Öğretmen Çocuğuma Vurdu: Nereye Şikayet Edilir, Cezası Ne?
Çocuğun okuldan ağlayarak geldi ve öğretmeninin ona vurduğunu, tokat attığını, kulağını çektiğini ya da sınıfın önünde aşağıladığını anlattı. "Öğretmen çocuğa vurabilir mi, nereye şikayet edilir, ne ceza alır?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde okulda öğretmen şiddetine karşı veli olarak yapabileceklerini adım adım anlatıyoruz.
Öğretmen öğrenciye vurabilir mi?
Hayır. Hiçbir öğretmenin disiplin sağlamak, ceza vermek ya da "terbiye etmek" amacıyla öğrenciye fiziksel şiddet uygulama hakkı yoktur. Okullarda dayak ve bedensel ceza kesinlikle yasaktır.
Öğretmenin öğrenciye yönelik şiddeti; tokat atmak, kulak ya da saç çekmek, itmek, sert bir cisimle vurmak gibi davranışlarla olabileceği gibi, aşağılama, hakaret ve sürekli bağırma gibi psikolojik şiddet şeklinde de olabilir.
Öğretmenin bu davranışı hangi suçları oluşturabilir?
Kasten yaralama
Kasten başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının bozulmasına neden olan kişi bir yıl altı aydan üç yıla kadar hapis cezası alır. Etkisi basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilecek kadar hafif yaralamalarda ceza altı aydan bir yıl altı aya kadar hapis veya adli para cezasıdır ve bu durumda soruşturma şikayete bağlıdır.
Suç, kendini savunamayacak durumdaki bir kişiye karşı ya da kamu görevlisinin nüfuzu kötüye kullanılarak işlenirse, şikayet aranmaksızın ceza yarı oranında artırılır.
Disiplin yetkisinin kötüye kullanılması
İdaresi altında bulunan veya okutmakla yükümlü olduğu kişi üzerinde, terbiye hakkından doğan disiplin yetkisini kötüye kullanan kişiye bir yıla kadar hapis cezası verilir. Öğretmenin öğrenciye yönelik orantısız ve şiddet içeren davranışları bu kapsamda da değerlendirilebilir.
Hakaret
Öğretmenin çocuğa sınıf önünde onur kırıcı sözler söylemesi hakaret suçunu oluşturabilir. Hakaret suçunun ayrıntılarını Hakkını Sor'daki hakaret suçu rehberinde bulabilirsin.
Olayı öğrendiğinde hemen yapman gerekenler
1. Çocuğunu dinle ve sakinleştir
Çocuğunu suçlamadan, sakin bir şekilde dinle. Ne olduğunu, ne zaman ve nerede olduğunu, kimlerin gördüğünü öğren. Anlattıklarını tarih ve saatle birlikte not et.
2. Doktora götür ve rapor al
Çocuğunda kızarıklık, morluk, şişlik ya da ağrı varsa vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna götür ve adli rapor iste. İzler kısa sürede kaybolabilir; bu rapor en önemli delilin olur. Ayrıca izlerin fotoğrafını çek.
3. Tanıkları belirle
Olayı gören öğrencilerin ve varsa diğer öğretmenlerin isimlerini öğren. Okulda kamera varsa görüntülerin saklanmasını yazılı olarak iste.
4. Psikolojik destek al
Şiddet, çocukta korku, okula gitmek istememe, uyku sorunları gibi etkiler bırakabilir. Gerekirse bir uzmandan destek al ve bu süreci de belgele.
Nereye şikayet edebilirsin?
Okul idaresi
İlk adım olarak okul müdürüne yazılı bir dilekçeyle başvur. Dilekçeni evrak kaydına aldır ve bir örneğini sakla.
İlçe veya il milli eğitim müdürlüğü
Okul idaresinden sonuç alamazsan ya da olay ağırsa ilçe milli eğitim müdürlüğüne yazılı şikayette bulun. Müdürlük, öğretmen hakkında idari soruşturma başlatabilir. Öğretmenlere uygulanacak disiplin cezaları disiplin mevzuatına göre belirlenir.
CİMER ve MEB şikayet hatları
CİMER üzerinden ya da Milli Eğitim Bakanlığının iletişim kanalları aracılığıyla da şikayette bulunabilirsin. CİMER başvurusunun nasıl yapılacağını Hakkını Sor'daki CİMER rehberinde bulabilirsin.
Savcılık
Fiziksel şiddet ya da ağır hakaret söz konusuysa doğrudan Cumhuriyet başsavcılığına ya da kolluğa suç duyurusunda bulunabilirsin. Adli raporunu ve diğer delillerini dilekçene ekle.
Devlet okullarında çalışan öğretmenler kamu görevlisidir. Görevleri sebebiyle işledikleri suçlar hakkında soruşturma yapılabilmesi için kanunda öngörülen soruşturma izni süreci işletilebilir. Bu süreci savcılık yürütür; sen yalnızca şikayetini yapman yeterlidir.
Kamu görevlisini şikayet sürecini Hakkını Sor'daki kamu görevlisini şikayet rehberinde bulabilirsin.
Tazminat isteyebilir misin?
Evet. Çocuğun maddi ya da manevi zarara uğradıysa tazminat isteyebilirsin.
- Devlet okulundaki olaylarda tazminat davası, hizmet kusuru nedeniyle öğretmene değil, idareye yani Milli Eğitim Bakanlığına karşı idare mahkemesinde açılır.
- Özel okullarda ise okulu işleten kuruma ve öğretmene karşı adli yargıda dava açılabilir.
Okulda yaralanmalarda okulun sorumluluğunu Hakkını Sor'daki okulda yaralanma rehberinde bulabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Öğretmenin öğrenciye vurma hakkı yoktur; okulda bedensel ceza yasaktır.
- Çocuğunu dinle, anlattıklarını tarih ve saatle not et.
- Hemen doktora götürüp adli rapor al ve izlerin fotoğrafını çek.
- Tanıkları belirle, kamera kayıtlarının saklanmasını yazılı iste.
- Okul müdürüne ve milli eğitim müdürlüğüne yazılı şikayette bulun.
- Fiziksel şiddet varsa savcılığa suç duyurusunda bulun.
- Zarar varsa tazminat için devlet okulunda idareye, özel okulda okul ve öğretmene karşı dava aç.
Dayanak mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 86/1-2: Kasten yaralamada bir yıl altı aydan üç yıla, basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek hafif yaralamada şikayet üzerine altı aydan bir yıl altı aya kadar hapis veya adli para cezası verilir.
- 5237 sayılı Kanun m. 86/3: Kasten yaralama kendini savunamayacak durumdaki kişiye karşı veya kamu görevlisinin nüfuzu kötüye kullanılarak işlenirse, şikayet aranmaksızın ceza yarı oranında artırılır.
- 5237 sayılı Kanun m. 232/2: İdaresi altındaki veya okutmakla yükümlü olduğu kişi üzerinde terbiye hakkından doğan disiplin yetkisini kötüye kullanan kişiye bir yıla kadar hapis cezası verilir.
- 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun m. 2: Kamu görevlilerinin görevleri sebebiyle işledikleri suçlarda bu Kanundaki soruşturma usulü uygulanır; disiplin hükümleri saklıdır.
En çok sorulan sorular
Öğretmen öğrenciye vurursa ne ceza alır?
Olayın ağırlığına göre kasten yaralama ya da disiplin yetkisinin kötüye kullanılması gibi suçlardan hapis veya adli para cezası alabilir. Ayrıca hakkında idari soruşturma açılarak disiplin cezası verilebilir.
Öğretmeni nereye şikayet edebilirim?
Okul müdürüne, ilçe veya il milli eğitim müdürlüğüne, CİMER'e ve fiziksel şiddet varsa savcılığa şikayette bulunabilirsin.
Çocuğumun vücudunda iz yoksa şikayet edebilir miyim?
Evet. İz olmasa da tanık ifadeleri, çocuğun anlatımı ve diğer delillerle şikayette bulunabilirsin. Ancak iz varsa mutlaka hemen adli rapor alman, ispatı çok kolaylaştırır.
Öğretmenin çocuğuma hakaret etmesi suç mu?
Evet. Öğretmenin çocuğa onur kırıcı sözler söylemesi hakaret suçunu oluşturabilir. Ayrıca disiplin soruşturması da açılabilir.
Devlet okulunda tazminat davasını kime karşı açmalıyım?
Devlet okullarında hizmet kusuru nedeniyle tazminat davası öğretmene değil, Milli Eğitim Bakanlığına karşı idare mahkemesinde açılır.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.