Mirastan Mal Kaçırma (Muris Muvazaası) Davası
Annen ya da baban vefat etmeden önce evini, tarlasını ya da dükkânını kardeşlerinden birine "satış" olarak devrettiyse, ama aslında ortada hiçbir para ödenmediyse, bu işlem diğer mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla yapılmış olabilir. Hukukta buna muris muvazaası denir ve mirasçılar bu işlemin iptalini isteyebilir. Bu rehberde mirastan mal kaçırma davasını anlatıyoruz.
Muris muvazaası nedir?
Muris, miras bırakan kişi demektir. Muvazaa ise tarafların gerçek iradelerini gizleyerek göstermelik bir işlem yapmasıdır. Muris muvazaası, miras bırakanın, mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla bir taşınmazını gerçekte bağışlamak istediği hâlde tapuda satış gibi göstererek devretmesidir.
Örneğin bir baba, evini kızlarından mal kaçırmak için oğluna tapuda satış olarak devrediyor, ama oğul hiçbir ödeme yapmıyorsa, bu işlem muris muvazaası olabilir.
Neden iptal edilebilir?
Tapuda gösterilen satış işlemi gerçek değildir; taraflar gerçekte satış yapmak istememiştir. Gizlenen bağış işlemi ise, taşınmaz bağışları resmi şekilde yapılması gereken bir işlem olduğu ve bu şekle uyulmadığı için geçersizdir. Bu nedenle her iki işlem de geçersiz sayılır ve diğer mirasçılar taşınmazın tapu kaydının iptalini isteyebilir.
Bu konudaki ilkeler, Yargıtay'ın 1974 tarihli içtihadı birleştirme kararıyla belirlenmiştir ve bugün de uygulanmaktadır.
Kimler dava açabilir?
- Miras bırakanın, mal kaçırılmak istenen mirasçıları.
- Her mirasçı, kendi miras payı oranında dava açabilir.
Dava, miras bırakanın ölümünden sonra açılabilir. Miras bırakan hayattayken bu davanın açılması mümkün değildir.
Dava ne zaman açılmalı?
Muris muvazaasına dayanan tapu iptal ve tescil davası herhangi bir zamanaşımı ya da hak düşürücü süreye tabi değildir. Yani miras bırakanın ölümünden yıllar sonra da dava açabilirsin.
Ancak deliller zamanla kaybolabileceği ve tanıkların hatırlaması zorlaşabileceği için, davayı fazla geciktirmemen faydalı olur.
Hangi mahkemede açılır?
Dava, taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde, taşınmazı devralan kişiye karşı açılır. Taşınmaz daha sonra başka birine satıldıysa, durum farklılık gösterebilir; çünkü sonradan iyi niyetle satın alan üçüncü kişiler kural olarak korunur.
Mal kaçırma amacı nasıl ispat edilir?
Mahkeme, miras bırakanın gerçekten mal kaçırma amacıyla hareket edip etmediğini şu unsurlara bakarak değerlendirir:
- Satış bedeli ile taşınmazın gerçek değeri arasındaki fark: Tapuda gösterilen bedel, taşınmazın gerçek değerinin çok altındaysa.
- Alıcının ödeme gücü: Taşınmazı devralan kişinin bu parayı ödeyecek maddi gücü yoksa.
- Satış için makul bir neden olup olmadığı: Miras bırakanın paraya ihtiyacı yoksa ve satış için mantıklı bir sebep bulunmuyorsa.
- Aile ilişkileri: Miras bırakanın bazı mirasçılarına karşı kırgınlığı ya da diğerine karşı yakınlığı.
- Satışın yapıldığı zaman: Örneğin ölümden kısa bir süre önce yapılmış olması.
Bu davada mirasçılar, muvazaayı tanık dahil her türlü delille ispat edebilir.
Davalı ne savunabilir?
Taşınmazı devralan kişi, satışın gerçek olduğunu ve bedeli gerçekten ödediğini gösterebilir. Ayrıca mahkemeler, miras bırakanın mal kaçırma amacıyla değil, örneğin kendisine bakan bir çocuğuna minnet duygusuyla hareket ettiği durumları da değerlendirir.
Tenkis davasıyla farkı
Miras bırakan taşınmazı açıkça bağışladıysa ya da vasiyetnameyle bıraktıysa, bu işlem muvazaalı değildir. Bu durumda saklı payı ihlal edilen mirasçılar tenkis davası açabilir. Tenkis davası, muris muvazaası davasından farklı olarak belirli sürelere tabidir.
Kısaca yapılacaklar
- Miras bırakanın ölümünden önce yaptığı tapu devirlerini tapu müdürlüğünden araştır.
- Satış bedeli ile taşınmazın gerçek değerini karşılaştır.
- Alıcının ödeme gücü olup olmadığını ve satışın nedenini gösteren delilleri topla.
- Aile ilişkilerini bilen tanıkları belirle.
- Taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde dava aç.
En çok sorulan sorular
Muris muvazaası nedir?
Mirasbırakanın mirasçılarından mal kaçırmak için bağışı satış gibi göstererek bir taşınmazı devretmesidir.
Davayı kimler açabilir?
Mal kaçırılmak istenen mirasçılar, kendi miras payları oranında.
Mirasbırakan hayattayken dava açılabilir mi?
Hayır. Dava ancak mirasbırakanın ölümünden sonra açılabilir.
Davanın zamanaşımı var mı?
Hayır. Muris muvazaasına dayanan tapu iptal ve tescil davası herhangi bir süreye bağlı değildir.
Mal kaçırma amacı nasıl ispat edilir?
Satış bedeli ile gerçek değer arasındaki farka, alıcının ödeme gücüne, satış için makul bir neden olup olmadığına ve aile ilişkilerine bakılarak.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.