“Ölünce Evim Senin Olsun” Anlaşması Geçerli mi? Miras Sözleşmesi Nasıl Yapılır?
Yaşlı amcan sana "Bana bakarsan, öldüğümde evim senin olacak" dedi ve bunu yazıya dökmek istiyorsunuz. Ya da babanla aranızda, ölümünden sonra tarlanın sana kalacağına dair bir anlaşma yapmak istiyorsun, çünkü vasiyetnameyi her an değiştirebileceğini biliyorsun. "Vasiyetnameden daha sağlam bir yol var mı? Bu anlaşma nasıl yapılır?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde Medeni Kanundaki miras sözleşmesini anlatıyoruz.
Miras sözleşmesi nedir?
Miras sözleşmesi, mirasbırakanın mirasını veya belirli bir malını sözleşme yaptığı kişiye ya da üçüncü bir kişiye bırakmayı üstlendiği sözleşmedir. Buna olumlu miras sözleşmesi de denir.
Vasiyetnameden farkı şudur:
- Vasiyetname tek taraflıdır; mirasbırakan istediği zaman değiştirebilir.
- Miras sözleşmesi iki taraflıdır; mirasbırakanı da bağlar ve tek başına kural olarak değiştirilemez.
Mirasçının mirastan vazgeçtiği sözleşme ise mirastan feragat sözleşmesidir; o konuyu Hakkını Sor'daki mirastan feragat sözleşmesi rehberinde bulabilirsin.
Nasıl yapılır?
Miras sözleşmesinin geçerli olması için resmi vasiyetname şeklinde yapılması gerekir:
- Sözleşme, noter veya sulh hakimi gibi yetkili bir resmi memur önünde düzenlenir.
- Taraflar isteklerini resmi memura aynı anda bildirir.
- Düzenlenen sözleşmeyi resmi memurun ve iki tanığın önünde imzalarlar.
Önemli: Aranızda yaptığınız adi yazılı bir anlaşma veya yalnızca noterde onaylanan bir kâğıt miras sözleşmesi olarak geçerli olmaz. Resmi vasiyetname şekline uyulması şarttır.
Mirasbırakan malını satabilir mi?
Evet. Miras sözleşmesi yapılsa bile mirasbırakan, malvarlığı üzerinde eskisi gibi serbestçe tasarruf edebilir. Yani evini satabilir, kiraya verebilir, parasını harcayabilir.
Ancak miras sözleşmesindeki yükümlülüğüyle bağdaşmayan şu işlemlere itiraz edilebilir:
- Sözleşmeye aykırı ölüme bağlı tasarruflar, örneğin aynı evi başkasına vasiyet etmesi
- Sözleşmeye aykırı bağışlamalar, örneğin evi başkasına bağışlaması
Bu itiraz genellikle mirasbırakanın ölümünden sonra, iptal davasıyla ileri sürülür.
Miras sözleşmesi nasıl ortadan kalkar?
- Tarafların yazılı anlaşmasıyla: Taraflar her zaman yazılı olarak anlaşıp sözleşmeyi ortadan kaldırabilir.
- Mirasçılıktan çıkarma sebebiyle: Sözleşmeyle mirasçı atanan kişi, sözleşmeden sonra mirasbırakana karşı mirasçılıktan çıkarma sebebi oluşturan bir davranışta bulunursa, mirasbırakan sözleşmeyi tek taraflı olarak kaldırabilir. Bu kaldırma vasiyetname şekillerinden biriyle yapılır.
- Sözleşmeden dönme ile: Sözleşmeye göre sağlığında bir edim, örneğin bakım veya düzenli ödeme alması gereken taraf, bu edim yerine getirilmez veya güvenceye bağlanmazsa, borçlar hukuku kurallarına göre sözleşmeden dönebilir.
- Mirasçının önce ölmesiyle: Mirasçı atanan veya belirli mal bırakılan kişi, mirasbırakanın ölümünde sağ değilse sözleşme kendiliğinden ortadan kalkar.
Mirasçılıktan çıkarma sebeplerini Hakkını Sor'daki mirasçılıktan çıkarma rehberinde bulabilirsin.
Mirasçı önce ölürse yapılan ödemeler ne olur?
Mirasçı atanan kişi mirasbırakandan önce ölürse, onun mirasçıları, aksi kararlaştırılmamışsa, mirasbırakandan sözleşme gereği elde ettiği zenginleşmeyi geri isteyebilir.
Örneğin sözleşme gereği yıllarca mirasbırakana para ödeyen kişi önce ölürse, onun mirasçıları bu ödemelerden doğan ve ölüm tarihinde mevcut olan zenginleşmeyi geri isteyebilir.
Saklı paylar korunur
Miras sözleşmesi de saklı payları zedeleyemez. Sözleşme diğer mirasçıların saklı payını ihlal ediyorsa, onlar tenkis davası açabilir. Bu konuyu Hakkını Sor'daki tenkis davası rehberinde bulabilirsin.
Bakım karşılığında mal devri isteniyorsa, mal hemen devredilen ölünceye kadar bakma sözleşmesi de bir seçenektir. Bu konuyu Hakkını Sor'daki ölünceye kadar bakma sözleşmesi rehberinde bulabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Anlaşmanızı noter veya sulh hakimi önünde, iki tanıkla, resmi vasiyetname şeklinde yap.
- Sözleşmede kime neyin bırakıldığını ve varsa karşılığında yapılacak edimleri açıkça yaz.
- Sağlıkta yapılacak bakım veya ödemeleri belgele.
- Mirasbırakanın sözleşmeye aykırı bağış veya vasiyet yaptığını öğrenirsen, ölümden sonra itiraz hakkını değerlendir.
- Karşı taraf edimini yerine getirmiyorsa sözleşmeden dönmeyi değerlendir.
- Diğer mirasçıların saklı paylarını hesaba kat.
Dayanak mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 527: Mirasbırakan miras sözleşmesiyle mirasını veya belirli malını sözleşmenin karşı tarafına ya da üçüncü kişiye bırakmayı üstlenebilir; malvarlığında serbestçe tasarruf edebilir, ancak sözleşmeyle bağdaşmayan ölüme bağlı tasarruflarına ve bağışlamalarına itiraz edilebilir.
- 4721 sayılı Kanun m. 545: Miras sözleşmesi resmi vasiyetname şeklinde düzenlenir; taraflar isteklerini resmi memura aynı anda bildirir ve memur ile iki tanık önünde imzalar.
- 4721 sayılı Kanun m. 546: Miras sözleşmesi tarafların yazılı anlaşmasıyla her zaman kaldırılabilir; lehine sözleşme yapılan kişi sonradan mirasçılıktan çıkarma sebebi oluşturan davranışta bulunursa mirasbırakan vasiyetname şekliyle tek taraflı kaldırabilir.
- 4721 sayılı Kanun m. 547: Sağlararası edimler sözleşmeye uygun yerine getirilmez veya güvenceye bağlanmazsa, bunları isteme hakkı olan taraf borçlar hukuku kurallarına göre sözleşmeden dönebilir.
- 4721 sayılı Kanun m. 548: Mirasçı atanan veya belirli mal bırakılan kişi mirasbırakanın ölümünde sağ değilse sözleşme kendiliğinden kalkar; onun mirasçıları aksi kararlaştırılmadıkça mirasbırakanın ölüm tarihindeki zenginleşmesini geri isteyebilir.
En çok sorulan sorular
Miras sözleşmesi ile vasiyetname arasındaki fark nedir?
Vasiyetnameyi mirasbırakan tek başına her zaman değiştirebilir. Miras sözleşmesi ise iki taraflıdır ve kural olarak tarafların anlaşmasıyla ortadan kaldırılır.
Miras sözleşmesi noterde onaylatılan bir kâğıtla yapılabilir mi?
Hayır. Resmi vasiyetname şeklinde, resmi memur ve iki tanık önünde yapılması gerekir.
Miras sözleşmesi yaptık, babam evi satabilir mi?
Evet, malvarlığında serbestçe tasarruf edebilir. Ancak sözleşmeyle bağdaşmayan bağışlama ve ölüme bağlı tasarruflarına itiraz edilebilir.
Miras sözleşmesinden dönülebilir mi?
Taraflar yazılı olarak anlaşarak sözleşmeyi kaldırabilir. Karşı taraf sağlıkta yapması gereken edimi yerine getirmezse sözleşmeden dönülebilir.
Mirasçı atanan kişi önce ölürse ne olur?
Sözleşme kendiliğinden ortadan kalkar. Onun mirasçıları, aksi kararlaştırılmamışsa, mirasbırakanın sözleşmeden elde ettiği zenginleşmeyi geri isteyebilir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.