Miras Kalan Evde Kardeşim Oturuyor: Kira (Ecrimisil) İsteyebilir miyim, Ev Nasıl Paylaşılır?
Anne veya babandan miras kalan evde kardeşlerinden biri oturuyor. Ne kira ödüyor, ne evi satmaya razı oluyor, ne de paylaşmaya yanaşıyor. "Miras kalan evde oturan kardeşimden kira isteyebilir miyim? Evi satmak için herkesin onayı gerekir mi? Ne yapabilirim?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde miras kalan evin mirasçılardan biri tarafından kullanılmasını anlatıyoruz.
Miras kalan ev kimin?
Birden fazla mirasçı varsa, miras paylaşılana kadar mirasçılar arasında bir miras ortaklığı oluşur. Mirasçılar mirasa elbirliğiyle sahip olur.
Elbirliği mülkiyetinde mirasçıların belirlenmiş payları yoktur; her mirasçının hakkı evin tamamına yaygındır. Bu yüzden evle ilgili yönetim ve tasarruf işlemleri için, kanunda veya sözleşmede aksine hüküm yoksa mirasçıların oybirliğiyle karar vermesi gerekir.
Yani:
- Kardeşlerden biri tek başına evi satamaz.
- Diğer mirasçılar da onun rızası olmadan evi satamaz.
- Evi kiraya vermek için de kural olarak oybirliği gerekir.
Mirasçıların payları ise yasal miras paylarına göre belirlenir. Bunu Hakkını Sor'daki yasal mirasçılar ve miras payları rehberinde bulabilirsin.
Kardeşimden kira isteyebilir miyim?
Bir mirasçının ortak evi tek başına kullanması, diğer mirasçıların da kullanma hakkını engelleyebilir. Bu durumda diğer mirasçılar, evi kullanan mirasçıdan payları oranında haksız işgal tazminatı (ecrimisil) isteyebilir.
Ancak uygulamada, mirasçılar arasında ecrimisil istenebilmesi için genellikle şu şart aranır: Evi kullanmak isteyen diğer mirasçının engellenmiş olması, yani "intifadan men" edilmesi.
Bunun için yapılması gerekenler:
- Evi kullanan mirasçıya noter aracılığıyla bir ihtarname göndererek, evi birlikte kullanmak istediğini veya payın oranında kira ödemesini istediğini bildir.
- İhtarnameden sonra da kullanımın engellenmesi devam ederse, ihtarname tarihinden sonraki dönem için ecrimisil davası açabilirsin.
Uygulamada, ihtardan önceki dönem için ecrimisil istenmesi bazı istisnalar dışında kabul edilmez. Bu yüzden ihtarnameyi erken göndermek önemlidir.
Bazı durumlarda ihtarname aranmaz. Örneğin evi kullanan mirasçı, diğerlerinin girmesine fiilen engel oluyorsa veya evi başkasına kiraya verip kira geliri elde ediyorsa.
Ecrimisil davasını Hakkını Sor'daki ecrimisil davası rehberinde bulabilirsin. İhtarnameyi ihtarname rehberinde bulabilirsin.
Evi kiraya verdiyse
Kardeşin miras kalan evi başkasına kiraya verip kira gelirini tek başına alıyorsa, diğer mirasçılar bu kira gelirinden payları oranında hak sahibidir. Bu durumda payına düşen kirayı isteyebilirsin.
Evde yaptığı masraflar
Evi kullanan mirasçı, ev için zorunlu bazı masraflar yaptıysa (örneğin çatı tamiri, emlak vergisi), bu masrafların diğer mirasçılara düşen kısmını isteyebilir. Ecrimisil davasında bu masraflar da gündeme gelebilir.
Çözüm: Paylaşma ve ortaklığın giderilmesi
Mirasçılardan her biri, sözleşme veya kanun gereği ortaklığı sürdürmekle yükümlü değilse, her zaman mirasın paylaşılmasını isteyebilir.
- Mirasçılar anlaşırsa: Noterde veya tapuda miras paylaşma sözleşmesi yapılır. Ev bir mirasçıya verilir, o da diğerlerine paylarının bedelini öder. Ya da ev satılıp para paylaşılır. Bunu Hakkını Sor'daki miras paylaşma sözleşmesi rehberinde bulabilirsin.
- Anlaşma olmazsa: Sulh hukuk mahkemesinde ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davası açılır. Ev aynen bölünebiliyorsa bölünür, bölünemiyorsa satılarak bedeli paylaştırılır. Bunu Hakkını Sor'daki ortaklığın giderilmesi rehberinde bulabilirsin.
Ortaklığın giderilmesi davası açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
Evde oturan kardeşinin bu dava sonucunda evi boşaltması gerekebilir.
Tapuda paylı mülkiyete geçmek
Mirasçılar anlaşarak elbirliği mülkiyetini paylı mülkiyete çevirebilir. Bu durumda her mirasçının tapuda belirli bir payı olur ve kendi payını diğerlerinin onayı olmadan satabilir. Ancak bu durumda diğer paydaşların önalım (şufa) hakkı doğar. Bunu Hakkını Sor'daki önalım hakkı rehberinde bulabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Mirasçılık belgesini al ve evin tapuda mirasçılar adına intikalini yaptır.
- Evi kullanan mirasçıya noterden ihtarname gönder; birlikte kullanmak veya payın oranında kira istediğini bildir.
- İhtarnameden sonraki dönem için ecrimisil isteyebileceğini bil.
- Ev başkasına kiraya verildiyse payına düşen kirayı iste.
- Anlaşma yoksa arabulucuya, sonra sulh hukuk mahkemesine ortaklığın giderilmesi için başvur.
- Anlaşma varsa miras paylaşma sözleşmesi yap.
Dayanak mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 640: Birden çok mirasçı bulunması halinde paylaşmaya kadar mirasçılar arasında bir ortaklık meydana gelir; mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahip olur ve terekeye ait bütün haklar üzerinde birlikte tasarruf eder.
- 4721 sayılı Kanun m. 642: Mirasçılardan her biri, ortaklığı sürdürmekle yükümlü olmadıkça her zaman mirasın paylaşılmasını isteyebilir; her mirasçı terekedeki malların aynen, olanak yoksa satış yoluyla paylaştırılmasını sulh mahkemesinden isteyebilir.
- 4721 sayılı Kanun m. 701: Elbirliği mülkiyetinde ortakların belirlenmiş payları yoktur; her birinin hakkı ortaklığa giren malların tamamına yaygındır.
- 4721 sayılı Kanun m. 702: Kanunda veya sözleşmede aksine bir hüküm bulunmadıkça yönetim ve tasarruf işlemleri için ortakların oybirliğiyle karar vermesi gerekir; ortaklardan her biri topluluğa giren hakların korunmasını sağlayabilir.
- 4721 sayılı Kanun m. 995: İyiniyetli olmayan zilyet, geri vermekle yükümlü olduğu şeyi haksız alıkoyması yüzünden hak sahibine verdiği zararlar ve elde ettiği veya elde etmeyi ihmal ettiği ürünler karşılığında tazminat ödemek zorundadır.
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m. 18/B-1-b: Taşınır ve taşınmazların paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.
En çok sorulan sorular
Miras kalan evde oturan kardeşimden kira isteyebilir miyim?
Evet, payın oranında ecrimisil isteyebilirsin. Uygulamada önce noterden ihtarname gönderip evi kullanma talebini bildirmen ve engellenmen aranır.
Kardeşim evi satmaya razı olmuyor, ne yapabilirim?
Ortaklığın giderilmesi davası açabilirsin. Ev bölünemiyorsa mahkeme kararıyla satılır ve bedeli mirasçılar arasında paylaştırılır.
Miras kalan ev için herkesin onayı gerekir mi?
Elbirliği mülkiyetinde kural olarak satış ve kiraya verme gibi işlemler için tüm mirasçıların oybirliği gerekir.
Kardeşim evi başkasına kiraya verdi, ben pay alabilir miyim?
Evet. Kira gelirinden payın oranında hak sahibisin ve payına düşen kirayı isteyebilirsin.
İhtarname göndermeden önceki yıllar için kira isteyebilir miyim?
Uygulamada, bazı istisnalar dışında ihtardan önceki dönem için ecrimisil kabul edilmemektedir. Bu yüzden ihtarnameyi gecikmeden göndermelisin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.