MİRASIN REDDİ VE SÜRESİ

1. Giriş ve Yasal Çerçeve

Mirasın reddi kurumu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 605 ila 618. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Kanun koyucu, mirasçıların iradi beyanına dayanan gerçek ret ile terekenin borca batık olması hâlinde kanun gereği sonuç doğuran hükmen ret ayrımını benimsemiştir.

TMK m. 605 uyarınca:

"Yasal ve atanmış mirasçılar mirası reddedebilirler.

Ölümü tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise, miras reddedilmiş sayılır."

2. Mirasın Reddi Usulü ve Şekli (Nasıl Reddedilir?)

Mirasın gerçek reddi usulü TMK m. 609 hükmünde açıkça düzenlenmiştir:

"Mirasın reddi, mirasçılar tarafından sulh mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla yapılır.

Reddin kayıtsız ve şartsız olması gerekir.

Sulh hâkimi, sözlü veya yazılı ret beyanını bir tutanakla tespit eder.

Süresi içinde yapılmış olan ret beyanı, mirasın açıldığı yerin sulh mahkemesince özel kütüğüne yazılır ve reddeden mirasçı isterse kendisine reddi gösteren bir belge verilir."

Yargıtay ve bölge adliye mahkemesi kararlarında reddin usulüne ilişkin öne çıkan temel ilkeler şunlardır:

● Görevli Mahkeme: Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 11.02.2021 tarihli kararında (E. 2017/3118, K. 2021/834) belirtildiği üzere; "Türk Medeni Kanununun 609. maddesi uyarınca, mirasın gerçek reddi isteminde görevli mahkeme, sulh hukuk mahkemesidir." Ret istemi çekişmesiz yargı niteliğinde olup mirasbırakanın son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesine yöneltilir; Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 17.10.2022 tarihli kararında (E. 2021/7001, K. 2022/5973) mirasçıların alacaklılara husumet yöneltmeksizin ret beyanında bulunabilecekleri belirtilmiştir.

● Beyanın Şekli ve Niteliği: Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 13.12.2021 tarihli kararında (E. 2021/1454, K. 2021/3796), Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 29.04.2019 tarihli kararında (E. 2016/9941, K. 2019/3754) ve Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesinin 31.05.2024 tarihli kararında (E. 2024/1014, K. 2024/804) ifade edildiği üzere; "Gerçek ret, mirasçıların sulh mahkemesine sözlü veya yazılı beyanı ile yapılır. (TMK m. 609)" Yargıtay 7. Hukuk Dairesi 20.12.2021 tarihli kararında (E. 2021/1682, K. 2021/4038) ve 09.12.2021 tarihli kararında (E. 2021/1639, K. 2021/3723), "Mirasın gerçek reddinde, mirasçıların, mirası kayıtsız şartsız reddettiğine ilişkin sözlü veya yazılı beyanı, bozucu yenilik doğurucu hak niteliğinde olup, sulh hakimi tarafından tutanakla tespit edilmekle hukuki sonuç doğurur." tespitini yapmıştır.

● Hüküm Doğurma Anı ve Dönme Yasağı: Ret beyanı mahkemeye ulaşmakla doğrudan hüküm ve sonuç doğurur (Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, 01.02.2021, E. 2017/1987, K. 2021/458: "Bu beyan sulh mahkemesine ulaşmakla sonuç doğurur."; Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 16.10.2024, E. 2023/5718, K. 2024/4577: "Ret beyanı, mahkemeye ulaşmakla hukuki sonuçlarını doğurmuştur."). Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 13.09.2021 tarihli kararında (E. 2021/1173, K. 2021/351) ve 13.01.2022 tarihli kararında (E. 2021/8299, K. 2022/406) açıklandığı üzere, "Mirasın kayıtsız ve şartsız reddine ilişkin beyan sulh hukuk mahkemesine ulaştıktan sonra bu beyandan tek taraflı olarak dönülemez."

● Özel Yetkili Vekâletname: Mirasın reddi talebi bir vekil aracılığıyla ileri sürülüyorsa vekâletnamede bu hususta açık yetki aranır. Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 31.05.2021 tarihli kararında (E. 2021/1915, K. 2021/3611) ve 16.11.2020 tarihli kararında (E. 2020/3576, K. 2020/7314) vurgulandığı üzere, "mirasın reddi yetkisini içeren özel vekaletname sunulması zorunludur."

● Mahkemenin İnceleme Kapsamı: Sulh hukuk mahkemesi, başvurucunun mirasçılık sıfatını ve **"reddin süresinde olup olmadığı"**nı inceleyerek koşullar varsa ret beyanını tespit ve tescil eder (Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, E. 2021/1915, K. 2021/3611; Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2024/1539, K. 2025/48).

3. Mirasın Reddi Süresi ve Sürenin Başlangıcı (Süresi Ne Kadar?)

TMK m. 606 uyarınca:

"Miras, üç ay içinde reddolunabilir.

Bu süre, yasal mirasçılar için mirasçı olduklarını daha sonra öğrendikleri ispat edilmedikçe mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri; vasiyetname ile atanmış mirasçılar için mirasbırakanın tasarrufunun kendilerine resmen bildirildiği tarihten işlemeye başlar."

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 12.02.2025 tarihli kararında (E. 2023/1071, K. 2025/35) ifade edildiği üzere; "Yasal ve atanmış mirasçılar mirası, TMK’nın 606. maddesi gereğince üç aylık hak düşürücü süre içinde reddedebilirler." Bu 3 aylık süre "hak düşürücü nitelikte olup mahkemece re'sen dikkate alınması gerekir" (Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, E. 2021/1915, K. 2021/3611; Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2021/1173, K. 2021/351; Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2024/1539, K. 2025/48).

Sürenin Başlangıcı ve Özel Durumlar:

1. Yasal Mirasçılar Bakımından: Süre kural olarak mirasbırakanın ölümünün öğrenildiği tarihten işlemeye başlar; mirasçı olunduğunun daha sonra öğrenildiği ispat edilirse öğrenme tarihi esas alınır (Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, E. 2017/3118, K. 2021/834; Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2012/15392, K. 2013/9159). Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 03.04.2013 tarihli kararında, ölümün ne zaman öğrenildiğine ilişkin deliller toplanmadan sürenin geçtiği gerekçesiyle karar verilmesini eksik inceleme saymıştır.

2. Atanmış Mirasçılar Bakımından: Mirasbırakanın ölüme bağlı tasarrufunun kendilerine resmen bildirildiği tarihten itibaren 3 aylık süre işlemeye başlar (TMK m. 606; HGK, E. 2023/1071, K. 2025/35).

3. Terekenin Yazımı / Defter Tutulması Hâlinde: TMK m. 607 uyarınca; koruma önlemi olarak terekenin yazımı hâlinde mirası ret süresi, yazım işleminin sona erdiğinin sulh hâkimi tarafından bildirilmesiyle başlar (Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 13.01.2022, E. 2021/8299, K. 2022/406; Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 09.12.2021, E. 2021/1639, K. 2021/3723).

4. Ret Hakkının Mirasçılara Geçmesi: TMK m. 608 uyarınca; mirası reddetmeden ölen mirasçının ret hakkı kendi mirasçılarına geçer. Bu mirasçılar için süre, kendi mirasbırakanlarına mirasın geçtiğini öğrendikleri tarihten başlar.

5. Ret Hakkının Düşmesi: TMK m. 610 uyarınca yasal süre içinde mirası reddetmeyen mirasçı mirası kayıtsız şartsız kazanır. Ret süresi dolmadan tereke işlerine karışan, olağan yönetimi aşan işler yapan veya tereke mallarını gizleyen/kendisine mal eden mirasçı ret hakkını kaybeder.

4. Gerçek Ret ve Hükmen Ret Ayrımında Süre

Mirasbırakanın terekesinin borca batık olması durumunda TMK m. 605/2 uyarınca "Ölümü tarihinde miras bırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise, miras reddedilmiş sayılır".

Yargıtay kararlarında hükmen ret talepleri ile gerçek ret süreleri arasındaki farklar şu şekilde ortaya konulmuştur:

● Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 13.12.2021 tarihli kararında (E. 2021/1454, K. 2021/3796) belirtildiği üzere; "Türk Medeni Kanunu'nun 606. maddesinde belirtilen hak düşürücü süre, mirasın hükmen reddi davasında uygulanmaz."

● Yargıtay 7. Hukuk Dairesi 16.09.2024 tarihli kararında (E. 2023/3721, K. 2024/3831) "TMK'nın 605/2 nci maddesine dayanan mirasın reddi istemi süreye tabi olmayıp" tespitini yinelemiştir.

● Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 25.12.2017 tarihli kararında (E. 2015/24703, K. 2017/9225) açıklandığı üzere, "mirasın hükmen reddi bir süreye tabi olmayıp" tespit davası yoluyla alacaklılara karşı ileri sürülebileceği gibi aleyhe açılan davalarda/takiplerde defi olarak da her zaman ileri sürülebilir.

Hakkını Sor Hukuk Platformu