Ölmüş Birine Hakaret Etmek Suç mu? Kişinin Hatırasına Hakaret ve Mezara Zarar Verme
Babanı kaybettin ve cenazeden sonra biri sosyal medyada onun hakkında aşağılayıcı paylaşımlar yapmaya başladı. Belki de bir akrabanız mahallede annenin hatırasını kötüleyen sözler söylüyor, ya da biri yakınının mezar taşını kırdı, mezarı kirletti. "Ölmüş birine hakaret de suç mu, kim şikayet edebilir?" diye merak ediyorsun. Bu rehberde kişinin hatırasına hakaret suçunu, mezara ve cesede yönelik saldırıları ve şikayet yolunu anlatıyoruz.
Ölmüş birine hakaret etmek suç mu?
Evet. Bir kişinin öldükten sonra hatırasına hakaret etmek de suçtur. Bunun için hakaretin en az üç kişiyle paylaşılması gerekir. Örneğin ölen kişi hakkında bir toplulukta, bir grupta veya birden fazla kişiye ayrı ayrı küçük düşürücü sözler söylemek bu kapsama girer.
Bu suçun cezası üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Hakaret alenen, yani herkesin görebileceği bir şekilde yapılırsa ceza altıda bir oranında artırılır. Sosyal medyada herkese açık bir paylaşım alenilik sayılabilir.
Hangi sözler suç oluşturur?
Ölen kişinin onurunu, şerefini ve saygınlığını zedeleyen sözler veya somut bir fiil isnadı suç oluşturabilir. Örneğin ölen kişiye ağır sövgüler, onun hakkında gerçek dışı ahlaki suçlamalar veya aşağılayıcı lakaplar.
Ölen kişi hakkında gerçeğe uygun bir değerlendirme, tarihsel bir eleştiri veya bir anlaşmazlıkta sakin bir dille dile getirilen görüş ise genellikle suç sayılmaz.
Kim şikayet edebilir?
Ölen kişinin hatırasına hakaret edildiğinde şu kişiler şikayette bulunabilir:
- İkinci dereceye kadar üstsoyu: anne, baba, büyükanne, büyükbaba
- İkinci dereceye kadar altsoyu: çocuklar, torunlar
- Eşi
- Kardeşleri
Bu kişilerden biri şikayet süresini kaçırsa bile diğerlerinin şikayet hakkı devam eder.
Hakaretin kendisine karşı yapıldığı kişi, şikayet etmeden önce ölürse aynı yakınlar onun yerine de şikayette bulunabilir.
Şikayet süresi
Hakaret suçunda şikayet, fiili ve faili öğrendiğin tarihten itibaren altı ay içinde yapılmalıdır. Ayrıca hakaret suçunda şikayet süresi, her durumda fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez.
Cesede veya kemiklere saldırı
Bir ölünün cesedini veya kemiklerini kısmen ya da tamamen alan veya ceset ya da kemikler hakkında aşağılayıcı davranışlarda bulunan kişi üç aydan iki yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Mezarı açıp cesede zarar vermek bu kapsama girer.
Mezara zarar vermek
Mezarlara, mezar taşlarına, mezar üzerindeki yapılara veya mezarlıktaki tesislere yıkarak, bozarak veya kırarak zarar vermek ayrı bir suçtur ve cezası bir yıldan dört yıla kadar hapistir. Bu suç şikayete bağlı değildir; savcılık kendiliğinden soruşturur.
Mezarı veya mezarlığı kirletmek ise üç aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası gerektirir. Bu fiiller belli bir dini inancı benimseyen toplum kesimini aşağılamak amacıyla işlenirse ceza üçte bir oranında artırılır.
Neler yapabilirsin?
- Sosyal medya paylaşımlarının ekran görüntüsünü al; tarih, saat ve bağlantı adresi görünsün.
- Sözlü hakarette olaya tanık olanların adlarını not et.
- Mezar tahribinde fotoğraf çek, mezarlık görevlisine ve belediyeye haber ver.
- Kolluğa veya Cumhuriyet başsavcılığına şikayette bulun.
- Hakaret nedeniyle duyduğun üzüntü için ayrıca manevi tazminat davası açılıp açılamayacağını değerlendir.
- Paylaşımın kaldırılması için Hakkını Sor'daki internetteki içeriği kaldırma rehberine bakabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Hakaretin delillerini, ekran görüntüleri ve tanıklarla birlikte topla.
- Ölenin anne babası, çocukları, torunları, eşi veya kardeşleri olarak şikayet et.
- Şikayeti öğrendiğin tarihten itibaren altı ay içinde yap.
- Mezar veya cesede yönelik saldırıyı fotoğraflayıp hemen bildir.
- Sosyal medyadaki içeriğin kaldırılmasını iste.
Dayanak mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 130: Ölen bir kişinin hatırasına en az üç kişiyle paylaşarak hakaret eden kişiye üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası verilir, alenen işlenirse ceza altıda bir artırılır; ölünün ceset veya kemiklerini alan ya da bunlar hakkında aşağılayıcı fiillerde bulunan kişiye üç aydan iki yıla kadar hapis cezası verilir.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 131: Hakaret suçu kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen hariç şikayete bağlıdır; suç ölmüş kişinin hatırasına karşı işlenmişse ölenin ikinci dereceye kadar üstsoy ve altsoyu, eşi veya kardeşleri şikayette bulunabilir.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 153: Mezarlara, mezar üzerindeki yapılara ve mezarlık tesislerine yıkarak, bozarak veya kırarak zarar veren kişiye bir yıldan dört yıla kadar, bu yerleri kirletene üç aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası verilir.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 73: Şikayet, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır; hakaret suçunda şikayet süresi fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez.
En çok sorulan sorular
Ölmüş birine hakaret etmek suç mu?
Evet. Hakaret en az üç kişiyle paylaşılırsa kişinin hatırasına hakaret suçu oluşur. Ceza üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır.
Ölen babama yapılan hakareti kim şikayet edebilir?
Ölenin anne babası, büyükanne ve büyükbabası, çocukları, torunları, eşi ve kardeşleri şikayette bulunabilir.
Sosyal medyada yapılan hakaret daha mı ağır?
Hakaret herkese açık şekilde, yani alenen yapılırsa ceza altıda bir oranında artırılır.
Mezar taşını kırmanın cezası ne?
Mezara veya mezar taşına yıkarak, bozarak ya da kırarak zarar vermenin cezası bir yıldan dört yıla kadar hapistir.
Şikayet süresi ne kadar?
Fiili ve faili öğrendiğin tarihten itibaren altı aydır; ancak hakarette bu süre fiilin üzerinden iki yıl geçince sona erer.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.