Ölüm Aylığı (Dul ve Yetim Aylığı) Kimlere Bağlanır?
Eşini, anneni ya da babanı kaybettiysen ve vefat eden kişi sigortalıysa ya da emekliyse, geride kalan aile üyelerine SGK tarafından ölüm aylığı bağlanabilir. Halk arasında dul ve yetim aylığı olarak da bilinen bu ödeme, ailenin geçimini sürdürmesine destek olur. Bu rehberde ölüm aylığının şartlarını, kimlerin alabileceğini ve nasıl başvurulacağını anlatıyoruz.
Ölüm aylığı nedir?
Ölüm aylığı, vefat eden sigortalının ya da emeklinin hak sahiplerine, yani eşine, çocuklarına ve belirli şartlarda anne ve babasına SGK tarafından bağlanan aylıktır (5510 s.K. md. 32 ve devamı).
Vefat edenin hangi şartları sağlaması gerekir?
Hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanabilmesi için vefat eden kişinin şu durumlardan birinde olması gerekir:
- Emekli aylığı ya da malullük aylığı alıyor olması.
- En az 1800 gün prim ödemiş olması.
- En az beş yıldır sigortalı olması ve toplam en az 900 gün prim ödemiş olması.
- Ölümün bir iş kazası ya da meslek hastalığı sonucu gerçekleşmesi. Bu durumda prim gün şartı aranmaz.
Vefat eden kişinin sigorta bilgilerini öğrenmek için SGK'ya başvurabilirsin.
Kimler ölüm aylığı alabilir?
Eş
Vefat edenin eşi, kural olarak ölüm aylığı alır. Dul eşin kendi çalışması ya da kendi emekli aylığı alması, ölüm aylığı almasına engel değildir.
Çocuklar
Çocuklar şu şartlarla ölüm aylığı alabilir:
- Erkek çocuklar 18 yaşını doldurana kadar. Lise ya da dengi bir okulda okuyorsa 20, yükseköğrenim görüyorsa 25 yaşını doldurana kadar.
- Kız çocuklar yaşına bakılmaksızın, evli olmamaları ve çalışmamaları şartıyla.
- Çalışma gücünün en az yüzde altmışını kaybettiği tespit edilen, yani malul olan çocuklar yaşına bakılmaksızın.
Çocuğun sigortalı olarak çalışması ya da kendi adına başka bir aylık alması, ölüm aylığının kesilmesine sebep olabilir.
Anne ve baba
Eş ve çocuklardan artan bir pay kalırsa, anne ve baba da belirli şartlarla ölüm aylığı alabilir. Bunun için anne ve babanın her türlü kazanç ve gelirinin belirli bir sınırın altında olması gibi şartlar aranır.
Aylık nasıl paylaşılır?
Ölüm aylığı, vefat edenin aylığı esas alınarak hak sahipleri arasında belirli oranlarda paylaştırılır:
- Eş için kural olarak yüzde elli. Aylık bağlanan çocuk yoksa eşin payı yüzde yetmiş beştir.
- Her çocuk için yüzde yirmi beş.
- Anne ve baba için, kalan paydan belirli oranlarda.
Hak sahiplerinin paylarının toplamı, vefat edenin aylığını geçemez. Toplam fazla çıkarsa, paylar orantılı olarak azaltılır.
Nasıl başvurulur?
- e-Devlet üzerinden SGK'nın ölüm aylığı başvuru hizmetini kullanabilirsin.
- Ya da SGK il müdürlüğüne veya sosyal güvenlik merkezine dilekçeyle başvurabilirsin.
- Başvurudan sonra SGK hak sahipliğini inceler ve aylık bağlanıp bağlanmayacağına karar verir.
Aylığın ödenmeye başlama tarihi başvuru tarihine bağlı olabileceği için başvurunu geciktirmemen önemlidir.
Ölüm aylığı ne zaman kesilir?
- Dul eşin ya da kız çocuğun yeniden evlenmesi hâlinde.
- Erkek çocuğun yaş sınırını doldurması ya da okulu bırakması hâlinde.
- Kız çocuğun sigortalı olarak çalışmaya başlaması hâlinde.
- Hak sahibinin kendi adına başka bir aylık bağlanması gibi bazı durumlarda.
Kız çocuğun aylığı evlenmesiyle kesilirse ve daha sonra boşanırsa, yeniden başvurarak ölüm aylığını tekrar alabilir.
Evlenme ödeneği
Ölüm aylığı alan dul eş ya da kız çocuk evlenirse, aylığı kesilir; ancak buna karşılık bir defaya mahsus evlenme ödeneği alabilir. Evlenme ödeneği, kesilen aylığın belirli bir dönemlik toplamı kadardır ve peşin olarak ödenir. Evlenme ödeneği için de SGK'ya başvurman gerekir.
Kısaca yapılacaklar
- Vefat edenin sigorta bilgilerini ve prim gün sayısını SGK'dan öğren.
- Hak sahibi olup olmadığını kontrol et.
- e-Devlet ya da SGK üzerinden vakit kaybetmeden başvur.
- Durumunda bir değişiklik olursa, örneğin evlenirsen ya da çalışmaya başlarsan, SGK'ya bildir.
- Evlenirsen evlenme ödeneği için başvur.
En çok sorulan sorular
Ölüm aylığı için vefat edenin hangi şartları sağlaması gerekir?
Emekli ya da malullük aylığı alıyor olması, en az 1800 gün prim ya da beş yıl sigortalılık ve 900 gün prim; iş kazasında prim şartı aranmaz.
Dul eş çalışıyorsa ölüm aylığı alır mı?
Evet. Dul eşin çalışması ya da kendi emekli aylığı alması ölüm aylığına engel değildir.
Erkek çocuklar ne zamana kadar aylık alır?
18 yaşına kadar; lisede okuyorsa 20, yükseköğrenimde 25 yaşına kadar.
Kız çocuklar yetim aylığı alabilir mi?
Evet. Yaşına bakılmaksızın evli olmaması ve çalışmaması şartıyla alabilir.
Aylık hak sahipleri arasında nasıl paylaşılır?
Eşe kural olarak yüzde elli, çocuk yoksa yüzde yetmiş beş; her çocuğa yüzde yirmi beş; toplam vefat edenin aylığını geçemez.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.