Memurlar İş Bırakırsa Ceza Alır mı? Kamu Görevinin Terki ve Yapılmaması Suçu
Çalıştığın kamu kurumunda sendika, ücret artışı veya çalışma koşulları için bir günlük iş bırakma eylemi yapılacağını duyurdu. "Memurlar iş bırakırsa ceza alır mı, eyleme katılırsam başıma ne gelir?" diye düşünüyorsun. Ya da bir kamu kurumunda görevlilerin toplu şekilde işi yavaşlattığını, hizmetin aksadığını gördün. Bu rehberde kamu görevinin terki veya yapılmaması suçunu, sendikal iş bırakma eylemlerinin durumunu ve dikkat etmen gerekenleri anlatıyoruz.
Suç nasıl oluşur?
Kamu görevlileri hukuka aykırı olarak ve toplu biçimde:
- Görevlerini terk ederse,
- Görevlerine gelmezse,
- Görevlerini geçici de olsa kısmen veya tamamen yapmazsa,
- Görevlerini yavaşlatırsa,
her biri hakkında üç aydan bir yıla kadar hapis cezası verilir.
Bu suçun oluşması için eylemin toplu olması gerekir. Eyleme katılan kamu görevlisi sayısı üçten fazla değilse ceza verilmez. Tek bir memurun işe gelmemesi bu suçu oluşturmaz; ancak disiplin sorumluluğu doğurur.
Suç şikayete bağlı değildir; savcılık öğrendiğinde kendiliğinden soruşturur.
Sendikal iş bırakma eylemleri
Kamu görevlilerinin mesleki ve sosyal haklarıyla ilgili olarak, hizmeti aksatmayacak şekilde, geçici ve kısa süreli iş bırakmaları veya yavaşlatmaları halinde verilecek cezada indirim yapılabilir ya da hiç ceza verilmeyebilir.
Uygulamada sendikaların çağrısıyla yapılan bir veya iki günlük iş bırakma eylemleri, Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının da etkisiyle çoğunlukla sendikal hak kapsamında değerlendirilmektedir. Bu eylemlere katılan memurlara verilen disiplin cezaları birçok davada iptal edilmiştir.
Bununla birlikte her eylemin koşulları ayrı değerlendirilir. Eylemin süresi, hizmeti ne ölçüde aksattığı, sendikal bir amaca dayanıp dayanmadığı ve kanuni sınırların aşılıp aşılmadığı belirleyici olur.
İşçilerin durumu farklıdır
Bu suç yalnızca kamu görevlileri için geçerlidir. İşçilerin grev hakkı ise ayrı kurallara bağlıdır; kanuni şartlar sağlanmadan yapılan grevler kanun dışı sayılır ve farklı sonuçlar doğurur. İşçilerin grev hakkı için Hakkını Sor'daki grev hakkı rehberine bakabilirsin.
Disiplin sorumluluğu
Ceza davası açılmasa bile izinsiz ve mazeretsiz olarak göreve gelmemek, görev yerini terk etmek veya görevini aksatmak disiplin cezasını gerektirebilir. Devamsızlığın süresine göre disiplin cezası ağırlaşır.
Disiplin cezasına karşı, tebliğden itibaren süresi içinde itiraz edebilir ve idare mahkemesinde iptal davası açabilirsin. Memur izinleri hakkında bilgi için Hakkını Sor'daki memur izinleri rehberine bakabilirsin.
Eyleme katılacaksan
- Eylemin bir sendika tarafından, mesleki ve sosyal haklar için ilan edildiğinden emin ol.
- Eylemin tarihini, süresini ve sendikanın çağrı metnini sakla.
- Acil ve zorunlu hizmetlerin aksamamasına dikkat et.
- Eylem nedeniyle sana disiplin cezası verilirse sendikanın hukuk birimiyle iletişime geç ve itiraz süresini kaçırma.
- Hakkında ceza soruşturması başlatılırsa ifadeye avukatınla git.
Kısaca yapılacaklar
- Eylemin sendikal ve mesleki-sosyal hak amaçlı olduğunu belgele.
- Eylemin kısa süreli olmasına ve hizmetin aksamamasına dikkat et.
- Sendikanın çağrı metnini ve eyleme ilişkin belgeleri sakla.
- Disiplin cezasına karşı süresinde itiraz et ve dava aç.
- Ceza soruşturmasında avukat desteği al.
Dayanak mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 260/1: Hukuka aykırı olarak ve toplu biçimde görevini terk eden, göreve gelmeyen, görevini kısmen veya tamamen yapmayan veya yavaşlatan kamu görevlilerinin her birine üç aydan bir yıla kadar hapis cezası verilir; kamu görevlisi sayısı üçten fazla değilse ceza verilmez.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 260/2: Kamu görevlilerinin mesleki ve sosyal haklarıyla ilgili, hizmeti aksatmayacak biçimde, geçici ve kısa süreli iş bırakmaları veya yavaşlatmaları halinde cezada indirim yapılabilir veya ceza verilmeyebilir.
En çok sorulan sorular
Memurlar iş bırakırsa ceza alır mı?
Hukuka aykırı ve toplu iş bırakma üç aydan bir yıla kadar hapis cezası gerektirir. Ancak mesleki ve sosyal haklar için yapılan, hizmeti aksatmayan, kısa süreli eylemlerde ceza indirilebilir veya hiç verilmeyebilir.
Sendika çağrısıyla iş bıraktım, disiplin cezası alır mıyım?
Uygulamada sendikal amaçlı kısa süreli eylemler çoğunlukla sendikal hak kapsamında değerlendirilmekte ve verilen disiplin cezaları birçok davada iptal edilmektedir. Yine de her olay ayrı değerlendirilir.
Tek başıma işe gitmezsem bu suç olur mu?
Hayır. Bu suç için eylemin toplu olması ve üçten fazla kamu görevlisinin katılması gerekir. Tek başına işe gelmemek ise disiplin sorumluluğu doğurur.
Bu suç şikayete bağlı mı?
Hayır. Savcılık suçu öğrendiğinde kendiliğinden soruşturur.
İşçiler için de aynı kural mı geçerli?
Hayır. Bu suç yalnızca kamu görevlileri için geçerlidir; işçilerin grev hakkı ayrı kurallara bağlıdır.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.