MİRASÇILIK BELGESİNİN (VERASET İLAMININ) ALINABİLECEĞİ MERCİLER VE BAŞVURU USULÜ
1. Giriş ve Yasal Dayanak
Türk Medeni Kanunu uyarınca mirasçılık belgesi (veraset ilamı), yasal veya atanmış mirasçıların miras paylarını ve mirasçılık sıfatlarını gösteren resmî bir belgedir. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 598. maddesinin birinci fıkrası uyarınca:
"Başvurusu üzerine yasal mirasçı oldukları belirlenenlere, sulh mahkemesince veya noterlikçe mirasçılık sıfatlarını gösteren bir belge verilir."
Buna göre mirasçılık belgesi iki ana merciden temin edilebilmektedir:
1. Noterlikler
2. Sulh Hukuk Mahkemeleri
Ayrıca 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 382. maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendinin 6 numaralı alt bendine göre mirasçılık belgesi verilmesi istemi miras hukukundaki bir çekişmesiz yargı işidir.
2. Noterliklerden Mirasçılık Belgesi Alınması ve Yasal Sınırları
1512 sayılı Noterlik Kanunu’nun 71/A maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca noterler "Mirasçılık belgesi verilmesi." işlemini yapmaya yetkili kılınmıştır.
Anayasa Mahkemesinin 01.11.2012 tarihli, E. 2011/64, K. 2012/168 sayılı kararında belirtildiği üzere, noterlerin bu yetkisi yasal mirasçılar ve nüfus kayıtlarının yeterliliğiyle sınırlı olup mahkemelerin mirasçılık belgesi verme yetkisi devam etmektedir; düzenleme ile "noterlere, hâkimler ve mahkemelere alternatif bir yetki tanınmaktadır".
Noterlerin Belge Veremeyeceği Haller:
1512 sayılı Noterlik Kanunu’nun 71/B maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca:
"Mirasçılık belgesi verilmesinin yargılamayı gerektirmesi, nüfus kayıtlarının mirasçılık belgesi verilmesi konusunda yeterli olmaması veya mirasçılık belgesinin yabancılar tarafından talep edilmesi durumunda, mirasçılık belgesi noterler tarafından verilemez."
Bu hallerden birinin mevcudiyeti durumunda noterlikçe talep reddedilir ve başvuru sulh hukuk mahkemesine yönlendirilir.
Noter Belgelerine İtiraz:
Noterlik Kanunu’nun 71/C maddesinin birinci fıkrası gereğince, "Noterlerin verdikleri mirasçılık belgesi hakkında, menfaati ihlal edilenler tarafından sulh hukuk mahkemesine itirazda bulunulabilir. Sulh hukuk mahkemesi, itiraz üzerinde verdiği kararın bir örneğini ilgili notere ve Türkiye Noterler Birliğine bildirir."
3. Sulh Hukuk Mahkemesinden Mirasçılık Belgesi Alınması
Mirasçılık belgesi istemlerinde yargısal merci sulh hukuk mahkemesidir.
● Görev: Mirasçılık belgesi taleplerinde görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemesidir.
● Yetki: Hasımsız açılan mirasçılık belgesi istemlerinde kesin yetki kuralı bulunmamaktadır. 6100 sayılı Kanun’un 384. maddesi uyarınca talepte bulunan kişinin veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesinden talep edilebileceği gibi, Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 24.05.2016 tarihli, E. 2015/18692, K. 2016/6254 sayılı kararında belirtildiği üzere, "Noterlerin de düzenlemeye yetkili olduğu mirasçılık belgesi öncelikle her yer sulh hukuk mahkemesinden talep edilebilir."
● Atanmış Mirasçılar: 4721 sayılı Kanun’un 598. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, "Mirasçı atamaya veya vasiyete ilişkin ölüme bağlı tasarrufa mirasçılar veya başka vasiyet alacaklıları tarafından kendilerine bildirilmesinden başlayarak bir ay içinde itiraz edilmedikçe, lehine tasarrufta bulunulan kimseye, sulh mahkemesince atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı olduğunu gösteren bir belge verilir." Bu doğrultuda Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 05.05.2025 tarihli, E. 2024/3052, K. 2025/2363 sayılı kararında aktarılan Bölge Adliye Mahkemesi gerekçesinde, "davacılar tarafından her zaman kesinleşen vasiyetname gereğince sulh mahkemesinden atanmış mirasçı olduklarını gösterir mirasçılık belgesi alabilecekleri" tespit edilmiştir. Ölüme bağlı tasarrufa dayalı atanmış mirasçılık belgeleri münhasıran sulh mahkemesinden temin edilir.
4. Uygulamada ve Yargı Kararlarında Yer Alan Özel Durumlar
1. Aksi Kanıtlanabilir Karine ve Geçersizlik: Mirasçılık belgesi maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmez. 4721 sayılı Kanun’un 598. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan "Mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir." hükmü uyarınca belgenin iptali ve yeni belge verilmesi her zaman istenebilir. Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 21.04.2025 tarihli, E. 2024/1644, K. 2025/2103 sayılı kararında, daha önce başka bir mirasçının belge almış olmasının yeni bir başvuruyu engellemeyeceği ve hukuki yarar bulunması koşuluyla uyuşmazlık çıkaran kişiler hasım gösterilerek de mirasçılık belgesi istenebileceği belirtilmiştir.
2. Kadastro Mahkemesinin Yetkisi: Devam eden bir kadastro davası veya uyuşmazlığı sırasında, Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 17.03.2022 tarihli, E. 2021/5853, K. 2022/2483 sayılı kararında ifade edildiği üzere "Kadastro hakiminin mirasçılık belgesi düzenleyebileceği" kabul edilmektedir.
3. Paylaşım Niteliği Taşımaması: İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesinin 30.11.2023 tarihli, E. 2023/65, K. 2023/687 sayılı kararında, "Yasal mirasçıların başvurusu üzerine, sulh mahkemesi veya noterlik tarafından kendilerine mirasçılık sıfatlarını gösteren bir belge verilecektir." tespitiyle birlikte, bu belgenin mirasın paylaşılması niteliğinde olmadığı değerlendirilmiştir.
Hakkını Sor Hukuk Platformu