundan çıkarma cezası gerektirir.
Memur sosyal medyada siyasi paylaşım yapabilir mi?
Belirli bir partinin yararına veya zararına propaganda niteliğindeki paylaşımlar disiplin cezasına yol açabilir. Genel nitelikteki ölçülü görüş açıklamaları ise ifade özgürlüğü kapsamında kalabilir.
Memur oy kullanabilir mi?
Evet. Oy kullanmak ve siyasi görüşe sahip olmak yasak değildir.
Memur gazeteye röportaj verebilir mi?
Kamu görevleri hakkında yetkisi yoksa veremez; yetkisiz demeç kınama cezası gerektirir. Göreviyle ilgisi olmayan kişisel konularda röportaj vermek yasak kapsamında değildir.
Siyasi paylaşım yüzünden memurluktan atılır mıyım?
Siyasi partiye girmek, siyasi veya ideolojik amaçlı bildiri ve afiş dağıtmak gibi ağır fiiller memurluktan çıkarma sebebidir. Parti yararına veya zararına faaliyet ise kademe ilerlemesinin durdurulması cezası gerektirir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.