Memurlarda Kademe ve Derece Nasıl İlerler? Terfi Şartları ve Disiplin Cezasının Etkisi
Maaş bordronda "9/2" ya da "7/3" gibi rakamlar görüyorsun ama ne anlama geldiklerini tam bilmiyorsun. Mesai arkadaşın senden sonra başladığı halde daha yüksek derecede; bir başkası ise aldığı disiplin cezası yüzünden kademesinin durduğunu söylüyor. "Memurlarda kademe ve derece nasıl ilerler, terfim neden gecikti?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde Devlet Memurları Kanunu'ndaki kademe ilerlemesi ve derece yükselmesi kurallarını anlatıyoruz.
Derece ve kademe ne demek?
- Derece: Memurun kadro ve aylık basamağıdır. En yüksek derece 1, en düşük derece 15'tir. Derece yükseldikçe sorumluluk ve maaş artar.
- Kademe: Aynı derecenin içindeki maaş basamaklarıdır. Kademe ilerledikçe görevin ve sorumluluğun değişmeden maaşın artar.
Bordronda gördüğün "9/2" ifadesi, dokuzuncu derecenin ikinci kademesinde olduğunu gösterir.
Kademe nasıl ilerler?
Kademe ilerlemesi için iki şart vardır:
- Bulunduğun kademede en az bir yıl çalışmış olman
- Bulunduğun derecede ilerleyebileceğin bir kademenin bulunması
Bu şartları taşıyorsan, hak kazandığın tarihten geçerli olmak üzere başka bir işleme gerek kalmadan bir üst kademeye ilerlemiş sayılırsın. Yani her yıl ayrıca dilekçe vermen gerekmez.
Kademe ilerlemesine hak kazanamayan memurlar kurumlarca her ay alınan toplu onaylarla belirlenir. Sonradan hak etmediğin anlaşılırsa kademe ilerlemen geriye dönük olarak iptal edilebilir.
Ek kademe hakları
Kanun bazı durumlarda ek kademe verir:
- Son sekiz yıl içinde hiçbir disiplin cezası almamışsan, derece yükselmesinde dikkate alınmak üzere bir kademe ilerlemesi daha uygulanır.
- Belirli bir süre görev yapmak üzere zorunlu olarak kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelere atanan memurlara, bu yörelerde fiilen çalışılan her iki yıl için bir kademe ilerlemesi daha verilir. Yıllık izinde geçen süreler fiilen çalışılmış sayılır, iki yıldan kısa süreler hesaba katılmaz.
Derece nasıl yükselir?
Bir üst dereceye yükselmen için şu şartların hepsi gerekir:
- Üst derecede boş bir kadronun bulunması
- Bulunduğun derecede en az üç yıl ve o derecenin üçüncü kademesinde en az bir yıl bulunman
- Kadronun gerektirdiği nitelikleri taşıman
Yani kademe ilerlemen düzenli olsa bile üst derecede boş kadro yoksa derecen yükselmeyebilir. Bu durumda kazanılmış hak aylık derecen ile kadro derecen farklı olabilir.
Derece yükselmesinin onay mercii atamaya yetkili amirdir.
Disiplin cezası terfini etkiler mi?
Evet. Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, fiilin ağırlığına göre bulunduğun kademede ilerlemenin bir ila üç yıl durdurulması anlamına gelir. Bu süre boyunca maaşın kademe yönünden artmaz.
Öğrenim durumu nedeniyle yükselebileceği kadronun son kademesinde olan memurlara bu ceza yerine brüt aylığın dörtte biri ile yarısı arasında kesinti uygulanır; tekrarında görevine son verilir.
Ayrıca son sekiz yılda herhangi bir disiplin cezası alman, ek kademe hakkını kaybetmene yol açar. Bu nedenle uyarma gibi hafif cezalara bile itiraz etmen önemli olabilir. Bunun için Hakkını Sor'daki memura verilen disiplin cezasına nasıl itiraz edilir rehberine bakabilirsin.
Görevden uzaklaştırılırsam ne olur?
Görevden uzaklaştırıldığın süre, soruşturma veya yargılama lehine sonuçlanırsa kademe ilerlemende değerlendirilir. Ayrıntılar için memur görevden uzaklaştırılırsa ne olur rehberine bakabilirsin.
Terfin gecikmişse ne yapabilirsin?
- Hizmet belgeni ve özlük dosyanı personel biriminden iste; kademe ve derece tarihlerini kontrol et.
- Askerlik, önceki kamu hizmeti veya yükseköğrenim gibi sürelerin hesaba katılıp katılmadığını sor.
- Hatalı hesaplama varsa kurumuna yazılı dilekçe vererek düzeltme iste.
- Başvurun reddedilirse veya otuz gün içinde cevap verilmezse idare mahkemesinde dava açabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Bordrondaki derece/kademe bilgisini ve kazanılmış hak aylık dereceni öğren.
- Her yıl kademe ilerlemenin otomatik yapıldığını kontrol et.
- Son sekiz yılda disiplin cezası almadıysan ek kademe hakkının uygulandığından emin ol.
- Zorunlu hizmetle öncelikli yörede çalışıyorsan her iki yıl için ek kademeyi takip et.
- Derece yükselmesi için üç yıl ve üçüncü kademede bir yıl şartını hesapla.
- Hata görürsen personel birimine yazılı dilekçe ver.
Dayanak mevzuat
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m. 43: Memurların aylıkları, birinciden on beşinciye kadar derece ve bu derecelerdeki kademeleri gösteren aylık gösterge tablosuna göre hesaplanır.
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m. 64: Kademe, derece içinde görevin önemi artmadan aylıktaki ilerlemedir; bulunduğu kademede en az bir yıl çalışan ve ilerleyebileceği kademe bulunan memur başka işleme gerek kalmadan ilerlemiş sayılır; son sekiz yılda disiplin cezası almayana ve zorunlu olarak birinci derecede öncelikli yörede çalışana her iki yıl için ek kademe verilir.
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m. 68: Derece yükselmesi için üst derecede boş kadro bulunması, derecesinde en az üç yıl ve üçüncü kademesinde bir yıl bulunmuş olması ve kadronun gerektirdiği nitelikleri taşıması şarttır; onay mercii atamaya yetkili amirdir.
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m. 125: Kademe ilerlemesinin durdurulması, fiilin ağırlığına göre bulunduğu kademede ilerlemenin bir ila üç yıl durdurulmasıdır; son kademedeki memurlara bunun yerine aylık kesintisi uygulanır.
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m. 141: Lehine sonuçlanan durumlarda görevden uzakta geçirilen süre kademe ilerlemesinde değerlendirilir.
En çok sorulan sorular
Memurlarda kademe kaç yılda bir ilerler?
Bulunduğun kademede en az bir yıl çalıştıysan ve derecende ilerleyebileceğin bir kademe varsa her yıl bir kademe ilerlersin.
Derece yükselmesi için kaç yıl gerekir?
Bulunduğun derecede en az üç yıl ve o derecenin üçüncü kademesinde en az bir yıl bulunman ve üst derecede boş kadro olması gerekir.
Kademe ilerlemesi için dilekçe vermem gerekir mi?
Hayır. Şartları taşıyorsan başka bir işleme gerek kalmadan ilerlemiş sayılırsın.
Disiplin cezası alırsam kademem durur mu?
Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alırsan kademen bir ila üç yıl durur. Diğer cezalar da son sekiz yılda ceza almama nedeniyle verilen ek kademeyi kaybettirebilir.
Sekiz yıl ceza almayana ek kademe verilir mi?
Evet. Son sekiz yıl içinde hiçbir disiplin cezası almayan memura derece yükselmesinde dikkate alınmak üzere bir kademe ilerlemesi daha uygulanır.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.