Mirasçılıktan Çıkarma: Çocuk Mirastan Men Edilebilir mi?
Babanın ya da annenin vasiyetnamesinde "Oğlum beni yıllarca aramadı, onu mirasçılıktan çıkarıyorum" yazdığını öğrendin. Ya da sen, sana ağır bir kötülük yapan çocuğunun mirasından pay almasını istemiyorsun. Bu rehberde mirasçılıktan çıkarmanın şartlarını, nasıl yapıldığını ve buna nasıl itiraz edileceğini anlatıyoruz.
Mirasçılıktan çıkarma nedir?
Kanun, bazı mirasçılara saklı pay hakkı tanır. Saklı payı olan mirasçılar, mirasbırakanın çocukları ve torunları, anne ve babası ile eşidir. Mirasbırakan, bu kişilerin saklı paylarını kural olarak ellerinden alamaz.
Mirasçılıktan çıkarma, mirasbırakanın kanunda sayılan ağır sebeplerin varlığı hâlinde, saklı paylı bir mirasçısını mirastan tamamen yoksun bırakmasıdır. Bu duruma halk arasında ıskat da denir.
Hangi sebeplerle mirasçılıktan çıkarılabilir?
Mirasbırakan, saklı paylı bir mirasçısını yalnızca şu durumlarda mirasçılıktan çıkarabilir (TMK md. 510):
- Mirasçı, mirasbırakana ya da mirasbırakanın yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlediyse.
- Mirasçı, mirasbırakana ya da onun ailesine karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini ağır biçimde yerine getirmediyse.
Örnekler
Mahkemeler, her olayı kendi koşullarına göre değerlendirir. Şu durumlar, mirasçılıktan çıkarma sebebi olarak kabul edilebilir:
- Mirasçının mirasbırakanı darp etmesi ya da öldürmeye teşebbüs etmesi.
- Mirasçının, bakıma muhtaç hâle gelen mirasbırakanı hiç ziyaret etmemesi, ona bakmaması ve yalnız bırakması.
- Mirasçının mirasbırakana ağır hakaretlerde bulunması.
Sıradan aile tartışmaları ya da küslükler genellikle mirasçılıktan çıkarma için yeterli sayılmaz.
Mirasçılıktan çıkarma nasıl yapılır?
- Mirasçılıktan çıkarma, ancak vasiyetname ya da miras sözleşmesi gibi bir ölüme bağlı tasarrufla yapılabilir.
- Mirasbırakan, çıkarma sebebini bu tasarrufta açıkça belirtmek zorundadır (TMK md. 512).
- Sözlü olarak "Seni mirastan men ediyorum" demek, mirasçılıktan çıkarma için yeterli değildir.
Mirasçılıktan çıkarmanın sonuçları
- Mirasçılıktan çıkarılan kişi, mirastan pay alamaz ve tenkis davası açamaz.
- Mirasbırakan aksini belirtmediyse, mirasçılıktan çıkarılan kişinin payı, mirasbırakan ondan önce ölmüş gibi onun altsoyuna, yani çocuklarına geçer (TMK md. 511).
Yani bir çocuğu mirasçılıktan çıkaran kişinin torunları, kural olarak çıkarılan çocuğun saklı payını alabilir.
Mirasçılıktan çıkarmaya itiraz
Mirasçılıktan çıkarıldıysan, buna itiraz edebilirsin.
- Mirasçılıktan çıkarma işlemine itiraz edersen, çıkarma sebebinin gerçek olduğunu ispat yükü, mirasçılıktan çıkarmadan yararlanan kişilere, yani diğer mirasçılara ya da vasiyet alacaklılarına düşer (TMK md. 512).
- Çıkarma sebebi ispat edilemezse ya da tasarrufta sebep belirtilmediyse, tasarruf yalnızca saklı payını aşan kısım için geçerli olur. Yani saklı payını alırsın.
- Mirasbırakan, çıkarma sebebi konusunda açıkça yanıldıysa, mirasçılıktan çıkarma geçersiz olur.
Süre
Mirasçılıktan çıkarmaya itiraz, genellikle tenkis davası yoluyla ileri sürülür. Bu dava, saklı payının zedelendiğini öğrendiğin tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamenin açılmasından itibaren on yıl içinde açılmalıdır (TMK md. 571).
Borç ödemeden acizlik nedeniyle çıkarma
Mirasbırakan, borçlarını ödeyemeyen ve hakkında borç ödemeden aciz belgesi bulunan bir altsoyunu, saklı payının yarısı için mirasçılıktan çıkarabilir (TMK md. 513). Ancak bu durumda çıkarılan payın, çıkarılan kişinin doğmuş ve doğacak çocuklarına verilmesi gerekir. Bu düzenleme, mirasın alacaklılara gitmesini önlemek ve torunları korumak amacıyla yapılır.
Kısaca yapılacaklar
- Mirasçılıktan çıkarmak istiyorsan, sebebi açıkça yazan bir vasiyetname hazırla.
- Çıkarma sebebini gösteren delilleri sakla.
- Mirasçılıktan çıkarıldıysan, vasiyetnameyi ve çıkarma sebebini incele.
- Sebebin gerçek olmadığını düşünüyorsan bir yıl içinde dava aç.
- Saklı payını korumak için tenkis davasını süresinde aç.
En çok sorulan sorular
Çocuk mirastan men edilebilir mi?
Yalnızca kanunda sayılan ağır sebepler varsa ve vasiyetname ya da miras sözleşmesiyle yapılırsa.
Hangi sebeplerle mirasçılıktan çıkarma yapılabilir?
Mirasbırakana ya da yakınlarına karşı ağır suç işlenmesi veya aile hukukundan doğan yükümlülüklerin ağır biçimde yerine getirilmemesi.
Küslük ya da aile tartışması yeterli mi?
Hayır. Sıradan tartışmalar ve küslükler genellikle mirasçılıktan çıkarma için yeterli sayılmaz.
Mirasçılıktan çıkarılan çocuğun payı kime geçer?
Aksi belirtilmediyse, mirasbırakandan önce ölmüş gibi onun çocuklarına geçer.
Mirasçılıktan çıkarmaya itiraz edebilir miyim?
Evet. İtiraz edersen çıkarma sebebini ispat yükü, çıkarmadan yararlanan kişidedir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.