Memura Verilen Disiplin Cezasına Nasıl İtiraz Edilir?
Devlet memuru olarak sana uyarma, kınama ya da aylıktan kesme gibi bir disiplin cezası verildiyse bu ceza kesin değildir. Cezaya itiraz edebilir, gerekirse idare mahkemesinde dava açabilirsin. Ancak süreler çok kısadır. Bu rehberde Devlet Memurları Kanunu'na göre disiplin cezalarını, savunma hakkını ve itiraz yollarını anlatıyoruz.
Disiplin cezaları nelerdir?
Devlet Memurları Kanunu'nda beş disiplin cezası vardır (657 s.K. md. 125):
- Uyarma: Görevde daha dikkatli olunması gerektiğinin yazıyla bildirilmesi.
- Kınama: Memurun görevinde kusurlu sayıldığının yazıyla bildirilmesi.
- Aylıktan kesme: Brüt aylıktan belirli bir oranda kesinti yapılması.
- Kademe ilerlemesinin durdurulması: Memurun bir süre kademe ilerlemesinin durdurulması.
- Devlet memurluğundan çıkarma: Bir daha devlet memurluğuna atanmamak üzere memurluktan çıkarılma.
Hangi fiile hangi cezanın verileceği kanunda tek tek sayılmıştır. Kanunda sayılmayan bir davranış için ceza verilemez.
Savunma hakkın var
Savunman alınmadan sana disiplin cezası verilemez (657 s.K. md. 130). Savunma için sana en az yedi günlük süre verilmelidir.
- Savunma istem yazısında sana hangi fiilin isnat edildiği açıkça belirtilmelidir.
- Savunmanı yazılı olarak ve süresi içinde ver. Süresinde savunma vermezsen savunma hakkından vazgeçmiş sayılırsın.
- Savunmanda olayı kendi açından anlat, tanıklarını ve belgelerini göster.
- Soruşturmacının dosyadaki belgeleri ve tanık ifadelerini görmek istediğini belirtebilirsin.
Savunma alınmadan ya da yeterli süre verilmeden verilen ceza, mahkemede iptal edilmesi için güçlü bir sebeptir.
Zamanaşımı
Disiplin cezası verebilmek için süreler vardır (657 s.K. md. 127):
- Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması gerektiren fiillerde, yetkili amirin olayı öğrendiği tarihten itibaren bir ay içinde disiplin soruşturmasına başlanmalıdır.
- Devlet memurluğundan çıkarma gerektiren fiillerde bu süre altı aydır.
- Her durumda, disiplin cezası fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içinde verilmelidir.
Bu süreler geçtikten sonra verilen ceza hukuka aykırıdır.
İtiraz ve dava yolları
- Uyarma ve kınama: Bu cezalara karşı önce disiplin kuruluna itiraz edebilirsin. İtiraz süresi, cezanın tebliğinden itibaren yedi gündür. Disiplin kurulu itirazı karara bağlar; bu karara karşı idare mahkemesinde dava açabilirsin.
- Aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve memurluktan çıkarma: Bu cezalara karşı doğrudan idare mahkemesinde iptal davası açabilirsin.
İdare mahkemesinde dava açma süresi, cezanın ya da itiraz kararının tebliğinden itibaren 60 gündür. Hangi yolun izleneceği, kurumuna ve sana uygulanan mevzuata göre farklılık gösterebileceği için ceza yazısındaki itiraz bilgisini dikkatle oku.
Ceza kaydının silinmesi
Disiplin cezaları zamanla özlük dosyandan silinebilir (657 s.K. md. 133). Bunun için:
- Uyarma ve kınama cezalarında cezanın uygulandığı tarihten itibaren beş yıl,
- Diğer cezalarda, memurluktan çıkarma hariç, on yıl geçmesi
ve bu süre içinde yeni bir disiplin cezası almamış olman gerekir. Silme işlemi kendiliğinden yapılmaz; atamaya yetkili amire dilekçeyle başvurman gerekir. Amir, bu süredeki davranışlarını değerlendirerek karar verir.
Kısaca yapılacaklar
- Savunma istem yazısındaki süreyi kaçırma, savunmanı yazılı ver.
- Savunmada tanıklarını ve belgelerini göster.
- Soruşturmanın bir ay, cezanın iki yıl içinde verilip verilmediğini kontrol et.
- Uyarma ve kınamada yedi gün içinde itiraz et.
- Diğer cezalarda 60 gün içinde idare mahkemesinde dava aç.
- Süreler dolunca ceza kaydının silinmesi için başvur.
En çok sorulan sorular
Savunmam alınmadan disiplin cezası verilebilir mi?
Hayır. Savunma için en az yedi gün süre verilmeli; aksi hâlde ceza iptal sebebidir.
Uyarma ve kınama cezalarına nasıl itiraz edilir?
Tebliğden itibaren yedi gün içinde disiplin kuruluna itiraz edebilirsin.
Aylıktan kesme cezasına karşı ne yapabilirim?
Doğrudan idare mahkemesinde iptal davası açabilirsin.
Disiplin soruşturmasının zamanaşımı var mı?
Evet. Amirin öğrenmesinden itibaren bir ay içinde (memurluktan çıkarmada altı ay) soruşturma başlamalı ve ceza fiilden itibaren iki yıl içinde verilmelidir.
Kanunda sayılmayan bir davranış için ceza verilebilir mi?
Hayır. Hangi fiile hangi cezanın verileceği kanunda tek tek sayılmıştır.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.