Okula Gitmem Zorla Engelleniyor: Eğitim ve Öğretim Hakkının Engellenmesi Suçu
Okula gitmek istiyorsun ama bir grup kişi okul kapısında öğrencilerin içeri girmesine zorla engel oluyor. Belki de bir yakının, seni tehdit ederek okula ya da kursa gitmeni yasaklıyor; ya da kaldığın öğrenci yurdu birileri tarafından basılıyor. "Eğitim almamın engellenmesi suç mu?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde eğitim ve öğretim hakkının engellenmesi suçunu, kapsamını ve yapabileceklerini anlatıyoruz.
Eğitim hakkı kimin hakkıdır?
Eğitim ve öğretim hakkı herkesin temel hakkıdır. Okula, üniversiteye, kursa veya izinli bir eğitim kurumuna gitmen, derslere katılman ve eğitimini sürdürmen hukuken korunur.
Bu hakkın zorla veya hukuka aykırı yollarla engellenmesi Türk Ceza Kanununda ayrı bir suç olarak düzenlenmiştir.
Eğitim ve öğretim hakkının engellenmesi suçu nedir?
Cebir veya tehdit kullanılarak ya da hukuka aykırı başka bir davranışla:
- Devletin kurduğu veya kamu makamlarının verdiği izinle yürütülen her türlü eğitim ve öğretim faaliyetine,
- Bir kişinin eğitim ve öğretim hakkını kullanmasına,
- Öğrencilerin toplu olarak kaldığı binalara, örneğin yurtlara veya eklentilerine girilmesine ya da orada kalınmasına,
engel olunması suçtur. Bu suçun cezası iki yıldan beş yıla kadar hapistir.
Suç şikayete bağlı değildir; savcılık öğrendiğinde kendiliğinden soruşturur.
Hangi durumlar bu suça girebilir?
Örneğin:
- Okul kapısını zorla kapatarak öğrencilerin ve öğretmenlerin içeri girmesini engellemek,
- Dersi veya sınavı zorla basıp dağıtmak,
- Bir öğrenciyi tehdit ederek okula veya üniversiteye gitmesini engellemek,
- Öğrenci yurdunu basmak veya öğrencilerin yurtta kalmasını zorla engellemek,
- İzinli bir kursun veya eğitim kurumunun faaliyetini zorla durdurmak.
Ailenin çocuğunu okula göndermemesi gibi durumlar ise çoğu zaman öncelikle zorunlu eğitim kuralları ve çocuğun korunmasına yönelik tedbirler çerçevesinde değerlendirilir. Olayın özelliğine göre ihmal veya aile hukukundan doğan yükümlülüğün ihlali gibi başka suçlar da gündeme gelebilir.
Okul idaresi kaydımı yapmazsa ne olur?
Okul veya üniversite idaresinin kanuna aykırı şekilde kaydını yapmaması, derslere almaması veya belgeni vermemesi genellikle önce idari bir sorundur. Bu durumda:
- İdareye yazılı dilekçe ver ve işlemin gerekçesini iste.
- Olumsuz cevaba veya cevapsız kalınmasına karşı idare mahkemesinde dava açabilirsin.
- Görevli kasten ve görevinin gereklerine aykırı davrandıysa görevi kötüye kullanma suçu da gündeme gelebilir.
Okulda verilen disiplin cezaları için Hakkını Sor'daki öğrenci disiplin cezası rehberine, okuldaki zorbalık durumları için de akran zorbalığı rehberine bakabilirsin.
Engellenirsen ne yapmalısın?
- Olay sırasında kendini tehlikeye atma, güvenli bir yere geç ve 112'yi ara.
- Olayı yaşayan diğer öğrencilerin ve öğretmenlerin adlarını not et.
- Mümkünse olayın video kaydını veya fotoğraflarını al; okul ve yurt kameralarının kayıtlarının korunmasını iste.
- Tehdit mesajlarını silme, ekran görüntülerini sakla.
- Cumhuriyet başsavcılığına şikayet dilekçesi ver veya karakola başvur.
- Okul veya yurt yönetimine de yazılı bildirimde bulun.
Kısaca yapılacaklar
- Güvenliğini sağla ve gerekiyorsa 112'yi ara.
- Tanıkları, görüntüleri ve tehdit mesajlarını delil olarak sakla.
- Okul veya yurt yönetimine yazılı bildir.
- Savcılığa şikayette bulun.
- İdarenin hukuka aykırı işlemi varsa dilekçe ve idari dava yolunu kullan.
Dayanak mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 112: Cebir, tehdit veya hukuka aykırı başka bir davranışla eğitim ve öğretim faaliyetlerine, kişinin eğitim hakkını kullanmasına veya öğrencilerin toplu olarak oturdukları binalara girilmesine ya da orada kalınmasına engel olunması halinde iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 257: Görevinin gereklerine aykırı hareket ederek veya görevini ihmal ederek kişilerin mağduriyetine neden olan kamu görevlisi, kanunda ayrıca suç olarak tanımlanmamışsa görevi kötüye kullanmaktan cezalandırılır.
- 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun m. 7: Yetkili makamlara yapılan başvuruların sonucu en geç otuz gün içinde gerekçeli olarak bildirilir.
En çok sorulan sorular
Okula girmemi zorla engellemek suç mu?
Evet. Cebir veya tehditle bir kişinin eğitim hakkını kullanmasına engel olana iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir.
Öğrenci yurdunu basmak hangi suçu oluşturur?
Öğrencilerin toplu olarak kaldığı binalara girilmesinin veya orada kalınmasının zorla engellenmesi de eğitim ve öğretim hakkının engellenmesi suçu kapsamındadır.
Bu suç şikayete bağlı mı?
Hayır. Savcılık suçu öğrendiğinde kendiliğinden soruşturur.
Okul kaydımı yapmazsa suç duyurusunda bulunabilir miyim?
Önce idareye yazılı başvurup gerekçe iste ve idari dava yolunu değerlendir. Görevli kasten görevine aykırı davrandıysa görevi kötüye kullanma nedeniyle şikayette de bulunabilirsin.
Ailem okula gitmemi yasaklıyor, ne yapabilirim?
Okul yönetimine, rehberlik servisine veya ALO 183 hattına durumu bildirebilirsin. Tehdit veya zor kullanılıyorsa savcılığa da başvurabilirsin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.