Meslek Hastalığı Tazminatı Nasıl Alınır?
Yıllarca gürültülü bir ortamda çalıştıktan sonra işitmen azaldıysa, maden ya da taş ocağında çalıştıktan sonra nefes darlığı başladıysa ya da sürekli aynı hareketi yapmaktan bel ve boyun hastalığına yakalandıysan bu bir meslek hastalığı olabilir. Meslek hastalığında da iş kazasındaki gibi hem SGK'dan hem de işverenden hak talep edebilirsin. Bu rehberde meslek hastalığının nasıl tespit edildiğini ve hangi haklara sahip olduğunu anlatıyoruz.
Meslek hastalığı nedir?
Meslek hastalığı, yaptığın işin niteliğinden ya da işin yürütüm şartlarından kaynaklanan ve tekrarlanan bir sebeple ortaya çıkan, geçici veya kalıcı hastalık ya da engelliliktir (5510 s.K. md. 14). İş kazasından farkı, tek bir anda değil, zaman içinde gelişmesidir.
Sık görülen meslek hastalıklarından bazıları şunlardır:
- Gürültülü ortamda çalışmaya bağlı işitme kaybı.
- Madenlerde, taş ocaklarında ve kum püskürtme işlerinde silikozis gibi akciğer hastalıkları.
- Kurşun, cıva ve çeşitli kimyasallarla zehirlenme.
- Kimyasal maddelere bağlı deri hastalıkları ve astım.
- Ağır yük kaldırma ya da tekrarlayan hareketlere bağlı kas-iskelet sistemi hastalıkları.
- Asbest maruziyetine bağlı hastalıklar.
Meslek hastalığı nasıl tespit edilir?
Bir hastalığın meslek hastalığı sayılması için SGK'nın bunu kabul etmesi gerekir. Süreç genellikle şöyle ilerler:
- Doktor, hastalığın işinle bağlantılı olabileceğinden şüphelenirse seni yetkili bir hastaneye, örneğin meslek hastalıkları hastanesine ya da yetkili üniversite hastanesine sevk eder.
- Bu hastanenin sağlık kurulu, hastalığın meslek hastalığı olup olmadığına ve meslekte kazanma gücünün ne kadar azaldığına ilişkin rapor düzenler.
- SGK Sağlık Kurulu bu raporu inceleyerek kararını verir.
Bu süreçte iş yeri ortam ölçümleri, işe giriş ve periyodik sağlık muayenesi kayıtları ve iş yerinde ne kadar süre çalıştığını gösteren belgeler önemlidir.
İşten ayrıldıktan sonra ortaya çıkan hastalıklar da meslek hastalığı sayılabilir. Ancak her hastalık için mevzuatta belirli bir süre öngörülmüştür; bu süre aşılmışsa SGK ayrıca inceleme yapar.
SGK meslek hastalığını kabul etmezse ya da belirlenen orana katılmıyorsan itiraz edebilir, sonrasında iş mahkemesinde tespit davası açabilirsin.
SGK'dan alabileceğin haklar
- Geçici iş göremezlik ödeneği: Tedavi süresince çalışamadığın günler için.
- Sürekli iş göremezlik geliri: Meslekte kazanma gücünün en az yüzde 10'unu kaybettiysen.
- Ölüm geliri: Meslek hastalığı nedeniyle hayatını kaybeden çalışanın hak sahiplerine.
- Tedavi giderlerinin karşılanması.
İşverenden isteyebileceğin tazminatlar
İşveren, çalışanları iş yerindeki risklere karşı korumak, gerekli ölçümleri yapmak, koruyucu ekipman vermek ve düzenli sağlık muayeneleri yaptırmakla yükümlüdür (6331 s.K.). Bu yükümlülüklere uymadığı için hastalandıysan işverenden şunları isteyebilirsin:
- Maddi tazminat: Çalışma gücündeki kaybın ve gelir kaybın; SGK'dan aldığın gelir düşülür.
- Manevi tazminat: Yaşadığın acı ve üzüntünün karşılığı.
- Destekten yoksun kalma tazminatı: Çalışan bu hastalık nedeniyle hayatını kaybettiyse yakınları için.
Meslek hastalığından kaynaklanan tazminat davalarında dava öncesi arabuluculuk zorunlu değildir (7036 s.K. md. 3). Bu davaları doğrudan iş mahkemesinde açabilirsin.
Süreler
Tazminat davalarında zamanaşımı süresi on yıldır. Bu süre, meslekte kazanma gücü kaybı oranının kesinleştiği tarihten itibaren başlar. Hastalık zamanla ilerlediği için bu tarih bazen yıllar sonra belirlenebilir.
Kısaca yapılacaklar
- Hastalığının işinle ilgili olabileceğini doktoruna mutlaka söyle.
- İşe giriş ve periyodik muayene kayıtlarını, iş yeri belgelerini sakla.
- Yetkili hastaneden sağlık kurulu raporu al.
- SGK kararına katılmıyorsan itiraz et, gerekirse tespit davası aç.
- İşverenin ihmali varsa maddi ve manevi tazminat iste.
En çok sorulan sorular
Meslek hastalığı nedir?
İşin niteliğinden ya da çalışma koşullarından kaynaklanan ve tekrarlanan bir sebeple ortaya çıkan hastalık ya da engelliliktir.
Meslek hastalığı nasıl tespit edilir?
Yetkili hastanenin sağlık kurulu rapor düzenler ve SGK Sağlık Kurulu bu raporu inceleyerek karar verir.
İşten ayrıldıktan sonra ortaya çıkan hastalık meslek hastalığı sayılır mı?
Sayılabilir; ancak her hastalık için mevzuatta öngörülen süre içinde ortaya çıkması gerekir.
SGK'dan hangi hakları alırım?
Geçici iş göremezlik ödeneği, kazanma gücü en az yüzde 10 azaldıysa sürekli iş göremezlik geliri ve tedavi giderleri.
SGK meslek hastalığını kabul etmezse ne yapabilirim?
İtiraz edebilir, sonra iş mahkemesinde meslek hastalığının tespiti davası açabilirsin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.