Mirasçılardan Biri İmza Vermiyor: Miras Ortaklığına Temsilci Nasıl Atanır?
Babandan bir ev, bir dükkan ya da tarla kaldı. Kardeşlerden biri hiçbir işleme imza vermiyor, biri yurt dışında, biri ise kira gelirini kendi cebine koyuyor. Bankadaki parayı çekemiyorsun, kiracıya dava açamıyorsun, evin tamiri bile yapılamıyor. "Mirasçılardan biri imza vermezse ne olur? Miras ortaklığına temsilci nasıl atanır?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde miras ortaklığını ve miras ortaklığına temsilci atanmasını anlatıyoruz.
Miras ortaklığı nedir?
Birden çok mirasçı varsa, mirasbırakanın ölümüyle birlikte mirasçılar arasında bir ortaklık kendiliğinden doğar. Bu ortaklık, terekedeki bütün hak ve borçları kapsar ve miras paylaşılana kadar devam eder.
Miras ortaklığında mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahiptir. Bunun anlamı şudur:
- Mirasçıların tek tek mallar üzerinde belirli payları yoktur.
- Her mirasçının hakkı, terekenin tamamına yayılır.
- Kural olarak terekeye ilişkin işlemler için bütün mirasçıların birlikte hareket etmesi, yani oybirliği gerekir.
Örneğin miras kalan bir evi satmak, kiraya vermek, kiracıya tahliye davası açmak veya banka hesabındaki parayı çekmek için bütün mirasçıların birlikte işlem yapması gerekir.
Sorun: Bir mirasçı imza vermezse
Oybirliği kuralı, mirasçılardan biri işbirliği yapmadığında terekenin kilitlenmesine yol açar:
- Kiracıdan kira alınamaz veya kiracı çıkarılamaz.
- Terekeye ait alacaklar tahsil edilemez.
- Acil tamir ve bakım işleri yapılamaz.
- Terekeye karşı açılan davalarda savunma yapılamaz.
Kanun bu kilitlenmeyi çözmek için iki yol öngörür: miras ortaklığına temsilci atanması ve ortaklığın giderilmesi.
Miras ortaklığına temsilci atanması
Mirasçılardan birinin istemi üzerine sulh hukuk mahkemesi, miras ortaklığına paylaşmaya kadar bir temsilci atayabilir.
Bu başvuruyu yapmak için diğer mirasçıların onayı gerekmez. Tek bir mirasçı bile başvurabilir.
Temsilci kim olur?
Temsilciyi mahkeme seçer. Uygulamada:
- Mirasçılardan biri
- Mirasçıların ortak güvendiği bir kişi
- Tarafsız bir üçüncü kişi, örneğin bir avukat
temsilci olarak atanabilir. Mirasçılar arasında anlaşmazlık büyükse mahkeme genellikle tarafsız bir kişiyi tercih eder.
Temsilci ne yapabilir?
Temsilci, miras paylaşılana kadar miras ortaklığını temsil eder. Uygulamada temsilci:
- Terekeyi yönetir; kira gelirlerini toplar, giderleri öder.
- Terekeye ait alacakları tahsil eder.
- Miras ortaklığı adına dava açar veya açılan davalarda ortaklığı temsil eder.
- Terekenin korunması için gerekli işlemleri yapar.
Temsilcinin yetkileri mahkeme kararında belirlenir. Taşınmaz satışı gibi önemli tasarruf işlemleri için uygulamada temsilciye ayrıca yetki verilmesi veya mahkemeden izin alınması gerekir. Temsilci, kural olarak terekeyi korumak ve yönetmekle görevlidir; mirası paylaştırmak onun görevi değildir.
Başvuru nasıl yapılır?
- Mirasbırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine dilekçe ver.
- Dilekçeye mirasçılık belgesini ekle. Mirasçılık belgesini Hakkını Sor'daki mirasçılık belgesi rehberinde bulabilirsin.
- Terekede hangi malların bulunduğunu ve neden temsilciye ihtiyaç duyduğunu açıkla; örneğin bir mirasçının imza vermediğini veya kira gelirini tek başına aldığını.
- Önerdiğin bir temsilci varsa belirt.
Mahkeme diğer mirasçıları da dinleyerek karar verir. Temsilcinin ücreti ve giderleri kural olarak terekeden karşılanır.
Temsilci tek başına dava açmadan önce
Temsilci atanmadan da her mirasçı terekedeki hakların korunmasını isteyebilir. Uygulamada mirasçılardan biri, diğerlerinin katılımı olmadan da terekeye ait bir malın korunması için dava açabilir; bu korumadan bütün mirasçılar yararlanır. Ancak bu yol her işlem için uygun değildir. Bu yüzden uzun süreli kilitlenmelerde temsilci atanması daha pratiktir.
Kalıcı çözüm: Mirasın paylaşılması
Temsilci yalnızca paylaşmaya kadar görev yapar. Asıl çözüm mirasın paylaşılmasıdır:
- Mirasçılar anlaşırsa miras paylaşma sözleşmesi yapılabilir. Bunu Hakkını Sor'daki miras paylaşma sözleşmesi rehberinde bulabilirsin.
- Anlaşma olmazsa ortaklığın giderilmesi davası açılabilir. Bunu Hakkını Sor'daki ortaklığın giderilmesi rehberinde bulabilirsin.
Miras kalan evde bir kardeşin tek başına oturuyorsa ecrimisil istenmesini Hakkını Sor'daki miras kalan evde oturan mirasçı rehberinde bulabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Mirasçılık belgesini al.
- Terekedeki malları ve hangi işlemlerin yapılamadığını belirle.
- Mirasbırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine temsilci atanması için başvur.
- Güvendiğin bir temsilci adayı varsa dilekçende belirt.
- Temsilcinin yetkilerini mahkeme kararında kontrol et.
- Kalıcı çözüm için paylaşma sözleşmesi veya ortaklığın giderilmesi davasını değerlendir.
Dayanak mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 640: Birden çok mirasçı varsa paylaşmaya kadar terekedeki bütün hak ve borçları kapsayan bir ortaklık doğar; mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahiptir ve birlikte tasarruf eder; mirasçılardan birinin istemi üzerine sulh mahkemesi miras ortaklığına paylaşmaya kadar bir temsilci atayabilir; mirasçılardan her biri terekedeki hakların korunmasını isteyebilir.
- 4721 sayılı Kanun m. 701: Elbirliği mülkiyetinde ortakların belirlenmiş payları olmayıp her birinin hakkı malların tamamına yaygındır.
- 4721 sayılı Kanun m. 702: Kanunda veya sözleşmede aksine hüküm yoksa yönetim ve tasarruf işlemleri için ortakların oybirliğiyle karar vermesi gerekir; ortaklardan her biri topluluğa giren hakların korunmasını sağlayabilir ve bu korumadan bütün ortaklar yararlanır.
En çok sorulan sorular
Mirasçılardan biri imza vermezse ne olur?
Kural olarak oybirliği gerektiği için işlem yapılamaz. Sulh hukuk mahkemesinden miras ortaklığına temsilci atanmasını isteyebilir veya ortaklığın giderilmesi davası açabilirsin.
Temsilci atanması için bütün mirasçıların onayı gerekir mi?
Hayır. Mirasçılardan birinin başvurusu yeterlidir.
Temsilci miras kalan evi satabilir mi?
Temsilcinin yetkileri mahkeme kararında belirlenir. Satış gibi önemli işlemler için uygulamada ayrıca yetki veya izin aranır.
Temsilcinin ücretini kim öder?
Kural olarak terekeden karşılanır.
Temsilci mirası paylaştırır mı?
Hayır. Temsilci yalnızca paylaşmaya kadar terekeyi yönetir ve temsil eder. Paylaşım için sözleşme veya ortaklığın giderilmesi davası gerekir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.