Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi Nasıl Yapılır?
Yaşlı bir anne ya da baba, evini kendisine bakan bir çocuğuna ya da bir yakınına, ölünceye kadar kendisine bakması karşılığında devretmek isteyebilir. Bu tür anlaşmaların hukuktaki adı ölünceye kadar bakma sözleşmesidir. Bu rehberde bu sözleşmenin nasıl yapılacağını ve hangi durumlarda sona erdirilebileceğini anlatıyoruz.
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi nedir?
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi, bir kişinin, yani bakım alacaklısının, malvarlığını ya da malvarlığının bir kısmını diğer kişiye, yani bakım borçlusuna devretmeyi; bakım borçlusunun ise bakım alacaklısına ölünceye kadar bakmayı ve onu gözetmeyi üstlendiği sözleşmedir (TBK md. 611).
Bakım kapsamında şunlar yer alabilir:
- Barınma, yeme ve içme ihtiyaçlarının karşılanması.
- Sağlık ihtiyaçlarının karşılanması ve tedaviyle ilgilenilmesi.
- Günlük yaşamda yardım ve gözetim.
- Bakım alacaklısının yaşına ve durumuna uygun bir yaşam sağlanması.
Nasıl yapılmalı?
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi, resmi şekilde yapılmalıdır. Sözleşmenin geçerliliği, mirasçı atama sözleşmesinin şekline bağlıdır (TBK md. 612). Bu da noter, sulh hâkimi ya da yetkili bir memur önünde ve iki tanık katılımıyla yapılan resmi bir sözleşme anlamına gelir.
Sözleşmede bir taşınmazın devri öngörülüyorsa, taşınmazın tapuda devrinin de yapılması gerekir. Sözlü olarak ya da adi yazılı bir kâğıtla yapılan bakım anlaşmaları geçersizdir.
Sözleşmede şunların açıkça yazılması faydalıdır:
- Devredilen malların neler olduğu.
- Bakımın kapsamı: barınma, sağlık, beslenme, günlük yardım.
- Bakımın nerede yapılacağı.
Sözleşme nasıl sona erdirilir?
Sözleşmenin devamı çekilmez hâle gelirse
Taraflar arasındaki ilişki, sözleşmenin devamını çekilmez hâle getirecek kadar bozulursa, taraflardan her biri sözleşmeyi feshedebilir (TBK md. 614). Örneğin bakım alacaklısı ile bakım borçlusu arasında sürekli ağır kavgalar yaşanıyorsa.
Bakım borçlusu yükümlülüğünü yerine getirmezse
Bakım borçlusu, bakım yükümlülüğünü ağır şekilde ihlal ederse, bakım alacaklısı sözleşmeyi feshedebilir. Örneğin:
- Bakım alacaklısıyla hiç ilgilenmemek ya da onu yalnız bırakmak.
- Bakım alacaklısını evden çıkarmak.
- Bakım alacaklısına şiddet uygulamak ya da kötü davranmak.
- Sağlık ihtiyaçlarını karşılamamak.
Fesih hâlinde ne olur?
Sözleşme feshedilirse, taraflar birbirlerinden aldıklarını geri vermekle yükümlüdür. Bakım alacaklısı, devrettiği taşınmazı geri isteyebilir. Bakım borçlusu ise yaptığı bakımın karşılığı olarak bir bedel talep edebilir. Mahkeme bu konuda hakkaniyete göre karar verir.
Taşınmazın geri alınması için tapu iptali ve tescil davası açılması gerekir. Dava sürerken taşınmazın başkasına satılmasını önlemek için ihtiyati tedbir istenebilir.
Mirasçılar ne yapabilir?
Ölünceye kadar bakma sözleşmesiyle devredilen mallar, bakım alacaklısının ölümünden sonra mirasa dahil olmaz. Ancak diğer mirasçılar şu durumlarda harekete geçebilir:
- Sözleşme gerçekte bir bakım sözleşmesi değilse ve yalnızca mirasçılardan mal kaçırmak için yapıldıysa, muvazaa iddiasıyla tapu iptali davası açılabilir.
- Devredilen malların değeri ile yapılan bakımın değeri arasında açık bir oransızlık varsa, saklı pay sahibi mirasçılar tenkis davasını değerlendirebilir.
Kısaca yapılacaklar
- Bakım anlaşmasını mutlaka noterde, resmi şekilde yap.
- Bakımın kapsamını ve devredilen malları sözleşmede açıkça yaz.
- Taşınmaz devri varsa tapuda da işlemi tamamla.
- Bakım yükümlülüğü yerine getirilmiyorsa bunu belgele.
- Gerekirse sözleşmeyi fesih ve tapu iptali için dava aç.
En çok sorulan sorular
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi nasıl yapılır?
Resmi şekilde, noter ya da sulh hâkimi önünde iki tanıkla yapılmalıdır; sözlü ya da adi yazılı anlaşmalar geçersizdir.
Sözleşmede neler yazmalı?
Devredilen mallar, bakımın kapsamı ve bakımın nerede yapılacağı açıkça yazılmalıdır.
Bakım yapılmazsa sözleşmeyi feshedebilir miyim?
Evet. Bakım borçlusu yükümlülüğünü ağır şekilde ihlal ederse bakım alacaklısı sözleşmeyi feshedebilir.
Fesih hâlinde devredilen ev geri alınır mı?
Evet. Tapu iptali ve tescil davasıyla geri istenebilir; bakım borçlusu yaptığı bakımın karşılığını isteyebilir.
Mirasçılar bu sözleşmeye itiraz edebilir mi?
Sözleşme gerçek bir bakım değil de mal kaçırma amacı taşıyorsa muvazaa ya da tenkis davası açabilirler.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.