Noterde Yapılmayan Araç Satışı Geçerli mi?
Bir aracı "nasılsa güveniyorum" diyerek noterde devir yapmadan, elden para verip anahtarı alarak satın aldıysan ya da sattıysan, ileride ciddi sorunlarla karşılaşabilirsin. Trafikte kayıtlı araçların satışı için kanun özel bir şekil şartı arar. Bu rehberde noterde yapılmayan araç satışlarının sonuçlarını anlatıyoruz.
Araç satışı nasıl yapılmalı?
Trafikte kayıtlı araçların satışı ve devri, noterde yapılmalıdır (KTK md. 20). Noter, satış sözleşmesini düzenler ve aracın tescil kaydını alıcı adına değiştirir.
Bu şekle uyulmadan yapılan satışlar, yani elden ya da adi bir kâğıt üzerinde yapılan satışlar geçersizdir. Buna halk arasında "harici satış" denir.
Noter dışı satışın sonuçları
Araç hâlâ satıcının adına kayıtlıdır
Satış geçersiz olduğu için araç, resmi kayıtlarda satıcının adına kalmaya devam eder. Bu durum hem satıcı hem alıcı için ciddi riskler doğurur.
Satıcı için riskler
- Trafik cezaları: Aracı kullanan alıcı ceza alsa bile, cezalar araç sahibi olarak satıcının adına gelebilir.
- Vergiler: Motorlu taşıtlar vergisi satıcının adına tahakkuk etmeye devam eder.
- Kazalar: Araç bir kazaya karışırsa, satıcı araç sahibi ve işleten olarak zarar görenlere karşı sorumlu tutulabilir.
- Suçlar: Araç bir suçta kullanılırsa, satıcı hakkında soruşturma başlatılabilir ve araç sahibi olarak ifadeye çağrılabilir.
- Haciz: Alıcının değil, satıcının borçları nedeniyle araca haciz konulabilir.
Alıcı için riskler
- Araç hukuken senin değildir. Satıcı ya da mirasçıları aracı her an geri isteyebilir.
- Satıcının borçları nedeniyle araca haciz konulabilir ve araç elinden alınabilir.
- Aracı satamaz, sigortalayamaz ve kendi adına işlem yapamazsın.
- Satıcı ölürse, araç onun mirasçılarına geçer.
Ödenen para ne olur?
Satış geçersiz olduğu için, taraflar birbirlerinden aldıklarını geri vermekle yükümlüdür. Bu, sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre çözülür:
- Alıcı, ödediği parayı satıcıdan geri isteyebilir.
- Satıcı, aracı alıcıdan geri isteyebilir.
- Alıcının aracı kullandığı süre için bir kullanım bedeli ve aracın değer kaybı da hesaba katılabilir.
Mahkemeler bu tür davalarda, ödenen paranın değerini, aradan geçen süreyi ve enflasyonu da dikkate alarak bir denkleştirme yapar.
Geçersiz satış yaptıysan ne yapmalısın?
Satıcıysan
- Alıcıyla iletişime geçerek bir an önce notere gidip resmi devri yapmayı teklif et.
- Alıcı kabul etmezse, ona noter aracılığıyla ihtarname göndererek devri yapmaya ya da aracı geri vermeye davet et.
- Aracın senin adına olduğu süre boyunca gelen trafik cezalarını ve vergileri takip et.
- Gerekirse aracın iadesi için dava aç.
Alıcıysan
- Satıcıdan bir an önce notere gelerek resmi devri yapmasını iste.
- Satıcıya ödeme yaptığını gösteren belgeleri, örneğin banka dekontlarını ve yazışmaları sakla.
- Satıcı devri yapmazsa, ödediğin paranın iadesi için dava açabilirsin.
Araç satış vaadi
Hemen devir yapılamıyorsa, örneğin araç üzerinde bir rehin varsa, noterde araç satış vaadi sözleşmesi yapılabilir. Bu sözleşmeyle satıcı, belirli bir tarihte aracı alıcıya devretmeyi taahhüt eder. Bu sözleşme de noterde yapılmalıdır.
Kısaca yapılacaklar
- Araç alıp satarken devri mutlaka noterde yap.
- Noter dışı satış yaptıysan bir an önce resmi devri tamamla.
- Ödemeleri banka yoluyla yap ve belgeleri sakla.
- Satıcıysan trafik cezalarını ve vergileri takip et.
- Karşı taraf devre yanaşmazsa ihtarname gönder, gerekirse dava aç.
En çok sorulan sorular
Noterde yapılmayan araç satışı geçerli mi?
Hayır. Trafikte kayıtlı araçların satışı noterde yapılmalıdır; elden ya da adi yazılı satış geçersizdir.
Satıcı olarak hangi risklerle karşılaşırım?
Trafik cezaları, vergiler ve kaza sorumluluğu senin adına gelmeye devam eder; borçların nedeniyle araca haciz konulabilir.
Alıcı olarak hangi risklerle karşılaşırım?
Araç hukuken senin olmaz; satıcı ya da mirasçıları aracı geri isteyebilir ve satıcının borcu için araca haciz konulabilir.
Ödediğim parayı geri alabilir miyim?
Evet. Satış geçersiz olduğu için taraflar aldıklarını geri verir; mahkeme kullanım bedeli, değer kaybı ve enflasyonu dikkate alarak denkleştirme yapar.
Geçersiz satış yaptıysam ne yapmalıyım?
Karşı tarafa hemen notere gidip resmi devri yapmayı teklif et; kabul etmezse noter aracılığıyla ihtarname gönder.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.