Noterden Vekaletname Nasıl Verilir? Vekaleti Nasıl İptal Ederim (Azilname)?
Yurt dışındasın ve Türkiye'deki evini satman gerekiyor. Ya da yaşlı annenin banka ve emeklilik işlerini sen takip ediyorsun. Belki de bir avukata dava açması için yetki vereceksin. Bu durumların hepsinde karşına "vekaletname" çıkar. Peki vekaletname nasıl verilir, neye dikkat edilir ve verdiğin vekaleti geri almak istersen ne yapman gerekir? Bu rehberde hepsini adım adım anlatıyoruz.
Vekaletname nedir?
Vekaletname, bir kişinin (vekâlet veren) kendi adına iş yapması için başka bir kişiye (vekil) yetki verdiğini gösteren belgedir. Vekil, bu belgedeki yetkiler çerçevesinde senin adına işlem yapar ve bu işlemlerin sonuçları seni bağlar.
Vekaletname nereden ve nasıl alınır?
Notere başvur
Resmi işlemlerde, tapu, banka, mahkeme ve icra dairelerinde kullanılacak vekaletnameler notere başvurularak düzenlenir. Bunun için:
- Kimliğinle birlikte istediğin bir notere git.
- Vekil olarak atayacağın kişinin ad, soyad ve T.C. kimlik numarasını yanında götür.
- Hangi işler için yetki vermek istediğini açıkça söyle.
- Taşınmaz satışı gibi bazı işlemlerde fotoğraf da istenebilir; önceden notere sorman iyi olur.
Vekil olarak atanacak kişinin notere gelmesi gerekmez. Vekaletnameyi sadece vekâlet veren imzalar.
Yurt dışındaysan
Yurt dışında yaşıyorsan, bulunduğun ülkedeki Türk konsolosluğuna başvurarak vekaletname düzenletebilirsin. Konsolosluklar bu konuda noter görevi yapar.
Vekaletnamede yetkiler neden önemli?
Genel vekaletname ve özel vekaletname
Genel vekaletname, vekile geniş yetkiler verir. Özel vekaletname ise sadece belirli bir iş için yetki verir. Örneğin "şu adresteki dairemin satışı" için verilen vekaletname özel vekaletnamedir.
Bazı işler için özel yetki şarttır
Kanuna göre vekil, kendisine özel olarak yetki verilmedikçe şu işleri yapamaz:
- Dava açmak
- Sulh olmak (anlaşma yapmak)
- Hakeme başvurmak
- İflas veya konkordato talep etmek
- Çek ve senet gibi kambiyo taahhüdünde bulunmak
- Bağışlama yapmak
- Kefil olmak
- Taşınmazı devretmek veya üzerinde ipotek gibi bir hak kurmak
Bu yüzden vekaletnamede hangi işlerin yapılabileceği açıkça yazılmalıdır.
Gereğinden fazla yetki verme
En sık yapılan hata, "ne olur ne olmaz" diyerek çok geniş yetkili vekaletname vermektir. Vekile verdiğin her yetki, onun senin adına o işlemi yapabileceği anlamına gelir. Örneğin sadece kira sözleşmesi imzalaması için vekalet verdiğin kişiye, taşınmaz satma yetkisi de verirsen, bu kişi evini senin haberin olmadan satabilir. Sadece ihtiyacın olan yetkileri ver.
Vekaleti nasıl geri alırsın? (Azilname)
Vekaleti her zaman geri alabilirsin
Kanuna göre vekâlet veren, vekâleti her zaman tek taraflı olarak sona erdirebilir. Bunun için vekilin onayı gerekmez. Vekaletnamede "azledilemez" gibi bir ifade olsa bile, kural olarak vekâleti geri alma hakkın vardır.
Azilname nasıl çekilir?
- Bir notere git ve azilname düzenlenmesini iste.
- Hangi vekaletnameyi iptal ettiğini belirtmek için vekaletnamenin tarihini ve yevmiye numarasını yanında götür.
- Azilname, noter tarafından vekile tebliğ edilir.
Tebliğ neden önemli?
Vekil, vekâletin sona erdiğini öğrenmeden önce yaptığı işlerden sen sorumlu olursun. Bu yüzden azilnamenin vekile tebliğ edilmesi çok önemlidir. Tebliğ olmadan vekil, vekaletname ile işlem yapmaya devam edebilir.
Tapu ve bankalara da bildir
Azilnameyi çektikten sonra, vekilin işlem yapabileceği yerlere de haber ver. Özellikle taşınmazın varsa tapu müdürlüğüne, banka hesabın varsa bankana azilnamenin bir örneğini vererek vekilin işlem yapmasını engelleyebilirsin.
Vekâlet başka hangi hallerde sona erer?
Sözleşmeden ya da işin niteliğinden aksi anlaşılmadıkça vekâlet:
- Vekâlet verenin veya vekilin ölümü,
- Ehliyetini kaybetmesi (örneğin kısıtlanması),
- İflası
ile kendiliğinden sona erer. Ancak vekâletin sona ermesi vekâlet verenin menfaatlerini tehlikeye düşürüyorsa, vekil işleri devralacak kişiler hazır olana kadar işi görmeye devam etmekle yükümlüdür.
Vekil kendi bildiğini yaparsa
Vekil, verdiğin talimatlara uymak ve işi özenle yürütmek zorundadır. Vekil, yetkisini kötüye kullanarak örneğin evini piyasa değerinin çok altında birine satarsa, bu durumda tazminat ve gerektiğinde işlemin iptali için dava açabilirsin. Durum ağır ise, güveni kötüye kullanma suçu nedeniyle savcılığa şikâyette de bulunabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Vekaletnameyi notere giderek ya da yurt dışındaysan konsoloslukta düzenlet.
- Sadece ihtiyacın olan işler için yetki ver.
- Dava, taşınmaz satışı gibi işler için özel yetkinin yazılmasını sağla.
- Vekaleti geri almak için notere gidip azilname çek.
- Azilnamenin vekile tebliğ edildiğinden emin ol.
- Tapu ve banka gibi yerlere azilnameyi bildir.
Dayanak mevzuat
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 502: Vekâlet sözleşmesi, vekilin vekâlet verenin bir işini görmeyi veya işlemini yapmayı üstlendiği sözleşmedir.
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 504: Vekil, özel olarak yetkili kılınmadıkça dava açamaz, sulh olamaz, kambiyo taahhüdünde bulunamaz, bağışlama yapamaz, kefil olamaz, taşınmazı devredemez ve bir hak ile sınırlandıramaz.
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 512: Vekâlet veren ve vekil, sözleşmeyi her zaman tek taraflı olarak sona erdirebilir; uygun olmayan zamanda sona erdiren taraf doğan zararı karşılar.
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 513: Aksi anlaşılmadıkça vekâlet, taraflardan birinin ölümü, ehliyetini kaybetmesi veya iflasıyla kendiliğinden sona erer.
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 514: Vekilin, sözleşmenin sona erdiğini öğrenmeden önce yaptığı işlerden vekâlet veren sorumludur.
En çok sorulan sorular
Vekaletname ne kadar süre geçerlidir?
Vekaletnamede bir süre yazılmamışsa, vekâlet geri alınana ya da kanunda sayılan bir sebeple sona erene kadar geçerlidir. Ancak bazı kurumlar, eski tarihli vekaletnameler için yeni bir vekaletname ya da vekaletnamenin hâlâ geçerli olduğuna dair belge isteyebilir.
Vekaletname ücreti ne kadar?
Vekaletname ücreti, vekaletnamenin türüne, sayfa sayısına ve vekil sayısına göre değişir. Ücretler her yıl güncellenen noterlik ücret tarifesine göre belirlenir. Güncel ücreti gideceğin notere sorabilirsin.
Vekil ölürse vekaletname geçerli kalır mı?
Hayır. Sözleşmeden ya da işin niteliğinden aksi anlaşılmadıkça vekilin veya vekâlet verenin ölümüyle vekâlet kendiliğinden sona erer. Vekâlet veren öldükten sonra vekil, vekaletname ile kural olarak işlem yapamaz.
Vekilin haberi olmadan vekaleti iptal edebilir miyim?
Vekâleti geri almak için vekilin onayı gerekmez, tek taraflı olarak azilname çekebilirsin. Ancak azilnamenin vekile tebliğ edilmesi gerekir. Vekil, vekâletin sona erdiğini öğrenmeden önce yaptığı işlerden sen sorumlu olursun.
Vekil, vekaletnameyi başkasına devredebilir mi?
Vekil, işi kural olarak kendisi yapmak zorundadır. Vekaletnamede "başkasını tevkil yetkisi" verilmişse vekil, başka birini de vekil olarak atayabilir. Bu yetkiyi vermek istemiyorsan, vekaletnameye yazılmamasını iste.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.