Mirasta Aile Yadigârı ve Hatıra Eşyalar Kime Kalır? Satılmaları Engellenebilir mi?
Rahmetli babanın madalyaları, dedenden kalan cep saati, aile fotoğraf albümleri ve eski mektuplar var. Kardeşlerinden biri bunları satıp parayı paylaşmak istiyor, sen ise satılmasına razı değilsin. Ya da babanın yıllarca biriktirdiği koleksiyonu kardeşin parça parça bölüşmek istiyor. "Aile hatırası eşyalar satılabilir mi? Kime kalır?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde Medeni Kanundaki özel anı değeri olan eşyanın paylaşımını anlatıyoruz.
Kanun bu eşyaları özel olarak korur
Mirasın paylaşılmasında kural olarak tereke malları mirasçılar arasında bölünür veya satılıp bedeli paylaşılır. Ama bazı eşyalar için kanun özel kurallar koymuştur:
- Bütünlük oluşturan eşya
- Aile belgeleri
- Aile için özel anı değeri olan eşya
Bütünlük oluşturan eşya bölünemez
Nitelikleri veya kullanılma amaçları gereği bir bütün oluşturan eşya, mirasçılardan biri karşı çıkarsa birbirinden ayrılamaz.
Örneğin:
- Bir pul veya para koleksiyonu
- Bir yemek takımı veya takım halindeki mobilya
- Bir kütüphanedeki ciltli eser serisi
- Bir atölyedeki makine ve aletlerin tamamı
Mirasçılardan biri itiraz ederse, bunlar parça parça paylaştırılamaz; bir bütün olarak bir mirasçıya verilir veya bir bütün olarak satılır.
Aile belgeleri ve anı eşyası satılamaz
Aile belgeleri ile aile için özel anı değeri olan eşya, mirasçılardan biri karşı çıkarsa satılamaz.
Örneğin:
- Aile fotoğrafları, mektuplar, günlükler
- Aile soy kütüğü, eski tapu ve belgeler
- Madalyalar, nişanlar, beratlar
- Kuşaktan kuşağa geçen saat, yüzük gibi aile yadigârları
Yani kardeşin bu eşyaları satmak istese bile, sen itiraz edersen satılamaz.
Anlaşmazlık olursa kime kalır?
Mirasçılar bu eşyanın kime verileceği konusunda anlaşamazsa sulh hukuk mahkemesine başvurulur. Hakim:
- Önce yerel âdetleri dikkate alır; örneğin bazı yörelerde aile yadigârı büyük oğula veya en küçük çocuğa kalır.
- Âdet yoksa mirasçıların kişisel durumlarını değerlendirir; örneğin eşyayla en çok bağı olan, mirasbırakanla birlikte yaşayan veya aynı mesleği sürdüren mirasçı.
Hakim şu kararlardan birini verebilir:
- Eşyanın, payına mahsup edilerek mirasçılardan birine verilmesi
- Eşyanın, payına mahsup edilmeden mirasçılardan birine verilmesi
- Eşyanın satılması
Payına mahsup edilmesi, eşyanın değerinin o mirasçının miras payından düşülmesi demektir. Eşyanın parasal değeri düşükse, hakim mahsup yapmadan da verebilir.
Özel kanun hükümleri saklıdır. Örneğin eşya tarihi eser niteliğindeyse kültür varlıklarına ilişkin kurallar uygulanır.
Mirasbırakanın mirasçıdaki alacağı
Paylaşmada bilinmesi gereken bir kural daha: Mirasbırakanın bir mirasçıdan alacağı varsa, bu alacak paylaşma sırasında o mirasçının payından düşülür.
Örneğin baban sağlığında kardeşine borç para verdiyse ve kardeşin bunu geri ödemediyse, bu para kardeşinin miras payından düşülür.
Miras paylaşmasının genel kurallarını Hakkını Sor'daki miras paylaşma sözleşmesi rehberinde bulabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Tereke içindeki aile belgelerini ve anı eşyalarını tespit et, listesini çıkar.
- Satılmalarına razı değilsen, itirazını diğer mirasçılara yazılı olarak bildir.
- Bütünlük oluşturan koleksiyon veya takımların bölünmesine karşı çıkabileceğini bil.
- Anlaşılamazsa sulh hukuk mahkemesinden eşyanın kime verileceğine karar verilmesini iste.
- Eşyayla bağını gösteren durumları, örneğin mirasbırakanla birlikte yaşadığını, belgele.
- Mirasbırakanın kardeşlerinden alacağı varsa paylaşmada payından düşülmesini iste.
Dayanak mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 653: Bütünlük oluşturan eşya bir mirasçı karşı çıkarsa ayrılamaz; aile belgeleri ve özel anı değeri olan eşya bir mirasçı karşı çıkarsa satılamaz; anlaşmazlıkta sulh hakimi yerel âdetleri, yoksa kişisel durumları gözeterek eşyanın payına mahsup edilerek veya edilmeyerek bir mirasçıya özgülenmesine ya da satılmasına karar verir.
- 4721 sayılı Kanun m. 654: Mirasbırakanın bir mirasçıdaki alacağı, paylaşmada o mirasçının payına mahsup edilir.
En çok sorulan sorular
Kardeşim babamın madalyalarını satmak istiyor, engelleyebilir miyim?
Evet. Aile için özel anı değeri olan eşya, mirasçılardan biri karşı çıkarsa satılamaz.
Aile fotoğrafları kime kalır?
Mirasçılar anlaşamazsa sulh hakimi yerel âdetleri, âdet yoksa mirasçıların kişisel durumlarını gözeterek karar verir.
Babamın pul koleksiyonu parça parça bölünebilir mi?
Bütünlük oluşturan eşya, mirasçılardan biri karşı çıkarsa birbirinden ayrılamaz.
Bana verilen aile yadigârı payımdan düşülür mü?
Hakim, eşyanın payına mahsup edilerek veya edilmeyerek verilmesine karar verebilir.
Kardeşimin babama borcu vardı, paylaşmada ne olur?
Mirasbırakanın mirasçıdaki alacağı, paylaşmada o mirasçının payından düşülür.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.